Алматада “қазақистан хитайдин қорқуши керәкму” намлиқ китаб нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2014.03.25
konstantin-siroyezhkin.jpg Профессор константин сиройежкинниң “қазақистан хитайдин қорқуши керәкму? икки тәрәплимилик мунасивәтләрниң әпсанилири вә қорқунчлири” намлиқ китабиниң муқависи.
RFA/Oyghan

Һазир қазақистан вә дуняниң башқа мәмликәтлириниң аммиви ахбарат васитилиридә хитайниң сиясий, иқтисадий вә һәрбий қудрити һәққидә нурғунлиған мақалиләр елан қилинған болуп, уларниң апторлири хитайдин чиқиватқан хәвпкә мунасивәтлик өз қарашлирини, тәхминлирини оттуриға қойған иди.

Йеқинда алматадики қазақистан җумһурийитиниң биринчи президенти-милләт лидери фонди йенидики дуня иқтисади вә сиясити институти нәшриятидин хитайшунас алим, сиясәтшунаслиқ пәнлириниң доктори, профессор константин сиройежкинниң “қазақистан хитайдин қорқуши керәкму? икки тәрәплимилик мунасивәтләрниң әпсанилири вә қорқунчлири” намлиқ китаби йоруқ көрди.

К. Сиройежкин қазақистан пәнләр академийисиниң уйғуршунаслиқ институтида, мәзкур илим дәргаһи йепилип, униң асасида шәрқшунаслиқ институти қурулғанда шу җайда, шәхсий аналитикилиқ идариләрдә вә “континент т журнили” да ишлиди. Һазир у алматада қазақистан җумһурийити президенти йенидики истратегийилик тәтқиқатлар институтида баш илмий хадим лавазимида хизмәт қилмақта. К. Сиройежкин “хитай хәлқ җумһурийитидики ишчилар синипиниң сиясий роли” (алмата, 1992-йил), “һазирқи шинҗаң вә униң қазақистан-хитай мунасивәтлиридики орни” (алмата, 1997-йил), “хитайдики етникилиқ сепаратизмниң әпсанилири һәм реаллиқи вә мәркизий асия бихәтәрлики” (алмата, 2003-йил), “қазақистан-хитай: чегра содисидин истратегийилик һәмкарлиққа” (алмата, 2010-йил) қатарлиқ 15 китабниң шундақла 500 дин ошуқ мақалиниң аптори, 20 китабниң қош апторидур.

Мәзкур китабта ейтилишичә, һазирқи күндә қазақистан вә башқа мәмликәтләрдә хитай вә хитайларға болған мунасивәт бирдәк әмәс. Биринчидин, мәмликәтләр ара алақиләрдә иҗабий қәдәмләрни, һәтта хитай вә хитайларға болған мунасивәтләрниң пикир даирисидә өзгиришләрниму байқашқа болиду. Иккинчидин, хитайға қарши кәйпиятниң һәмдә хитайға қарита қорқунчларниң өсүши пүтүнләй тәбиий. Немишқа шундақ болуватиду, әпсаниләр вә қорқунчларниң пәйда болушиниң сәвәби немидә? хитайниң йеңи рәһбәрлики өзини қандақ тутиду? хитайниң қазақистан вә оттура асия мәмликәтлиридә күчийишидин келип чиқиватқан қандақ хәвпләр бар? китаб әнә шу вә башқиму соалларға җаваб бериду.

“қазақистан хитайдин қорқуши лазимму: икки тәрәплимилик мунасивәтләрниң әпсанилири вә қорқунчлири” китаби җәми 27 басма тавақ һәҗимгә игә болуп, муқәддимидин, “хитай тарқилиши: әпсаниләр вә реаллиқ?”, “хитайниң мәркизий асия сияситидики артуқчилиқлири”, “хитай билән уруш реалму?”, “тинчсиз қошна”, “қазақистанда хитайлар нурғунму?”, “бериветилгән йәрләр тоғрилиқ әпсанә”, “бөлүнмәйдиған дәрялар”, “нефит-газ бөлүмидә хитайниң болуши” намлиқ сәккиз баптин, хуласә қисимдин түзүлгән. Китабта шундақла қазақистан вә хитай оттурисидики сода алақилири, шуниң ичидә уйғур елиниң қазақистан вә мәркизий асия дөләтлири билән болған содиси, қазақистанниң ташқи қәрзлири, хитайдики турмуш-шараит, аһалә йеши, дуня мәмликәтлиридики хитайларниң сани вә уларниң тәркипи, қазақистанниң нефит вә газ саһәлиридики хитайниң үлүши һәққидә көплигән рәқәмләр, җәдвәлләр, схемилар кәлтүрүлгән болуп, улар асасий җәһәттин 2000-йилдин 2012-йилғичә болған арилиқтики рәсмий мәлуматларни өз ичигә алиду.

Зияритимизни қобул қилған к. Сиройежкин хитайниң һазир қазақистанлиқ тәтқиқатчиларниң диққәт мәркизидә туруватқанлиқини, бүгүнки хитайниң сиясий, иқтисадий, һәрбий, мәдәний, иҗтимаий вә башқа мәсилилири бойичә бир қатар тәтқиқатчиларниң иш елип бериватқанлиқини оттуриға қойди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.