Qeyser mijit: xitayning “Shinjang iqtisadi 7% ashti” teshwiqati rayondiki ré'alliqqa uyghun emes

Muxbirimiz méhriban
2022-02-03
Share
xitay-herbiy-saqchi-qoralliq-kocha.jpg Kochidiki xitay puqraliri we “Amanliq” saqlighuchi qoralliq esker. 2018-Yili öktebir, ürümchi.
REUTERS

Xitayning Uyghur aptonom rayonluq xelq hökümiti axbarat ishxanisi 30-yanwar bayanat élan qilip, “2021-Yili aptonom rayon ishlepchiqirish omumiy qimmiti özgermes baha boyiche hésablighanda, aldinqi yilidikidin 7% ashqan” liqini bildürgen.

Xitayning tengritagh torida bérilgen xewerde, “Rayon ishlepchiqirish omumiy qimmitini bir tutash hésablash netijisige asaslan'ghanda, 2021-yili shinjangning rayon ishlepchiqirish omumiy qimmiti 1 tirilyon 598 milyard 365 milyon yüen bolup, özgermes baha boyiche hésablighanda, aldinqi yilidikidin 7% ashqan, ikki yilda ottura hésab bilen 5.2% Ashti. Import-éksportta muqimliq saqlandi, éksportta birqeder téz éshish ishqa ashti” déyilgen.

Amérikaning boston shehiridiki iqtisadshunas qeyser mijiting qarishiche, xitayning bu sanliq melumati aldi bilen xelq'ara iqtisad nezeriyesi we koruna wirusi pütkül yershari boyiche iqtisadiy krizisi yaratqan nöwettiki iqtisadiy weziyetke uyghun emes iken.

Qeyser ependi, xitay kommunist hökümitidiki yillardin buyan dawamliship kelgen iqtisadiy melumatlar heqqidiki doklat we bu heqtiki xewerlerning alahidiliki bilen xelq'aradiki iqtisadiy ehwal heqqidiki doklat we melumatlarning perqini sélishturup chiqti.

Uning bildürüshiche, xitay kommunist hökümitining tarixida, merkiziy hökümettin tartip yerlik hökümetke qeder hökümet xizmitidin doklat qilghanda emeliy sandin ashurup melumat bérish köp yillardin buyan dawam qilip kéliwatqan en'ene hésablinidiken.

Qeyser ependi yene xitay hökümitining aldinqi yillarda, Uyghur diyarigha qaratqan siyasitining alahidiliki heqqide toxtaldi.

U aldi bilen xitayning melumatidiki “Rayondiki muqim mülük sélinmisi yükseldi. Turaqliq mülükke sélin'ghan meblegh aldinqi yilidikidin 15% ashti, sélinma qurulmisi üzlüksiz elalashti” dégen melumat heqqide toxtaldi.

Qeyser ependi bularning emeliyette xitay hökümiti aldinqi yillarda, rayonning muqimliqi üchün saqchi we nazaret sistémisigha salghan zor miqdardiki meblighi, xitay köchmenlirini yuqiri teminat, bikarliq öy-yer qatarliqlar bilen teminlep, ularni xitay hökümet meblighi bilen rayon'gha yerleshtürgen mebleghlerni öz ichige alidighanliqini bildürdi.

Qeyser ependi yene, xitay xewiridiki “2021-Yili, pütün aptonom rayon boyiche sheher-bazarlarda 477 ming 400 kishi yéngidin ishqa orunlashti, yézilardiki 3 milyon 174 ming artuq emgek küchi yötkep ishqa orunlashturuldi”, “2021-Yili, pütün aptonom rayonning import-éksport omumiy sommisi 156 milyard 907 milyon yüen bolup, aldinqi yilidikidin 5.8% Éship, éshish sür'iti aldinqi yilidikidin 15.3 Pirsent po'ént yuqiri boldi” dégen melumatlar heqqide öz qarashlirini otturigha qoydi.

Qeyser ependi, xitayning sherqidiki weyran bolghan shirket-zawutlarni hökümetning yüksek étibar siyasiti bilen rayon'gha yötkep kélip, ularni erzan emgek küchliri bilen teminleshte Uyghurlarni mejburiy emgek süpitide paydilinishi qatarliq köp xil amillarni neqil aldi.

Xewerde yene, “Pütün aptonom rayon boyiche ahalilerning kishi béshi otturiche kirimi 26 ming 75 yüen bolup, aldinqi yilidikidin 9.4% Ashti, baha amilini chiqiriwetkende, emeliy éshish nisbiti 8.1% Boldi” déyilgen.

Qeyser ependining tekitlishiche, xitay merkiziy hökümitining siyasiy meqsiti üchün pilanlan'ghan bu xil iqtisadiy istratégiye xitay merkiziy hökümiti we xitay köchmenlirining menpe'etini chiqish qilghan. Shunga bu melumatlardin, xitayning iqtisadiy tereqqiyatning sirtida qaldurulghan Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelqlerning iqtisadida yüksilish bolghanliqidin yekün chiqirishqa bolmaydiken.

Yuqiriqi awaz ulinishidin söhbetning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet