Түркийә министири: шәрқий түркистан вә оттура асиядики қериндашлиримиз билән яхши мунасивәтлишиватимиз

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2013-04-05
Share

Хитайниң истанбулда турушлуқ баш консули җаң чяң түркийә маниса шәһиригә қарашлиқ салиһли наһийисидә яшаватқан қазақ көчмәнләрни зиярәт қилип икки күндин кейин йәни 2013 - йили 3 - айниң 31 - күни түркийә муавин баш министири буләнт аринч вә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғли бирликтә салиһдики қазақларни зиярәт қилди вә қазақ көчмәнләргә алақидар муһим сөз қилди.

Түркийә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғли қазақ көчмәнләргә хитап қилип, дуняниң қәйәридә болса болсун, һәр бир мәзлумға игә чиққанға охшаш һәр қазаққа игә чиқимиз, деди.

Түркийә муавин баш министири буләнт аринч сөз қилип, шәрқий түркистан вә оттура асиядики қериндашлиримиз билән яхши мунасивәт қуруватимиз, у йәрдин ким кәлсә кәлсун, бешимизға елип көтүримиз, деди.

Түркийә муавин баш министири буләнт аринч вә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғли маниса валийиси хелил ибраһим, маниса шәһиригә қарашлиқ салиһли наһийисидики қазақ түрклири иҗтимаий һәмкарлиқ вә мәдәнийәт җәмийитини зиярәт қилди. Салиһлида яшайдиған қазақлар министирларни қизғин күтивалди.

Көп санда қазақлар қазақчә миллий кийимлирини кийип икки министирни қизғин күтивалди. Министир буләнт аринч сөз қилип мундақ деди:

- Узун йиллардин буян түркийидә силәр билән биргә яшаватимиз, биз түркийә һөкүмити шәрқий түркистан вә оттура асия түрклири билән сәмимий мунасивәт қурдуқ,. У йәрдики қериндашлиримизниң қийинчлиқлирини билимиз. Бүгүнки күнгичә уларниң дәрдигә дәрман болуш мумкин әмәс иди. Бүгүнки күндә һөкүмәтләр оттурисида наһайити яхши бир мунасивәт қурулди. У йәрдин ким кәлсә кәлсун, бешимизға елип көтүримиз. Түркийиниң күчидин һәр ким пайдилинишни халайду, түркийә районлуқ әмәс, хәлқаралиқ бир рол болди. Түркийә тарихтикигә охшаш күчлүк бир дөләт болуп сәһнигә чиқиватиду. Гүзәл күнләр бизни күтиватиду.

Кейин, түркийә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғли қазақларға хитап қилип мундақ деди:

- 1950 - Йилларда наһайити қийин шараитлар астида ата вәтәндин ана вәтәнгә кәлдиңлар, икки йил илгири үрүмчигә барған идим, үрүмичидә бир мәсчиттә у йәрдики тағилардин бирси йенимға келип мени бағриға бесип чиң қучақлиди. Биз қучақлишип көрүшүп кәттуқ, узун заман һәсрәттә яшиған қериндашлардәк чиң қучақлап көрүштуқ. У қучақлишип көрүшүш бизниң тарихимизни чүшәндүриду, бизниң көңлимизниң йерими давамлиқ у йәрдә қалди. Бу мушундақ бир һәсрәт, у қизғинлиқни бүгүн бу йәрдә һес қилдим, анатолийә дуняниң һәр қайси җайлиридин кәлгәнләргә қучақ ачти, биз ата юртимиздин кәлгәндин кейин көңлимизниң бир қисми у йәрләрдә қалди. Биз түркийә һөкүмити болуш сүпитимиз билән дуняниң қәйәрдә болса болсун, һәр мәзлумға игә чиққанға охшаш қазақларғиму игә чиқимиз. Қазақистан билән түркийә бир дөләткә охшаш муамилә қилишиду. Силәр анатолийиниң әң гүзәл чичәклири болуп бизгә қетилдиңлар, өрп - адәт, әнәнилириңларни һәргиз йоқитип қоймаңлар.

Кейин қазақлар икки министирға тон кәйдурди вә қазақ миллий таамлири билән зияпәт бәрди.

Хитайниң истанбулда турушлуқ баш консули болса салиһлидики қазақларни зиярәт қилғанда, у қазақларниң әсли юртиниң хитай икәнликини билдүрүп, уларни хитайға қайтип кетишкә дәвәт қилған иди. Түркийә министирлириниң қазақларға дегән сөзлири болса, хитай баш консулиниң дегән сөзлириниң дәл әкисчә болған, йәни хитай консоли сөзидә қазақларни хитайға кетишкә дәвәт қилған, әмма түркийә муавин министири буләнт аринч, шәрқий түркистан вә оттура асиядин кәлгән қериндашларни түркийидә бешиға елип көтүридиғанлиқини билдүрсә, әхмәт давутоғли дуняниң һәр қандақ йерида мәзлумларға игә чиққанға охшаш, һәр бир қазаққа игә чиқидиғанлиқини ипадиләп қазақларни қайтип кәтмәсликкә үндигән.

Хитайниң истанбулда турушлуқ баш консули салиһлидики қазақларни зиярәт қилғандин кейинла, түркийә муавин минстири буләнт аринч вә ташқи ишлар министири әхмәт давутоғлиниң, салиһлидики көчмән қазақләрни зиярәт қилиши бир тасадипилиқму яки хитай баш консулиниң зиярәт қилиши билән мунасивити барму?

Биз бу соалларниң җавабиға еришиш үчүн адаләт вә тәрәққият партийисиниң маниса шәһәрлик шөбисигә телефун қилип бу тоғрида шөбиниң муавин башлиқидин мәлумат соридуқ, әмма муавин башлиқ соални аңлиғандин кейин җаваб бериштин баш тартип мунасивәтлик мәсулниң һазир йоқлуқини, башқа бир күн телефун қилишни ейтип телефунни қойивәтти.

Биз бу һәқтә йәнә истанбул универистети торколугийә тәтқиқат институтиниң оқутқучиси доктур өмәр қул әпәндиниң пикир - қарашлирини алдуқ, доктур өмәр қул, хитай баш консулиниң болса қазақ қериндашларни алдаш, улар һәққидә учур игиләш вә көз буямчилиқ қилиш арқилиқ узиниң қара нийәт мәқсәтлиригә йетиш үчүн зиярәт қилғанлиқини, хитай баш консулиниң салиһлидики қазақларни зиярәт қилиши, түркийә министирларниң зияритидин икки күн бурунға тоғра келишиниң сәвәби тоғрисида пикир - баян қилип, хитай баш консули түркийә министирлириниң көчмән қазақларни зиярәт қилидиғанлиқини алдин хәвәр тепип түркийә министирлиридин бурун берип зиярәт қилған болушиниң еһтималлиқини илгири сүрди вә түркийә министирлириниң көчмән қазақларға, түркләрниң ата юрти түркистандики қериндашлиримизға демәкчи болған сәмимий йүрәк сөзләрни дегәнликини билдүрди вә хитай баш консулиниң зияритини алдамчилиқ, түркийә министирларниң зияритини сәмимийлик зиярәт дәп баһа бәрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт