Д у қ 16 - синтәбир б д т алдида елип баридиған намайиш үчүн җиддий чақириқ елан қилди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2016.08.29
duq-bdt-namayish-2016.jpg Д у қ ниң 16 - синтәбир б д т алдида елип баридиған намайиш үчүн җиддий чақириқи
RFA/Ekrem


Д у қ 33 - нөвәтлик б д т кишилик һоқуқ кеңиши йиғини мунасивити билән 16 - синтәбир б д т алдида тибәтләр билән һәмкарлишип хәлқаралиқ бирләшмә зор намайиш өткүзиду.

Д у қ ниң мәлуматиға асасланғанда, 13 - синтәбирдин 30 - синтәбиргичә давамлишидиған б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 33 - нөвәтлик йиғинида хитайдики кишилик һоқуқ мәсилиси нуқтилиқ музакирә қилинидикән. Д у қ вәкилиму йиғинда пикир баян қилидикән.

Д у қ тори вә иҗтимаий таратқуларда 28 - авғуст елан қилинған “д у қ җиддий чақириқи” да баян қилинишичә, хитай һөкүмити б д т кишилик һоқуқ кеңишигә әза 53 дөләтниң бири болуп. Хитай б д т дики бу имтиязидин пайдилинип, кишилик һоқуқ кеңиши йиғинлирида уйғурлар вә тибәтләрниң кишилик һәқ - һоқуқлири үчүн пикир баян қилғучи хәлқаралиқ тәшкилатларниң б д т дики көзәткүчилик орнини бикар қилиштәк сүйиқәстлирини җиддилйәштүрүп, уйғур, тибәт мәсилисиниң б д т да оттуриға қоюлушини чәкләш мәқситигә йетишкә урунған. Һәр йилқи б д т кишилик һоқуқ кеңиши йиғинида уйғур хәлқиниң авазини дуня җамаитигә йәткүзүп келиватқан д у қ ниң б д т да елип баридиған паалийәтлириму җиддий тәһдиткә дуч кәлгән. Д у қ үчүн хитайниң бу сүйиқәст вә тәһдитлирини йоқитиш, нөвәттики тәхирсиз тәдбир қоллинишқа тегишлик бир мәсилигә айланған.

28 - Авғуст күни “д у қ җиддий чақириқи” елан қилиниш билән биргә, д у қ ниң мюнхен шәһиридики баш шитабида җиддий йиғин өткүзүлди. Йиғинға д у қ муавин рәиси пәрһат муһәммиди, баш катип долқун әйса, уйғур сиясий әрбаблиридин әнивәрҗан, әсқәрҗан вә мюнхен шәһиридә яшаватқан бир қисим уйғур җамаәт әрбаблири қатнашти. Йиғинда бу қетимқи намайишниң иқтисадий чиқимини һәл қилиш, яврупа миқясидики уйғур җамаитини мумкин қәдәр көпрәк сәпәрвәр қилип, намайишниң тәсир күчини ашуруш қатарлиқ мәсилиләр музакирә қилинди.

Д у қ муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәнди нәқ мәйданда зияритимизни қобул қилип, 16 - синтәбир өткүзилидиған бу намайишниң муһим тарихи әһмийәткә игә бир һәрикәт болидиғанлиқини илгири сүрүп, дуняниң һәр йеридики уйғур җамаитиниң бу һәрикәтни маддий вә мәнивий тәрәпләрдин қоллишини үмид қилди.

Д у қ баш катипи долқун әйса әпәндиму, бу қетимқи намайишниң тәйярлиқ хизмәтлириниң җиддий елип бериливатқанлиқини, яврупа миқясидин аз дегәндә бирқанчә йүз уйғурни намайишқа иштирак қилдуруш үчүн теришчанлиқ көрситиватқанлиқини, тибәтләрдин бир қанчә миң кишиниң намайишқа қетилидиғанлиқини тилға алди.

Д у қ 28 - авғуст елан қилған чақириқта “хитай мустәбит һакимийитиниң шәрқий түркистандики уйғур миллити үстидин йүргүзүватқан халиғанчә тутқун қилиш, етип өлтүрүш, уйғурларниң мәдәний, диний, миллий кимликлиригә шәрмәндиләрчә таҗавуз қилиш һәрикәтлири юқири пәллигә көтүрүлмәктә. Буниң биләнла қалмай, хитай һакимийити бу йил йолға қойған " террорлуққа қарши туруш қануни" вә " чәтәл тәшкилатлирини башқуруш қануни" арқилиқ, муһаҗирәттә миллий муҗадилиләр билән шуғуллиниватқан шәрқий түркистан тәшкилатлириға болған зиянкәшликлириниму зор дәриҗидә күчәйтмәктә” дейилгән.

Мәлумки, хитайниң “террорлуққа қарши туруш қануни” 2015 - йили 27 - декабир хитай хәлқ қурултийиниң тәстиқидин өткәндин кейин, 2016 - йили 1 - январдин башлап рәсмий йолға қоюлған. Алдинқи һәптиләр йәнә “террорлуққа қарши туруш қанунини иҗра қилиш чариси” елан қилинған. Хитай һөкүмити бу йил априлда йәнә “чәтәл тәшкилатлирини башқуруш қануни” ни йолға қойған иди. Бу қанун вә чариләргә хәлқара җамаәт түрлүк баһаларни бәргән, америка башлиқ ғәрб әллири һөкүмәтлири вә кишилик һоқуқ органлири бу қанун, чариләр пәйда қилғуси ақивәткә болған әндишисини ипадилигән һәм мәзкур қанун, чариләрниң муҗимәллики һәққидики қарашлирини оттуриға қойған иди.

Д у қ хитайниң б д т ға қәдәр қол созуп, уйғур миллий һәрикитигә зиянкәшлик қилишиниң алдини елиш үчүн, хәлқара тибәт һәрикити тәшкилати һәмдә дуняниң һәр йеридики кишилик һоқуқ тәшкилатлири, уйғур вә тибәтни һимайә қилғучи күчләрни сәпәрвәр қилип, 9 - айниң 16 - күни бир қанчә миң кишилик хәлқаралиқ бирләшмә зор намайиш тәшкилләшни қарар қилған. Намайишқа яврупа дөләтлиридә яшаватқан уйғур, тибәт, түрк вә башқа кишилик һоқуқ тәшкилатлири әзалири қатнишидикән.

“д у қ җиддий чақириқи” да мундақ дейилгән: “бу йил 13 - синтәбирдин 30 - синтәбиргичә давамлишидиған б д т кишилик һоқуқ кеңиши йиғинида хитайдики кишилик һоқуқ мәсилиси нуқтилиқ музакирә қилиниду. Бу йиғинда уйғурлар мәсилисини күнтәртипкә кәлтүрүш миллий дәвайимизниң зөрүр еһтияҗи. 2017 - Йили март айлирида б д т кишилик һоқуқ кеңишигә әза дөләтләрниң чоң сайлими елип берилиду. Хитайни бу сайламда мәғлуп қилип, кишилик һоқуқ кеңиши әзалиқидин қалдуруш, маһийәттә уйғурлар вә тибәтләрниң б д т да қолға кәлтүргән бүйүк ғәлибиси болиду.”

28 - Авғуст қурултай ишханисида өткүзүлгән җиддий йиғинға иштирак қилған уйғур сиясий әрбаблиридин әнивәрҗан әпәндиму қарашлирини баян қилип, мюнхен уйғур җамаитиниң бу қетимқи һәрикәтни қоллап көрсәткән маддий вә мәнивий пидакарлиқлириға юқири баһа бәрди.

“д у қ җиддий чақириқи” да 16 - синтәбир елип берилидиған намайиш һәққидә тохтилип: “бу қетимқи намайиш, уйғурлар мәсилисиниң б д т да давамлиқ оттуриға қоюлуш пурситини сақлап қелишта наһайити муһим әһмийәткә игә. Өзиңизниң уйғурлуқи, ғурури, имани, виҗдани билән бу чақириққа бир үлүш аваз қошсиңиз, харлиқ ичидә пәрят чекиватқан милйонлиған қериндашлиримиз намидин сизгә рәһмәтләр ейтимиз” дейилгән иди. Чақириқта йәнә “б д т да хитайдики кишилик һоқуқ вәзийити музакирә қилиниватқан дәл шу дәқиқиләргә тоғрилап елип берилидиған бу намайишқа, яврупа әллиридики милләтниң қайғусиға шерик болушни, вәтәнниң һөрлүкини қолға кәлтүрүшни халайдиған барлиқ виҗданлиқ уйғур қериндашлиримизни актиплиқ билән қатнишишқа дәвәт қилимиз. Намайиш сепигә қошулушқа имкани яр бәрмигәнләрниң маддий тәрәпләрдин қоллишини үмид қилимиз” дегән ибариләргә орун берилгән.

Д у қ бу қетимқи намайиш һәққидә йәнә мәхсус лого һазирлап, уни тор бәтлири һәм иҗтимаий таратқуларда тарқатқан. Түрк миллийәтчи тәшкилатлириму бу паалийәтләргә актип аваз қошуватмақта икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.