خىتاي ھۆكۈمىتى جەنۇبىي ئۇيغۇر ئېلىدە يەر ئاستى سۈ مەنبەسىنى ئاچماقچى
ﻣﯘﺧﺒﯩﺮﯨﻤﯩﺰ ﺟﯜﻣﻪ ﺧﻪﯞﯨﺮﻯ
2008.05.12
2008.05.12
خەۋەردە كۆرسىتىلىشىچە، ھازىر ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى سۇ ئىشلىرى نازارىتى مەزكۇر قۇرۇلۇشنىڭ پىلانىنى بېكىتىپ بولغان ھەمدە پىلاندا جەنۇبىي ئۇيغۇر ئىلىدە 5618 قۇدۇق قېزىلىدىغانلىقى كۆرسىتىلگەن بولسىمۇ، ئەمما بۇ قۇدۇقلارنىڭ جەنۇبىي ئۇيغۇر ئىلىدىكى قايسى ۋىلايەت،قايسى رايونلارغا مەركەزلەشتۈرۈلۈپ قېزىلىدىغانلىقى تەپسىلىي چۈشەندۈرۈلمىگەن.
سۇ مەسىلسى ۋە يەر ئاستى سۈيىنى كۆپلەپ ئېچىش قىلمىشى، يەرلىك دېھقانلارنىڭ ئەنئەنىۋى سۇ ئىنشائاتى ئەندىزىسىگە ئېغىر سەلبىي ئاقىۋەتلەرنى ئېلىپ كېلىۋاتقان بولۇپ، رادىئومىزغا كەلگەن مەلۇماتلارغا قارىغاندا، ھازىر تۇرپان دىيارىدا خىتاي كۆچمەنلىرىنىڭ نورمىدىن ئارتۇق يەر ئىگىلىشى ھەمدە ئېتىز باشلىرىغا تۈركۈملەپ قۇدۇق كولاپ يەر ئاستى سۈيىنى تارتىۋېلىشى سەۋەبلىك كارىز ۋە باشقا سۇ مەنبەلىرىگە تايىنىپ تىرىكچىلىك قىلىدىغان پىچان دېھقانلىرىنىڭ سۇ مەنبەسى ئۈزۈلۈپ قېلىپ، نەتىجىدە خىتاي كۆچمەنلىرى بىلەن ئۇيغۇر دېھقانلار ئارىسىدا ماجىرا كېلىپ چىققان.
ئەگەر يەر ئاستى سۇيى كۆپلەپ تارىلىپ ئۇيغۇرلارنىڭ سۇغۇرۇش ئىشلىرىغا تەسىر يەتسە، بۇ خىل ماجىرالارنىڭ ئۇيغۇر ئىلىنىڭ باشقا جايلىرىدا كۆپلەپ چىقىشى مۇمكىنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگەن ئامېرىكىدىكى ئۇيغۇر سىياسىي كۆزەتچى ئىلشات ئەپەندىنىڭ كۆرسىتىشىچە، ھازىر ئۇيغۇر ئىلىدە "سۇ يېتىشمەيدۇ" دەپ قارالغان يەرلەرنىڭ ھەممىسىنىڭ يېڭىدىن ئېچىلغان يەرلەر ئىكەنلىكىنى، بۇ يەرلەرنىڭ كۆپىنچىسى دېگۈدەك خىتاي كۆچمەنلىرىنىڭ ياكى بىڭتۇەننىڭ ئىگىدارچىلىقىدا ئىكەنلىكىنى، بۇ يەرلەردە كۆپلەپ قېزىلغان قۇدۇقلارنىڭ ئاقىۋەتتە ئۇيغۇر ئىلىدە ئېكولوگىيىلىك ھادىسلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىش مۇمكىنلىكىنى بىلدۈردى.
ئىلشات ئەپەندى يەنە، خىتاينىڭ باشقا جايلىرىدا يەر ئاستى سۈيىنى ئېچىشقا قاتتىق چەك قويۇلىدىغانلىقىنى، يەنە شۇنداقتىمۇ خىتاينىڭ باشقا شەھەرلىرىدە يەر ئاستى سۈيىنىڭ يۇزى تۆۋەنلەپ كېتىش ھادىسى كېلىپ چىقىۋاتقانلىقىنى، بۇ خىل ھادىسىلەرنىڭ كەلگۈسىدە ئۇيغۇر ئىلىدە يۇز بېرىش مۇمكىنلىكىنىمۇ چەتكە قېقىشقا بولمايدىغانلىقىنى قوشۇمچە قىلدى.









