Чеградин қечип өткән бахашар малик: хитай түрмисидә чиригәндин бөригә йәм болғиним әла

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-12-18
Share
baxashar-malik.jpg Қазақистанға көчүп олтурақлашқан бахашар малик(солда) "атаюрт пидаийлири" билән бирликтә өзиниң чөчәктин қечип келиш җәрянини мухбирларға сөзлимәктә.
RFA

Бу йил 37 яшқа киргән бахашар малик аяли вә бир балиси билән 2015-йили 10-айда қазақистанға көчүп келип олтурақлашқан вә қазақистанда узун муддәтлик туруш рухситини елип болғандин кейин, 2016-йили, 11-айниң 7-күни туғқан йоқлаш үчүн чөчәктики бақту чеграсидин өткәндә хитай чегра даирилири тәрипидин тутуп қилинған вә паспортлири мусадирә қилинған. 4 У күн солап қоюлуп, кейин инисиниң қол қоюши билән кепилликкә қоюп берилгән.

Бахашар әпәндиниң ейтишичә, 2017-йилиниң бешидин башлап улар туруватқан моңғулкүрәдики мәһәллисидин намаз оқуған вә башқа сәвәбләрдин 20 дин артуқ яш тутқун қилинған.

Гәрчә, у кепилликкә қоюп берилгән болсиму давамлиқ сақчиларниң назарити астида соал-сорақ вә паракәндичиликтин қутулалмай кәлгәнлики үчүн моңғулкүрәдики бу әһвалға қарап, өзиниңму бир күни қайта тутқун қилинишидин қутулалмайдиғанлиқини тәхмин қилип, ахири 2017 йили-1 айниң 17-күни, қуруқ қол, пәқәт икки ботулка су билән шота дегән җайлар арқилиқ қазақистанниң наринқол наһийәсигә тутишидиған чеградин тағларни атлап қечишқа тәвәккүл қилған.

Бу вақит қишниң җудуни башланған, һава нөлдин төвән 30 градусларға чүшидиған мәзгил болуп, бахашар чеграда тутулуп қелиштин сақлиниш үчүн күндүзи йошурунуп, кечилири йол йүрүп, икки кечә җапалиқ вә хәтәрлик сәпәрдин кейин, 2017 йили, 19-январ күни қазақистан тәрәпкә өткән. Әмма униң пул қоллири үшшүп, өпкисигә қаттиқ соғуқ тегип 4 айларчә давалинип аран әслигә кәлгән икән.

Қазақистанда бир мәзгил йошурунуп йүргән бахашарниң аяли вә балисиму кесәлликләр сәвәбидин бир мәзгил қийин турмушта яшиған. Бахашарниң баян қилишичә, униң қолида һечқандақ салаһийәтнамиси йоқ болғанлиқи үчүн, у қазақистан һөкүмитигә әһвалини мәлум қилип панаһлиқ сораш җүритигә кәлгән болсиму, бирақ сайрагүл савутбайниң панаһлиқиниң қобул қилинмай хәтәрдә қалғанлиқидәк вәқәләр уни иккиләндүрүп қойған. Йеқинда уни қазақистан көчмәнләр идариси издәп тапқан болуп, униң дәрһал өзини мәлум қилиши вә сотқа чиқиши керәкликини билдүргән. Гәрчә, униң аяли вә балилириниң қазақистан гиражданлиқи қобул қилинип болунған болсиму, әмма у өзи чеградин қанунсиз киргәнлики сәвәблик сотқа чиққан тәқдирдиму хитайға қайтурулуш хәтири барлиқидин әндишигә чөмгән. Нәтиҗидә, у йеқинда "атаюрт пидаийлири" дин ярдәм сориған икән.

Бахашарниң ейтишичә, у пәқәт өзиниң хәлқара мәтбуатларға һәқиқий әһваллирини аңлитип хәлқара кишилик һоқуқ органлири вә һөкүмәтләрниң, җәмийәтләрниң қазақистанға уни қайтурувәтмәслик үчүн тәдбир қоллинишини күтмәктә шуниңдәк өзиниң хитайға қайтурулған тәқдирдә һаят қелишидин әндишә қилмақтикән.

"атаюрт пидаийлири" дин сейт муһәммәт, өзлириниң бахашарға ярдәмлишип қазақистан даирилиридин униңға панаһлиқ сораватқанлиқини, униң пүтүн аилиси, йәни аяли вә балилири қазақистан гираждани болған әһвал астида униң қазақистанда қелишини һәқлиқ дәп қарайдиғанлиқини, әгәр униң панаһлиқи рәт қилинип хитайға қайтурулғанда һаяти тәһдит астида қалидиғанлиқини нәзәрдә тутуп, "қазақистан һөкүмити униң қазақистанда яшап қелишиға пурсәт бериши шәрт" дәп қарайдиғанлиқини оттуриға қойди.

Мәлум болушичә, уйғур дияридики көплигән қазақларму, қазақ зиялийлири вә диний әрбаблириму аталмиш "тәрбийәләш лагерлири" ға соланған болуп, уларниң қисмәтлири уйғурлар билән охшаш иди.

"атаюрт пидаийлири" дин бири, паалийәтчи гүлҗан ханим охшашла бахашарниң тәқдириниң қил үстидә икәнликини тәкитләп, "әгәр у қайтурулғанда һаятиниң тәһдиткә учрайдиғанлиқиға соал кәтмәйду" дәйду.

Буниң алдида қазақистанға чегра бузуп киргән мурағер алимули, қастер мусаханули исимлик бу икки сиясий панаһлиқ тилигүчи қазақистан даирилири тәрипидин солап қоюлған болуп, уларниң панаһлиқи техи қобул қилинмиғанниң үстигә юқириқи икки қазақ сиясий панаһланғучиниң хитайға өткүзүп беришни тохтитишни тәләп қилған икки қазақ өктичиму тутқун қилинғаниди.

Илгири лагер хизмәтчиси болған вә қазақистанға қечип чиққан сайрагүл савутбайниң сиясий панаһлиқиму пүтмигәнлики үчүн шиветсийәгә кетип, шу йәрдә яшаш салаһийитигә еришкәниди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт