Ukra'inadiki ruslarning rusiyege qoshulush heriketliri jiddiylik peyda qilmaqta

Muxbirimiz ümidwar
2014-04-08
Élxet
Pikir
Share
Print
Qirim xelqining 96 pirsenti ukra'inadin ayrilip chiqip, rusiyege qoshulushqa awaz qoshqandin kéyin, putin qatarliq emeldarlar qol biriktürüp tebriklidi. 2014-Yili 18-mart, moskwa.
Qirim xelqining 96 pirsenti ukra'inadin ayrilip chiqip, rusiyege qoshulushqa awaz qoshqandin kéyin, putin qatarliq emeldarlar qol biriktürüp tebriklidi. 2014-Yili 18-mart, moskwa.
AFP

Yekshenbe we düshenbe künliri, ukra'inaning sherqidiki rusiye bilen chégridash xarkow, donétsk we lugansk oblastliridiki rus aktipliri bu sheherlerdiki yerlik hökümet binaliri we bixeterlik idarilirini igiliwélish hem bu yerlerge rusiye dölet bayriqini qadash shuningdek musteqilliq jakarlap, özlirining jumhuriyetlirining qurulghanliqini élan qilghan idi. Netijide, sherqiy ukra'inada jiddiy weziyet shekillendi.

Bu qalaymiqanchiliqlar we jiddiyliklerge qarita amérika we shimaliy atlantik okyan ehde teshkilati inkas qayturup, rusiyeni ukra'inagha qaratqan bésimlarni toxtitishqa chaqirdi.

Eng yéngi weziyet

Düshenbe küni ruslar köp sanliqni teshkil qilghan sherqiy ukra'inadiki donétsk shehiridiki rus namayishchiliri yerlik hökümet binasini igiligendin kéyin musteqil donétsk xelq jumhuriyitining qurulghanliqini jakarlidi.

Düshenbe küni kéchide xarkow shehiridiki rus namayishchiliri xarkow memuriyitining binasini qayta igilep, xarkow xelq jumhuriyiti qurulghanliqini jakarlap, xarkowningmu ukra'inadin ayrilip, musteqil bolghanliqini élan qildi. Her ikkila jaydiki rus namayishchiliri özlirining omumiy xelq awaz bérish arqiliq rusiyege qoshulidighanliqini jakarlidi.

Ukra'ina hökümiti bu namayishchilarni bölgünchilik we ularning awaz bérish arqiliq musteqilliq jakarlishini qanunsizliq bilen eyiblidi. Ukra'ina prézidénti aléksandir turchinow bu weqelerning rusiyening ukra'inani parchilash herikitining bir qismi ikenlikini tenqid qildi.

Azadliq radi'osining xewer qilishiche, seyshenbe küni ukra'inagha alahide saqchi küchliri xarkow sheherlik hökümet binasini igilep, musteqilliq jakarlighan rus öktichilirini qoghlap chiqirip, 70 ademni tutqun qildi. Emma, donétsk shehiri hökümet binasini igiliwalghan namayishchilarning wekilliri bilen söhbet ötküzülüp, ulardin tinchliq bilen hökümet binasini boshitish telep qilin'ghan bolsimu, biraq ünümge érishilmidi.

Xewerlerdin melum bolushiche, ukra'inadin ayrilip, özlirining musteqil jumhuriyitini jakarlighan donétsk we xarkow qatarliq sherqiy ukra'inadiki mezkur rus öktichiliri rusiye hökümitidin herbiy qoshun ewetip, özlirige yardem bérishni telep qildi.

Sherqiy ukra'inada yüz bergen ukra'inadin ayrilish heriketliri shimaliy atlantik okyan ehde teshkilati we amérika qoshma shtatlirini endishilendürgen bolup, amérika we nato rusiyeni agahlandurdi.

Aq saray rusiyeni ukra'inagha qaratqan bésimni toxtitishqa chaqirdi

Düshenbe küni amérika aq saray bayanat élan qilip, rusiyeni ukra'inagha qaratqan bésimni toxtitishqa chaqirdi.

Amérika awazining xewer qilishiche, aq saray bayanatchisi jey karnéy rusiyening ukra'inagha bolghan bésimni kücheytiwatqanliqini bildürüp,"Biz rusiyening ukra'ina chégrasigha zor sandiki qoshun toplighanliqini körduq, biz ukra'inaning ichki qismidiki, ruslar köp sanliqni igiligen bezi ukra'ina rayonliridiki her xil weziyetning tereqqiyatini körüwatimiz" dégen.

U, sözide obama hökümitining rusiyeni ukra'inagha tajawuz qilmasliqqa chaqiridighanliqini tekitlep, "Eger rusiye ukra'inaning sherqige ashkara we yaki yoshurun halda ilgirilep kirse, bu ziddiyetni nahayiti ötkürleshtürüwétidu. Biz prézidént putin we uning hökümitini ukra'ina weziyitini muqimsizlashturushqa urunushni toxtitishqa shundaqla herbiy jehettin arilishishni dawamlashturmasliqqa chaqirimiz" dep bildürdi.

Aq saray bayanatchisi karnéy sözide yene eger rusiye weziyetni téximu jiddiyleshtürse, amérikaning rusiyege qaratqan émbargosini ashuridighanliqini agahlandurup,"Biz boluwatqan weqelerdin nahayiti xatirjemsizliniwatimiz, hemde pozitsiyimizni éniq békittuqki, rusiye ukra'inaning zémin pütünlüki we igilik hoquqini buzidighan heriketlerni qilmasliqi kérek" dep tekitligen.

Düshenbe küni yene amérika dölet ishliri ministirliqimu ukra'ina weziyiti heqqide öz meydanini bayan qilghan bolup, dölet ishliri ministirliqi bayanatchisi jin ptsaki sözide sherqiy ukra'i'anidiki qalaymiqanchiliqlarni keltürüp chiqarghanlar arisida rusiye mexsus xadimliri barliqi heqqide pakitqa ige ikenlikini tekitlep,"Ishenchlik pakitlar ispatlidiki bir qisim namayishchilar pul élip qalaymiqanchiliq chiqarghan rusiye alahide xadimliridin ibaret" dégen.

U sözide yene dölet ishliri ministiri kérri bilen rusiye tashqi ishlar ministiri lawrowning bu mesilide sözleshkenlikini bayan qildi.

Amérika awazining xewer qilishiche, düshenbe küni amérika dölet ishliri ministiri jon kérri bilen rusiye tashqi ishlar ministiri sérgéy lawrow téléfonda sözleshken bolup, kérri amérikining sherqi ukra'inada boluwatqan weqelerni közitiwatqanliqi, eger moskwa ukra'inaning muqimsizliqini keltürüp chiqiridighan her qandaq qedemni bassa yene imbargogha duch kélidighanliqini agahlandurghan.

Jon kérri rusiyeni bölgünchiler, buzghunchilar we ighwagerlerning pa'aliyitini toxtitishqa chaqirghan.

Rusiye tashqi ishlar ministiri lawrow kérri bilen bolghan söhbette ukra'ina krizisini hel qilish üchün asasiy qanun islahati élip bérish kérekliki, rusiyening ukra'inadiki rus millitining hoquqliri dexli-terizge uchridi dep hésablawatqanliqi, eger ukra'ina asasiy qanun islahati élip barsa, ukra'ina rayonlirining téximu keng hoquqlargha érishidighanliqini bildürdi.

En'gliyede chiqidighan "Gu'ardi'an", yeni "Qoghdighuchi" gézitining maqaliside bayan qilinishiche, lawrow rusiyege qaritilghan uning ukra'ina weziyitini muqimsizlashturghanliqigha a'it eyibleshlerni inkar qilghan, eksiche u gherbni"Asassiz halda jiddiylik peyda qildi" dep eyibligen.

Amérika rusiyeni yéngi émbargo bilen agahlandurdi

Amérika awazining xewer qilishiche, seyshenbe küni amérika dölet ishliri ministiri jon kérri amérika kéngesh palatasida ukra'ina mesilisi heqqide söz qilghanda, ukra'inaning sherqidiki toqunushlargha rusiye bixeterlik organlirining u jaylargha mexsus buzghunchiliq chiqirish meqsitide ewetilgen jasusliri we ighwagerliri qatnishiwatqanliqini bildürgen.

Kérrining sözi boyiche, kréml xuddi qirimda bolghandek, ukra'ina tupraqlirigha qoshun kirgüzüsh üchün weziyettin paydilanmaqchi bolghan.

Kérri amérika qoshma shtatliri we uning ittipaqchilirini rusiyening heriketlirini toxtitishqa chaqirishi kéreklikini tekitlep, rusiyening ukra'inagha élip bérishi mumkin bolghan herbiy tajawuzi zor bahagha toxtaydighanliqi, amérikining yéngi imbargoliri rusiye iqtisadining achquchluq qisimliri, yeni banka, énérgétika, yer asti bayliqliri we bashqa sahelirige qaritilidighanliqini agahlandurghan.

Lawrow: moskwa biryussél we washin'gton bilen söhbetke teyyar

Rusiyening itar-tass agéntliqining seyshenbe küni xewer qilishiche, rusiye tashqi ishlar ministiri sérgéy lawrow moskwaning biryussél we washin'gton bilen eger söhbetke ukra'inaning jenubi we sherqi tereplirining wekilliri qatnashsa, ukra'ina weziyiti heqqide söhbet ötküzüshke teyyar ikenlikini bildürdi.

Jon kérri sérgéy lawrow bilen bolghan téléfon söhbitide yéqin waqit ichide rusiye, ukra'ina, amérika we yawropa ittipaqining birlikte söhbet ötküzüsh teklipini bergen idi.

Nato: eger rusiye ukra'inagha téximu ilgirilep arilashsa bu bir tarixiy xataliq bolidu

Sherqiy ukra'inadiki bu qalaymiqanchiliq weqelirige qarita shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilatimu jiddiy mu'amile qilghan bolup, shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilatining bash sékrétari rasmussén parizhda b b s agéntliqining ning ziyaritini qobul qilip, rusiyening weziyetni jidiyleshtürmeslikini agahlandurdi.

"Men rusiyeni arqigha bir qedem chékinishke, sherqiy ukra'ina weziyitini jiddiyleshtürmeslikke chaqirimen" dep chaqiriq qilidu rasmussén ependi. U sözini dawamlashturup, "Eger rusiye ukra'inagha yene bir qedem ilgirilep arilashsa, bu bir tarixiy xataliq bolidu, bu bizning rusiye bilen bolghan munasiwetlirimizge intayin éghir aqiwet élip kélidu shuningdek bu rusiyeni xelq'ara jem'iyette téximu yétim qalduridu." deydu.

Nato bash sékrétari rasmussén ependi sözide yene rusiyening ukra'ina chégraliridin qoshunlirini chékindürüshni telep qildi.

Moskwa qoshunliri sherqiy ukra'ina chégralirida buyruq kütüp yatmaqta

Roytérsning xewer qilishiche, sherqiy ukra'ina chégralirida 30 mingdin artuq esker we ofitsérge ige rusiye qoshuni buyruq kütüp turuwatqan bolup, ilgirimu shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilati rusiye qoshunlirining sherqiy ukra'inagha bésip kirishidin xewpsirep, rusiyeni mundaq qilmasliq bilen agahlandurghan idi. Emma, rusiye tashqi ishlar ministiri lawrow moskwaning mundaq niyiti yoqluqini bildürgen. Emma, melum bolushiche, rusiye hökümiti ukra'inadiki rus millitini qoghdaydighanliq sho'aridin yanmighan.

Toluq bet