Chégradin qéchip ötken bax'ashar malik: xitay türmiside chirigendin börige yem bolghinim ela

Muxbirimiz gülchéhre
2019-12-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Qazaqistan'gha köchüp olturaqlashqan bax'ashar malik(solda) "Atayurt pida'iyliri" bilen birlikte özining chöchektin qéchip kélish jeryanini muxbirlargha sözlimekte.
Qazaqistan'gha köchüp olturaqlashqan bax'ashar malik(solda) "Atayurt pida'iyliri" bilen birlikte özining chöchektin qéchip kélish jeryanini muxbirlargha sözlimekte.
RFA

Bu yil 37 yashqa kirgen bax'ashar malik ayali we bir balisi bilen 2015-yili 10-ayda qazaqistan'gha köchüp kélip olturaqlashqan we qazaqistanda uzun muddetlik turush ruxsitini élip bolghandin kéyin, 2016-yili, 11-ayning 7-küni tughqan yoqlash üchün chöchektiki baqtu chégrasidin ötkende xitay chégra da'iriliri teripidin tutup qilin'ghan we pasportliri musadire qilin'ghan. 4 U kün solap qoyulup, kéyin inisining qol qoyushi bilen képillikke qoyup bérilgen.

Bax'ashar ependining éytishiche, 2017-yilining béshidin bashlap ular turuwatqan mongghulkürediki mehellisidin namaz oqughan we bashqa seweblerdin 20 din artuq yash tutqun qilin'ghan.

Gerche, u képillikke qoyup bérilgen bolsimu dawamliq saqchilarning nazariti astida so'al-soraq we parakendichiliktin qutulalmay kelgenliki üchün mongghulkürediki bu ehwalgha qarap, öziningmu bir küni qayta tutqun qilinishidin qutulalmaydighanliqini texmin qilip, axiri 2017 yili-1 ayning 17-küni, quruq qol, peqet ikki botulka su bilen shota dégen jaylar arqiliq qazaqistanning narinqol nahiyesige tutishidighan chégradin taghlarni atlap qéchishqa tewekkül qilghan.

Bu waqit qishning juduni bashlan'ghan, hawa nöldin töwen 30 graduslargha chüshidighan mezgil bolup, bax'ashar chégrada tutulup qélishtin saqlinish üchün kündüzi yoshurunup, kéchiliri yol yürüp, ikki kéche japaliq we xeterlik seperdin kéyin, 2017 yili, 19-yanwar küni qazaqistan terepke ötken. Emma uning pul qolliri üshshüp, öpkisige qattiq soghuq tégip 4 aylarche dawalinip aran eslige kelgen iken.

Qazaqistanda bir mezgil yoshurunup yürgen bax'asharning ayali we balisimu késellikler sewebidin bir mezgil qiyin turmushta yashighan. Bax'asharning bayan qilishiche, uning qolida héchqandaq salahiyetnamisi yoq bolghanliqi üchün, u qazaqistan hökümitige ehwalini melum qilip panahliq sorash jür'itige kelgen bolsimu, biraq sayragül sawutbayning panahliqining qobul qilinmay xeterde qalghanliqidek weqeler uni ikkilendürüp qoyghan. Yéqinda uni qazaqistan köchmenler idarisi izdep tapqan bolup, uning derhal özini melum qilishi we sotqa chiqishi kéreklikini bildürgen. Gerche, uning ayali we balilirining qazaqistan girazhdanliqi qobul qilinip bolun'ghan bolsimu, emma u özi chégradin qanunsiz kirgenliki seweblik sotqa chiqqan teqdirdimu xitaygha qayturulush xetiri barliqidin endishige chömgen. Netijide, u yéqinda "Atayurt pida'iyliri" din yardem sorighan iken.

Bax'asharning éytishiche, u peqet özining xelq'ara metbu'atlargha heqiqiy ehwallirini anglitip xelq'ara kishilik hoquq organliri we hökümetlerning, jem'iyetlerning qazaqistan'gha uni qayturuwetmeslik üchün tedbir qollinishini kütmekte shuningdek özining xitaygha qayturulghan teqdirde hayat qélishidin endishe qilmaqtiken.

"Atayurt pida'iyliri" din séyt muhemmet, özlirining bax'ashargha yardemliship qazaqistan da'iriliridin uninggha panahliq sorawatqanliqini, uning pütün a'ilisi, yeni ayali we baliliri qazaqistan girazhdani bolghan ehwal astida uning qazaqistanda qélishini heqliq dep qaraydighanliqini, eger uning panahliqi ret qilinip xitaygha qayturulghanda hayati tehdit astida qalidighanliqini nezerde tutup, "Qazaqistan hökümiti uning qazaqistanda yashap qélishigha purset bérishi shert" dep qaraydighanliqini otturigha qoydi.

Melum bolushiche, Uyghur diyaridiki köpligen qazaqlarmu, qazaq ziyaliyliri we diniy erbablirimu atalmish "Terbiyelesh lagérliri" gha solan'ghan bolup, ularning qismetliri Uyghurlar bilen oxshash idi.

"Atayurt pida'iyliri" din biri, pa'aliyetchi güljan xanim oxshashla bax'asharning teqdirining qil üstide ikenlikini tekitlep, "Eger u qayturulghanda hayatining tehditke uchraydighanliqigha so'al ketmeydu" deydu.

Buning aldida qazaqistan'gha chégra buzup kirgen muraghér alim'uli, qastér musaxan'uli isimlik bu ikki siyasiy panahliq tiligüchi qazaqistan da'iriliri teripidin solap qoyulghan bolup, ularning panahliqi téxi qobul qilinmighanning üstige yuqiriqi ikki qazaq siyasiy panahlan'ghuchining xitaygha ötküzüp bérishni toxtitishni telep qilghan ikki qazaq öktichimu tutqun qilin'ghanidi.

Ilgiri lagér xizmetchisi bolghan we qazaqistan'gha qéchip chiqqan sayragül sawutbayning siyasiy panahliqimu pütmigenliki üchün shiwétsiyege kétip, shu yerde yashash salahiyitige érishkenidi.

Toluq bet