Xitayda korona wirusi bilen yuqumlan'ghuchilarning sanining töwenlishi xelq'arada diqqet qozghimaqta

Muxbirimiz nuriman
2020-02-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Wuxendiki jinyinti'an doxturxanisigha toshup kélin'gen "Wuxen wirusi" bilen yuqumlan'ghanlar. 2020-Yili 21-yanwar. Wuxen.
Wuxendiki jinyinti'an doxturxanisigha toshup kélin'gen "Wuxen wirusi" bilen yuqumlan'ghanlar. 2020-Yili 21-yanwar. Wuxen.
Social Media

Xelq'ara metbu'atlarda korona wirusining téz kéngiyiwatqanliqi, yuqumlan'ghan, ölgenlerning sanining éship bériwatqanliqi diqqet qozghawatqan peytte, xitay metbu'atlirida, xitayda yuqumlinishning tizginlen'genliki, yuqumlan'ghuchilarning saqiyip doxturxanidin chiqqanlar sanining éshiwatqanliqining xewer qélinishi her qaysi metbu'atlar we közetküchiler arisida ghulghula qozghimaqta.

NBC 25-Féwral, xitayda wirus bilen yuqumlan'ghuchilarning sanining 77 ming 600, ölgenlerning sanining 2663 ikenlikini élan qildi. Xitay xewer torimu yuqumlan'ghuchilarning 77ming 658, ölgenlerning 2663, doxturxanidin saqiyip chiqqanlarning sanining 27ming 323 ikenlikini élan qilghan. Emma, közetküchiler xitayning bu sanliq melumatigha guman bilen qarashmaqta. 

Oxshimighan axbarat wasitiliri we ijtima'iy taratqularda bu heqte bes-munazire ewj alghan bolup, amérika kéngesh palata ezasi marko rubiyo 21-féwral küni tarqatqan twittér uchurida, xitayda korona wirusining tizginlen'genlikige ishinishke bolmaydighanliqi, xitay da'iriliri tarqatqan yuqumlan'ghuchilarning sanining saxta ikenlikini otturigha qoyghan. 

Wirusning tizginlen'genliki xitay metbu'atlirida küchep teshwiq qiliniwatqan peytte, roytéris agéntliqi wirusning pütün dunyagha tiz sür'ette yamrawatqanliqini élan qilghan. 

Amérikida turushluq adwokat nuri türkel ependimu bu wirusni heqiqeten pütün dunya miqyasida kontrol qilghili bolmaywatqanliqini, xitay da'irilirining yuqumlan'ghuchilarning sanini saxta melum qilish éhtimalliqi barliqini otturigha qoydi. U mundaq dédi: "Siyasiy tüzülmisi, özige ishenmeslik, xelqning razimenlikini sün'iy yol bilen tutup turushning hemmisi hazirqi tehditlerning téximu ulghiyishigha seweb bolidu. Shuning üchün bularni men mesilini kichik körsitish arqiliq, siyasiy jehettin dez kétidighan yaki ketken chakning yoghinap kétishining aldini élish üchün körülüwatqan tedbirler, dep qaraymen. Shi jinpingning kélechiki, kompartiyening kélechiki üchün dölet ichide muqimliq, dölet sirtida dunya sehnisige yamiship chiqish bular üchün bek muhim, shunga ichki-tashqi amillarni qayrip qoyup saxtiliq qilidighan yerde saxtiliq qilidu, étirap qilmaydighan yerde étirap qilmaydu, xuddi hazirghiche Uyghurlarning lagér mesilisini étirap qilmighan'gha oxshash".

Xitayning tor béketliride wirusning kontrol qilin'ghanliqi, hetta yuqumlan'ghuchilarning saqiyip doxturxanidin chiqiwatqanliqi, ishlepchiqirishning eslige kelgenliki, ishchilarning ish ornigha qaytqanliqi heqqide xewer bériliwatqan bir mezgilde, xelq'araliq metbu'atlarda wirusning tarqilish da'irisining kéngiyip kétiwatqanliqi, ölgenlerning sanining éshiwatqanliqi heqqidiki xewerler orun almaqta. 

Roytérs agéntliqi 24-féwraldiki xewiride wirusning 29 döletke tarqalghanliqi, xitayning sirtida eng köp tarqalghan döletning jenubi koréye ikenlikini bildürgenliki, jenubi koréyede yéngidin yuqumlan'ghuchilarning sani 231, omumi san 833 ke yetkenliki bildürüldi. Italiyede yuqumlan'ghuchilarning sanining 150 ke, ölgenlerning sanining 6 ge yetken iken.

Birleshken döletler teshkilati bash katipi antoniyo giyutéris, dunyaning saghlamliqi we iqtisadi üchün pütün dunya ellirini korona wirusining aldini élishqa chaqirip, eger barliq tedbirlerni qollinip bu wirusning aldi élinmisa dunyagha balayi'apet élip kélidighanliqini tekitligen. 

Buning eksiche 24-féwral xitay xewer tori wirus bilen yuqumlan'ghuchilarning sanining azayghanliqini hetta pütün dölet miqyasida saqiyip doxturxanidin chiqqanlarning sanining éshiwatqanliqini xewer qilghan. Xitayning CGTN tori 24-féwral küni Uyghur aptonom rayoni xelq hökümiti uchur bölümining bayanatchisi elijan anayetning ürümchide ötküzülgen muxbirlarni kütüwelish yighinida Uyghur rayonida yuqumlan'ghuchilar sanining 76 neperdin ashmighanliqi, hetta 24 neper kishining dawalap saqaytilghanliqini, töt kündin biri yéngi bir késel bayqalmighanliqini éytqanliqini xewer qilghan.

Uyghur aptonom rayonidiki wirusning tarqilish ehwali radi'omiz 17-féwral xewer élan qilip, atush shehiridiki méhmanxanidila wuxendin kelgen 99 kishining karantin'gha élin'ghanliqini bildürgenidi. 

Xitay izchil Uyghur rayonidiki lagér ehwalni xelq'aragha ashkarilashni ret qilip kéliwatqan bu peytte, Uyghur rayonidiki wirus ehwalining ochuq-ashkara bolmasliqi, chet'eldiki Uyghur ammisi we közetküchilerni endishige salmaqta. Amérikida turushluq doxtur memet imin ependi karantin'gha élin'ghan yuqumlan'ghuchilar heqqide toxtilip, bu wirusning immunitét iqtidari ajiz kishilerge téz yuqidighanliqi we bedini ajiz kishilerning késelge qarshi turalmay ölüp kétidighanliqini, taziliqi, yémeklik shara'iti nachar, bir milyondin artuq kishi tutup turuluwatqan lagérdikilerning ehwalining xeterlik ikenliki éytti. U bu heqte mundaq dédi؛ "Lagérdikiler heqqide bir néme déyish téximu qiyin. Ularning immunitét iqtidari ajiz bolghachqa, bedende késelge qarshi küch hasil bolghuche yashiyalmaydu".

Doxtur memet imin yene yuqumlan'ghuchilarning di'agnoz qoyulmastin udulla köydüriwétilidighanliqini, shunglashqa yuqumlan'ghuchilarning we ölgenlerning heqiqiy sanini bilgili bolmaydighanliqini tekitlidi. 

Korona wirusi dunya sehiye teshkilatining bildürüshiche, insandin insan'gha nepes yoli arqiliq yuqidighan bolup, yötilish, qizish qatarliq alametler körülidiken. Adette késelni ikki kündin 14 kün'giche bolghan ariliqta bayqighili bolidiken.

Toluq bet