Түркийә ташқи ишлар министири баш мәслиһәтчиси: “хитайға болған көз қаришим пүтүнләй өзгәрди”

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2016-10-12
Share
arif-erdoghan-uyghur-weziyiti.jpg Түркийә ташқи ишлар министириниң баш мәслиһәтчиси ариф әрдоған.
Social Media

Түркийә ташқи ишлар министириниң баш мәслиһәтчиси Ариф әрдоған Әпәнди Үрүмчидә өткүзүлгән “3-нөвәтлик йипәк йолида шинҗаң” намлиқ йәрмәнкигә қатнишиш үчүн барғанда үрүмчи, турпан вә алтай қатарлиқ җайларда бәш күн зиярәт елип барғандин кейин, 9-айниң 23-күни хитай хәлқара радийосиға бәргән баянатида “хитайға болған көз қаришим пүтүнләй өзгәрди” дегән. Бу хәвәр мәзкур радиониң түркчә тор бекитигиму қоюлған болуп, түркийәдики иҗтимаий таратқулардиму ғулғула пәйда қилди.

Ариф әрдоған 9-айниң 23-күни хитай хәлқара радиоси түркчә бөлүминиң мухбириға бәргән баянатида, өзиниң шинҗаң тоғрисида ғәрб ахбаратлиридики бурмиланған хәвәрләрдин уйғурларниң сиртқа тақиветилгән вәзийәттә турмуш көчүрүватқанлиқи, хитай һөкүмитиниң диний етиқадни чәклигәнлики, ана тилиниң чәкләнгәнлики тоғрисидики мәлуматларға игә икәнликини, әмма үрүмчи, турпан вә алтай қатарлиқ җайларни айланғандин кейин бу көз қаришиниң пүтүнләй өзгәргәнлики, һазир хитай һөкүмитигә қарита бурунқидәк яман бир көз қаришиниң йоқлуқини, у йәрдики вәзийәтниң буниң әксичә икәнликини көргәнликини билдүргән.

У сөзидә йәнә хитайниң уйғурларға бесим қилмастин, бәлки ярдәм қиливатқанлиқи, хитай һөкүмитиниң кәмбәғәл уйғурларға өй селип бериватқанлиқини илгири сүргән. У өзиниң хитайға бурун 5 номур бәргән болса, мана әмди он номур бәргәнликини, хитайға болған сөйгүсиниң күчәйгәнликини дегән.

Ариф әрдоған сөзидә йәнә хитай һөкүмитиниң һәр милләт балилирини һәқсиз оқутуватқанлиқини, һәр милләт хәлқиниң өрп -адәт вә мәдәнийәтлирини қоғдаватқанлиқини илгири сүргән. Ариф әрдоғанниң бу сөзлири чәтәлләрдики уйғурлар арисида ғулғула пәйда қилди. Бәзи уйғурлар бу кишигә хәт йезип наразилиқ билдүргән.

Биз бу һәқтә көз қаришини игиләш үчүн түркийә истратегийилик чүшәнчә институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди, бу кишигә хәт язған һамут гөктүрк әпәнди вә журналист азатҗан буғра әпәндиләр билән сөһбәт елип бардуқ.

Доктор әркин әкрәм әпәнди, түркийә ташқи ишлар министири баш мәслиһәтчиси ариф әрдоғанниң дипломатийә үчүн бундақ бир сөзни қилған болуш еһтимали барлиқини, әмма бәзи түркләрниң у йәрдә көргәнлиригә қарапла мушундақ хата чүшинип қалидиғанлиқини илгири сүрди.

Шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ мәсули һамит гөктүрк әпәнди түркийә ташқи ишлар министири баш мәслиһәтчиси ариф әрдоған әпәндиниң бундақ бир көз қарашқа игә болуп қелишидики сәвәбниң хитайниң уни бәк күтүп қарши елишидин болуши мумкинликини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди, түрк рәһбәрләр арисида ариф әрдоғанға охшаш уйғур дияри һәққидә мәлумати йоқ, бу һәқтә материял көрүп бақмиған кишиләрниң аз әмәсликини, бу кишиниң район вә уйғурларниң әмәлий әһвали һәққидә чүшәнчигә игә әмәсликидин бундақ дегән болуши еһтимали барлиқини илгири сүрди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди йәнә уйғур дияриға барған түрк рәһбәрләрни хитай һөкүмити яхши күтүвелип, яхши җайларни айландурғачқа вә көрсәткәчкә мушундақ дегән болуши еһтималини илгири сүрди.

У йәнә, хитай мәтбуатлириниң бу хил тәшвиқатлириға қарита,чәтәлдики уйғур аммиви тәшкилатлири билән уйғурларниң чәтәлликләргә вә мәтбуатларға тоғра мәлумат бериши керәкликини илгири сүрди. Әнқәрәдә турушлуқ уйғур тәтқиқатчи азатҗан буғра әпәнди ариф әрдоғанниң бу сөзлиригә қарита өзиниң наразилиқини билдүрүп хәт язғанлиқини, униң бу хәткә җаваб қайтурғанлиқини баян қилди.

Бизму ариф әрдоған әпәндиниң өзи билән алақилишип, хитай мәтбуатлирида чиққан униң бу сөзлири һәққидики өз инкасини билишкә тиришқан болсақму, алақә орнитиш имканийити болмиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт