Японийә ахбарати: америкиға кириши чәкләнгән русийә әмәлдари японийәгә кәлди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2014.06.11
rusiye-emledari-sergey.JPG “асаһи шинбун” гезитиниң 3-саниға елан қилған, японийә баш вәзири абениң алаһидә иҗазәт бериши билән японийәгә зиярәткә кәлгән русийә парламент әмәлдари сергей тоғрисидики хәвәрдин сүрәткә елинған. 2014-Йили.
RFA/Qutluq

Қирим мәсилиси сәвәбидин америка һөкүмити америкиға киришини чәклигән 45 нәпәр русийә әмәлдари ичидин нами орун алған русийә парламент әмәлдари сергей японийә баш вәзири абениң алаһидә иҗазәт бериши билән 2-июндин башлап японийәдә икки күнлүк хизмәт зияритидә болған.

Бир қисим сиясий көзәткүчиләр, русийә парламент әмәлдари сергейниң японийәгә зиярәткә келишигә рухсәт берилиши, абе һөкүмитиниң русийә билән болған дипломатик мунасивитини яхшилап шималий арал мәсилисини һәл қилиштин ибарәт японийәниң дипломатик истратегийиси икәнликини билдүргән. Токйода өткүзүлгән сергейни күтүвелиш зияпитигә японийә баш вәзири шинзо абему қатнашқан болуп, ақсарай буниңдин толиму биарам болған. Америкиниң бу мәсилидин биарам болушидин әнсиригән бир қисим японлар “бу мәсилә 4-июн бриюсселда башлиниш алдида турған тәрәққий тапқан йәттә дөләт йиғини мәзгилидә америка билән японийә арисида көләңгә пәйда қилиши мумкин” дәп қариған.

Бу мунасивәт билән, японийәдики нопузлуқ гезитләрдин бири болған “асаһи шимбун гезити”ниң 3-июн саниға “америкиға кириши чәкләнгән русийә парламент әмәлдари японийәгә кәлди” сәрләвһилик мақалә елан қилинди.

Мақалидә көрситилишичә, токйода өткүзүлгән русийә мәдәнийити фестивалида русийә парламент әмәлдари сергей президент путинниң тәбрик сөзини аңлатқан. Арқидинла японийә баш вәзири абениң мәслиһәтчиси секо, абениң бу мурасимға йоллиған тәбрик хетини оқуп өткән болуп, абе тәбрик хетидә “мән икки дөләтниң өз - ара чүшиниш һасил қилип, икки дөләт мунасивитиниң тәрәққий қилишини вә яхшилинишини үмид қилимән” дегән.

Икки дөләт рәһбәрлириниң мурасимға йоллиған тәбрик хәтлири оқуп өтүлгәндин кейин, мурасим зали қизғин алқиш садалириға чөмгән болуп, көпчилик бирдәк русийә әмәлдари сергейниң хизмитигә “русийә-японийә мунасивитини яхшилашта муһим рол ойниди” дәп юқири баһалар бәргән.

Русийә әмәлдариниң японийә зиярити һәққидә тохталған вәтәнпәрвәр японлардин саки ханим,зияритимизни қобул қилип “ялта келишимидики японийә арал мәсилисиниң һәл қилинип, шималий аралниң балдуррақ өз туприқимизға қайтип келишини үмид қилимиз” деди.

Мақалидә көрситилишичә, көплигән япон дипломатлири болса “абе русийә билән болған соғуқ мунасивәтни яхшилап, шималий арал мәсилисини сөзлишишни мәқсәт қилған” дәп пәрәз қилған. японийә саһипханлиқидики токйода өткүзүлгән русийә мәдәнийәт фестивалиға икки тәрәптин юқири дәриҗилик әмәлдарлар қатнашқан болуп, мақалидә “сергей илгири русийәгә муавин президент болған, һазир болса русийә президент ишханисиниң мәсули вә шундақла путинниң мәслиһәтчиси. Мундақчә ейтқанда, русийә һакимийитидики ачқучлуқ сиясий әрбаб. Абе шуңа шималий арал мәсилисини йешиш үчүн униң билән йеқинлашти” дейилгән.

Бу йил йүз бәргән украинадики қирим мәсилиси сәвәбидин японийә һөкүмитиниң русийә һөкүмәт әмәлдарлиридин 23 кишиниң японийәгә киришини чәклигәнлики, әмма бу тизимликләр ичидин сергейниң исми орун алмиғанлиқи сәвәбидин униң японийәгә бималал кирәлигәнлики мақалидә алаһидә әскәртилгән.

Мақалидә японийә һөкүмәт даирилиридин суганиң 2-июн токйода мухбирларға бу һәқтә бәргән баянатиму тилға елинған болуп, униңда “бу қетим токйода өткүзүлгән русийә мәдәнийәт фестивали қирим мәсилиси йүз бериштин илгири икки дөләт өз - ара бекиткән паалийәт. Бу пәқәт мәдәнийәт алмаштуруш паалийити шундақла русийә әмәлдари сергейниң японийә һөкүмәт әмәлдарлири билән сөһбәт өткүзүш пилани йоқ” дейилгән.

Японийә ташқи ишлар министирлиқидики исмини ашкарилашни халимиған бир қисим дипломатларниң “японийә тәрәққий қилған йәттә дөләт йиғини һарписида америкини хапа қилишни халимайду” дегән баянлириму мақалидә тилға елинған.

Мақалидә йәнә 2-июн кәчтә японийә юқири палата рәһбәрлиридин ибукениң русийә әмәлдари сергейгә кәчлик зияпәт бәргәнлики, әмма бу зияпәтниң, һөкүмәт намидин берилгән зияпәт дәп тилға елинмиғанлиқи шундақла зияпәткә сабиқ японийә баш вәзири мориниң қатнашқанлиқи билдүрүлгән.

Русийә әмәлдари сергейниң шәрипигә берилгән зияпәт һәққидә тохталған бир япон дипломати “һөкүмәт сергейни очуқ-ашкара күтүвелишқа амал қилалмиғанлиқтин, уни қарши елиш зияпитини японийә юқири палата рәһбәрлиридин ибукегә һавалә қилди” дегән.

Өткән йили 4-айда японийә баш вәзири шинзо абе русийәдә зиярәттә болған, зиярәт җәрянида икки дөләт рәһбәрлири японийәниң русийә тәвәликидики шималий арал мәсилисини сөһбәтлишишкә келишкән иди.

Икки дөләт арисида һөкүм сүргән тоққуз йиллиқ сүкүттин кейин, путинниң бу йил күздә токйода зиярәттә болмақчи болғанлиқини, украина мәсилиси сәвәбидин японийә һөкүмитиниң җазалишиға учриған русийә президенти путин 5-айниң ахиридики бир қетимлиқ нутқида “мән японийәниң җазасиға һәйран болдум. Бу мени толиму биарам қилди” дегәнликиму мақалидә баян қилинған.

Японийә “асаһи шимбун гезити”ниң бу һәқтики мақалисиниң ахирқи мулаһизисидә “абе һөкүмити өзиниң русийә һөкүмитигә болған меһмандостлуқини сергейни қарши елиш арқилиқ намаян қилди. Абе һакимийитиниң бу йил 9-айда путинни күтүвелиш пурситини һәргиз қолдин берип қоюш нийити йоқ” дейилгән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.