Парламент әзаси лүтфү түркқан: уйғур түрклири бизниң қан-қериндишимиз

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2014.06.09
ghulja-sot-meydan.jpg Уйғур елида арқа-арқидин йүз бәргән партлитиштин кейин, хитай даирилири ғулҗида 55 уйғурни “3 хил күчләргә зәрбә бериш” баһаниси билән сотлиған. 2014-Йили май, ғулҗа.
amnesty.org

Түркийәниң милләтчи һәрикәт партийәси парламент әзаси лүтфү түркқан әпәнди 5-июн күни түркийә парламентидики омумий йиғинда сөз қилип түркийә һөкүмитини уйғурлар мәсилисигә игә чиқишқа чақирди.

У қилған сөзидә, “дуня мәсилилири бир тәрәптә турсун, һөкүмитимиз өз дөлитимизниң мәсилилири биләнму кари йоқ. Пәләстин вә сүрийә үчүн дуня лидири болимән дәватқан баш министир рәҗәп таййип әрдоған, әпсуски шәрқий түркистан хәлқигә хитай елип бериватқан зулумға қарита қарап турмақта” деди.

У, түркийә парламентида министирлар вә һәрқайси сиясий партийиниң парламент әзалири қатнашқан омумий йиғинда, қилған сөзидә хитай һөкүмитиниң һазир уйғурларға елип бериватқан бесим сиясити тоғрисида тохтилип мундақ дәйду:
Бир қанчә һәптидин бери шәрқий түркистанда көп санда уйғур түрмигә ташланди вә уларға өлүм җазаси берилди. Хитай җамаәт хәвпсизлик хадимлириниң гуманлиқ дәп қариған уйғурларни халиғанчә тутуп солап сораққа тартиватқанлиқи тоғрисида мәлумат игилидуқ. Түркийә һөкүмити диққәт-етибарини шәрқий түркистанға буруши керәк. Чүнки уйғур түрклири бизниң қан қериндишимиз.

Парламент әзаси лүтфү түркқан әпәнди қилған сөзидә хитай һөкүмитиниң мәқситиниң уйғур елида елип бериватқан сияситиниң мәқсити һәққидә тохтилип, мундақ деди: хитай һөкүмити узун йиллардин бери шәрқий түркистанниң йәр асти вә йәр үсти байлиқлириға игә болуш үчүн шәрқий түркистандики уйғур мусулманлирини ассимилятсийә қилип йоқ қилишқа тиришмақта. Хитай асасий қануниниң 36-маддисида “һәр бир хитай граждани диний етиқад әркинликигә игә, дөләт пуқралириниң диний паалийәтлирини капаләткә игә қилиду” дәп көрситилгән болсиму, хитай һөкүмити уйғурларниң диний етиқад һоқуқини пүтүнләй тартивалған. Динниң шәртлирини бәҗа кәлтүргән уйғурларни қанунсиз диний паалийәткә қатнашти дәп тутуп кетиветипту. Шәрқий түркистан бүгүн очуқ түрмигә айланған. Бу трагедийәни түркийә һөкүмити көрүши бу мәсилигә алаһидә әһмийәт бериши керәк.

У сөзиниң ахирида түрк һөкүмитиниң дәрһал шәрқий түркистан мәсилисигә игә чиқишқа чақирди.

Парламент әзаси лүтфү түркқан әпәндиниң бу нутқи дөләт телевизийиси тәрипидин нәқ мәйдандин тарқитилди вә түрк ахбарат васитилиридиму орун алди.

Уйғур вәзийитиниң еғирлиқи тоғрисида ахбарат васитилиридә хәвәрләргә орун берилгән болсиму түркийә бурунқиға қариғанда түрк парламентида таза күнтәртипкә кәлмәсликидики сәвәб немә? бу мәсилиниң парламентта күнтәртипкә келишниң әһмийити немә? давамлиқ һалда парламентта күнтәртипкә елип келиш үчүн немиләрни қилиш керәк? дегәнгә охшаш соалларға җаваб тепиш үчүн пешқәдәм паалийәтчи һамут гөктүрк әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ. У түркийәниң районида тәсири күчлүк дөләт икәнликини түркийә парламентида уйғур мәсилисиниң күнтәртипкә келишиниң пайдилиқ икәнликини ейтти.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.