Istanbulda "Uyghurlarning orni nede" dégen témida muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2019-07-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur mesilisige alaqidar échilghan muxbirlarni kütüwélish yighinida Uyghur pa'aliyetchi xalmurat harriy ependi söz qilmaqta, dr. Shewket nasir ependi yighin'gha riyasetchilik qildi. 2019-Yili 24-iyul, istanbul.
Uyghur mesilisige alaqidar échilghan muxbirlarni kütüwélish yighinida Uyghur pa'aliyetchi xalmurat harriy ependi söz qilmaqta, dr. Shewket nasir ependi yighin'gha riyasetchilik qildi. 2019-Yili 24-iyul, istanbul.
RFA/Arslan

24-Iyul charshenbe küni istanbulda "Uyghurlarning orni nede" dégen témida muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüldi.

Bu yighin'gha anatoliye agéntliqi bir qanche téléwiziye qanilining muxbirliri we istanbulda yashawatqan Uyghurlardin pasport qiyinchiliqigha duch kelgen bir qisim kishiler qatnashti.

Yighin'gha Uyghur pa'aliyetchi arslan hidayet riyasetchilik qildi. Istanbuldiki Uyghur akadémiyesi bilen merkizi finlandiyege jaylashqan "Uyghurgha yardem teshkilati" ning birlikte uyushturushida muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzüldi. "Uyghur akadémiyesi" ning idare hey'et ezasi, doktor shewket nasir bilen "Uyghurgha yardem teshkilati" ning bashliqi xalmurat hari Uyghur söz qilip, Uyghurlarning nöwettiki qiyin mesililiri toghrisida bayanat berdi. Bolupmu chet'ellerdiki Uyghurlarning pasport we olturum qiyinchiliqlirini tilgha aldi. Ular muxbirlarning Uyghurlar toghrisida sorighan so'allirigha etrapliq jawab berdi.

Doktor shewket nasir mundaq dédi: "Zulumgha uchrighan milletlerning azadliqigha yardem bérish we milliy musteqilliq heriketlirini qollash wediliri bilen siyasiy sehnige chiqqan xitay kommunist hakimiyiti 1949-yili milletchi xitay hakimiyitini aghdurghandin kéyin, sherqiy türkistanni ishghal qiliwaldi. Shundin buyan xitay hakimiyiti sherqiy türkistanda assimilyatsiye siyasiti yürgüzüp, ijtima'iy we siyasiy suyiqestler arqiliq Uyghur qatarliq yerlik xelqlerni xitaylashturush, éritip yoq qilish we xitayning terkibige singdürüwétish üchün heriket qilip kelmekte."

Doktor shewket nasir yene mundaq dédi: "Xitay kompartiyesi bir tereptin Uyghurlarning xitayning "Qanuni puqrasi" ikenlikini tekitlise, yene bir tereptin Uyghurlarning xitay puqraliri ige bolghan qanuni heq-hoquqlardin behrimen bolushigha purset we imkan bermeywatidu. Xitay asasiy qanuni we milliy térritoriyelik aptonomiye qanunida Uyghurlargha aptonomiye salahiyiti bérilgen bolsimu, emma bügün'giche Uyghurlarning bu hoquqidin heqiqiy yosunda behrimen bolushigha bérilmidi."

Doktor shewket nasir sözide yene Uyghurlarning sayahet erkinlikining cheklimige uchrawatqanliqini bildürüp mundaq dédi: "Bügünki künde Uyghur qatarliq sherqiy türkistanliqlar öz tupriqida erkin sayahet qilish hoquqidin cheklendi. 3 Milyondek sherqiy türkistanliq xitayning jaza lagérlirida qiyin-qistaq ichide yashimaqta. Yéqinqi 3 yildin buyan sherqiy türkistandiki Uyghur qatarliq türkiy milletler pasport alalmaywatidu. Ulargha burun bérilgen pasportlarmu yighiwélindi. Oqush, tughqan yoqlash we tijaret üchün chet'ellerge chiqqan Uyghurlarning inawetlik mudditi toshmighan pasportlirimu xitay elchixaniliri teripidin uzartilmighachqa, ular pasportsiz we kimliksiz qiyin ehwalda yashimaqta."

Doktor shewket nasir yene mundaq dédi: "Nöwette pasportining waqti toshqan yaki pasporti bolmighan sherqiy türkistanliqlarning xelq'aradiki salahiyiti éniq bolmay kéliwatidu. Bu kishiler xitay hakimiyiti teripidin xitay puqrasi hésablanmighanliqi üchün xelq'araliq teshkilatlar we her qaysiy döletler Uyghur qatarliq sherqiy türkistanliqlargha mexsus bir salahiyet belgilishi, ulargha pasport we iqamet ishilirida alahide bir yol échish bérishi shundaqla bu xil ehwalda sherqiy türkistanning milliy musteqilliq we hörlük küreshlirini qollishi lazim."

Doktor shewket nasir bayanatning axirida xelq'arani Uyghurlargha alahide mu'amile qilishqa chaqirip, mundaq dédi: "Uyghur akadémiyesi we Uyghurgha yardem teshkilati bolush süpitimiz bilen oqush, xizmet qilish, tetqiqat élip bérish we tijaret qilish qatarliq sewebler bilen chet'ellerde turuwatqan Uyghurlarning özliri turushluq döletlerde olturum élish, puqraliqqa ötüsh hemde dölet, rayonlar ara seper we sayahet qilish ishlirida mexsus ayrim yol échip bérilishini shundaqla kommunist xitay hakimiyitining 21-esirdiki insaniyetke qarshi jinayetlerning qurbani bolup ketken weten ichi we sirtidiki barliq sherqiy türkistanliqlargha alahide mu'amile qilinishini iltimas qilimiz".

Doktor shewket nasir bu qétimqi muxbirlarni kütüwélish yighinining asasiy meqsiti toghrisida toxtilip, chet'ellerde bolupmu türkiyede pasporti uzartilmighan we yaki iqamet alalmighan Uyghurlarning qiyinchiliq mesililirini metbu'at arqiliq munasiwetlik organlargha uqturush we ularning mesililirining hel bolushigha wasite bolush üchün bu yighinni uyushturghanliqini bildürdi.

Uyghurgha yardem teshkilatining bashliqi xalmurat Uyghur bu qétimqi muxbirlarni kütüwélish yighini arqiliq xitayning jaza lagérlirini we chet'ellerde pasport qiyinchiliqqa uchrawatqan Uyghurlarning mesililirini hel qilishni meqset qilghanliqini bildürdi.

U yene muxbirlarning Uyghurlar toghrisida sorighan so'allirigha etrapliq jawab bergenlikini ilgiri sürdi.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet