Рәйһангүл ханим: лагерида немә ишлар болуватқанлиқини билмәймиз, һөкүмәт бизниң мидирлишимизниму билиду

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2020-03-05
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Қайта тәрбийәләш» лагериниң алдида поста турған сақчи. 2018-Йили 7-сентәбир, хотән.
«Қайта тәрбийәләш» лагериниң алдида поста турған сақчи. 2018-Йили 7-сентәбир, хотән.
REUTERS

Хитай лагерлар мәсилисидә хәлқара җамаәт пикириниң бесимиға учриғандин кейин, уйғурлардин аз сандики бир түркүм кишиләрниң чәтәлгә чиқип-киришигә рухсәт қилғанлиқи мәлум. Мана бу пурсәттә, 3 айниң алдида үрүмчидин америкиға чиққан рәйһангүл ханим, бүгүн радиомиз зияритини қобул қилип, лагерлар қурулған үч йилдин буян өзиниң лагер сиртида көргән-аңлиғанлири һәққидә мәлумат бәрди. Лагерниң ичидә немә ишлар болуватқанлиқини билишниң мумкинсизликини тәкитлигән рәйһангүл ханим, һөкүмәт тәрәпниң болса уйғурларниң күндилик йүрүш-турушини толуқ көзитип туруватқанлиқини ашкарилиди.

Бир пәрзәнти америкида оқуватқан рәйһангүл ханим, күтүлмигән бир пурсәт билән америкиға келип 3 айдин кейин зияритимизни қобул қилди вә үрүмчи вәзийити һәққидә мәлумат бәрди. 2017 ‏-Йилиниң бешидин башлап вәзийәттә уштумтут өзгириш болғанлиқини тилға алған рәйһангүл ханим; әң дәсләптә үрүмчидики мәшһур шәхсләрниң тутулғанлиқи һәққидә җәмийәттә миш-миш гәп тарқалғанлиқи, униңдин кейин үрүмчидики 6 ‏-оттура вә 17 ‏-оттура қатарлиқ ғоллуқ оттура мәктәпләрниң оқутқучилириниң ғайиб болуп кетишкә башлиғанлиқини баян қилди. Униң дейишичә, тутулуш нөвити мәшһур шәхсләрдин оқутқучиларға кәлгәндә, алди билән әдәбият вә тарих оқутқучилири тутқун қилинған. Илгири зияритимизни қобул қилған америкадики паалийәтчи қутлуқ алмас иҗтимаий пән саһәсидики оқутқучиларниң тутқунда мәркизи нуқта болушиниң сәвәби һәққидә тохталғаниди. Рәйһангүл ханимниң көзитишичә, үчинчи нөвәттә балилирини чәтәлдә оқутқанлар вә чәтәлни зиярәт қилип кәлгәнләр тутулған. Әҗәблинәрлики, лагер тутқунлириниң аилә-тавабиатлири өзлириниң тутқундики аилә әзалири һәққидә асасән һәммиси дегүдәк гәп қилиштин өзлирини тартқан. Рәйһангүл ханим тутқун қилинған бир хизмәтдишиниң сиңлисидин әһвал сориғинида, у ачиси һәққидә гәп соримаслиқини өтүнүп сориған. Рәйһангүлниң дейишичә, 2017 ‏-йили ичидә лагерға әкетилгәнләрдин қоюветилгәнләрни пәқәт көрмигән вә аңлимиған. 2018 ‏-Йилниң ахирлириға кәлгәндә лагердин чиққан бирқанчә кишини аңлиған болсиму, улар билән учришип бақмиған. Мана мушу мәзгилдә, бир дости униңға, әгәр аһалиләр комитети уни чақиртип қалса, аз дегәндә үч қур кийим вә бирқанчә әдиял еливелишни тәвсийә қилған вә бу кийим вә әдиялларниң лагердикиләргә җиддий керәк икәнликини әскәрткән.

Рәйһангүлниң дейишичә, лагер ичини җәмийәттин шу дәриҗидә сир тутқан хитай даирилири уйғурларниң күндилик һаятида һәрқандақ бир мәхпийликниң болушиға йолға қоймиған. Рәйһангүл ханимниң бир қетимлиқ чиш дохтурханисиға барғинини аһалиләр комитети униң кимлик картисиниң ишиккә сүртилишидин дәрһал биливалған вә уни рухсәтсиз сиртқа чиққанлиқи үчүн сораққа тартқан. Лагер шаһитлиридин зумрәт давутму илгирики бир зияритимиздә, кишиләрниң бирқанчә күн кочиға чиқмиғанлиқи үчүнму сораққа тартилғанлиқини баян қилғаниди.

Рәйһангүл ханимниң баянлиридин мәлум болушичә, хәлқара җамаәт пикириниң бесими уйғур районида 2019 ‏-йилдин башлап билинишкә башлиған. Бу бесим хитай мәтбуатлиридики лагерлар һәққидә хитайниң өзини ақлашлири вә ғәрб мәтбуатлирини тәнқидләшлиридин мәлум болған. Рәйһангүл ханим 2019 ‏-йилниң оттурилири лагердин қоюветилгән бир дости билән учришиш пурситигә еришкән. У шу пурсәттә лагерда 18 яшлиқ тәқвадар қизниң қандақ қейин-қистаққа елинғанлиқини көз йешини туталмиған һалда баян қилип бәргән.

Юқирида америкиға кәлгини үч ай болған рәйһангүл ханимниң үрүмчидә көргән аңлиғанлири һәққидә мәлумат бәрдуқ.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт