Türkiye paytexti enqerediki ziyapette Uyghur mesilisi yene bir qétim kün tertipke keldi

Muxbirimiz erkin tarim
2014.03.07
erkin-alptekin-ziyapette.jpg Erkin alptékin ziyapette
RFA/Erkin Tarim


Türkiyening her derijilik rehberlerliri sherqiy türkistan weqpining en'eniwiy yilliq ziyapitide bir jaygha jem bolup Uyghur mesilisi toghrisidiki pikirlirini otturigha qoydi.

Istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan weqpi her yili bérip kéliwatqan ziyapitini türkiyening paytexti enqerediki göksu ristoranida berdi. Ziyapetke parlamént ezasi ülker güzel xanim, milletchi heriket partiyesi mu'awin re'isi, enqere sheher bashliqi namzati proféssor doktor mewlüt qaraqaya ependi, türkiyening eng chong öktichi partiyeliridin biri bolghan jumhuriyet xelq partiyesi re'isi kemal qilichdar'oghluning bash wekili arif özzeybek ependi, büyük birlik partiyesi mu'awin re'isi exmet gürqan, yawrupa islam teshkilatliri fédératsiyesi türkiye wekili fehmi basharan ependi, sabiq sehiye ministiri osman durmush ependi, dunya Uyghur qurultéyi sabiq re'isi erkin alptékin ependi, sherqiy türkistan weqpining bashqurush ezaliri we enqerediki Uyghurlardin bolup 100 etrapida kishi qatnashti. Bu ziyapetke türkiye bash ministiri rejep tayyip erdoghan, parlamént ezasi emine ülker tarxan xanim, parlamént ezasi memet shandir ependi, yüsüp xalach'oghlu ependi, parlamént ezasi özjan yénichehri ependi, mustafa erdem, mustafa qalayji we xaluq erdem ependiler tebrik xéti ewetti.

Ziyapette söz qilghan türkiye parlaménti insan heqliri komisyoni ezasi ülker güzel xanim Uyghurlarning burundin tartip élip bérip kéliwatqan shanliq küreshliridin pexirlinidighanliqini bayan qilip mundaq dédi:

- Qimmetlik xanimlar, ependiler hemminglerni hörmet bilen salamlaymen, bundaq bir ziyapette siler bilen bille bolghanliqim üchün xursenmen. Méning ata yurtum, ana wetinim, Uyghurlar yashawatqan sherqiy türkistan. U, men tarixi, kürishi, tiragédiyesini her da'im qollap quwetlep kelgen bir jay. Ular burundin tartip biz pexirlinidighan küreshlerni qilmaqta. Uyghurlar shunche dert - elem, bésimgha qarimay öz tilini, dinini, örp - aditini saqlap qélish üchün shanliq küreshlerni élip barmaqta.

U sözide yene, türkiye parlaménti insan heqliri komisyonining sherqiy türkistanliqlar üchün qilghan xizmetliri toghrisida toxtilip mundaq dédi:

- Biz türkiye parlaménti insan heqliri komisyoni bolush süpitimiz bilen her qaysi partiyidin kelgen wekillerning oy birliki bilen sherqiy türkistandiki zulumgha qarshi turush we bu zulumni dunyagha anglitish üchün bir qarar maqulliduq. Biz sherqiy türkistandiki insan heq we hoquqliri depsendichilikini birleshken döletler teshkilati insan heqliri komitétigha anglitish üchün bundaq bir qararni maqulliduq. Biz bu qararni birleshken döletler teshkilatigha tapshurushtin burun Uyghur aptonom rayonini ékiskursiye qilishni qarar qilduq. Bu qararimizni munasiwetlik jaylargha ewettuq. Biz Uyghurlar toghrisida bir qarar maqullash bilenla qalmiduq, bu qararning emchliylishishi üchün yol méngiwatimiz.

Parlamént ezasi ülker güzel xanim Uyghurlarning kürishining türkiye jumhuriyiti dölitiningmu kürishi ikenlikini bayan qilip mundaq dédi:

Milletchi heriket partiyesi mu'awin re'isi proféssor doktor mewlüt qaraqaya ependi sözde
Milletchi heriket partiyesi mu'awin re'isi proféssor doktor mewlüt qaraqaya ependi sözde

- Bügün aqsham siler bilen bu ziyapette bolghanliqim üchün intayin xursenmen. Silerning kürishinglar türkiye jumhuriyetiningmu kürishi bolushi kérek. Biz her da'im jumhuriyitimiz bilen ata yurtimizdiki qérindashlirimiz bilen pexirlenduq. Men yene bir qétim silerning dewayinglarni her da'im qollap - quwetleydighanliqimni ipadilimekchimen.

Arqidin türkiye milletchi heriket partiyesi mu'awin bashliqi, enqere sheher bashliqi namzati proféssor doktor newzat qaraqaya söz qildi. U sözide sherqiy türkistan dewasining türk dunyasining dewasi ikenlikini bayan qilip mundaq dédi:

- Aldi bilen bügün sherqiy türkistan weqpi ötküzgen bu ziyapette siler bilen bille bolghanliqim üchün intayin xursen bolghanliqimni éytmaqchimen. Sherqiy türkistan dewasi peqetla u yerde yashawatqanlarningla emes, dunyadiki pütün türklerning dewasi. Eslide sherqiy türkistan dewasi bir insanliq dewasi. Bu dewani dunya jama'etchilikige anglitish üchün sherqiy türkistan weqpi élip bériwatqan bu xil pa'aliyetlerni ching könglümdin qollaymen we bu pa'aliyetlerge emgek singdürgenlerge rehmet éytimen.

Axirida tonulghan tarixchi proféssor doktor mustafa qafali ependi söz qilip, Uyghurlarning türkiyege köchüp kelgendin kéyinki küresh tarixini sözlep ötti. U, Uyghur we qazaqlarning 1950 - yillardin kéyin türkiyege kélip olturaqlashqan kéyin öz wetining erkinliki üchün harmay - talmay küresh qilghanliqini, ularning zor netijilerni qolgha keltürgenlikini, bundin kéyinki ewladlarning bu muqeddes dewani dawamlashturushining milliy we diniy burchi ikenlikini éytti.

Ziyapetning axirida, méhmanlargha Uyghur naxsha, usulliridin örnekler körsitildi we yéngidin neshr qilinishqa bashlighan “Yéngi sherqiy türkistan awazi” namliq zhurnal tarqitip bérildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.