Xitay elchiliki tunji qétim enqerede Uyghurlar toghrisida doklat bérish yighini chaqirdi

Muxbirimiz erkin tarim
2015-12-04
Share
turkiye-xitay-teshwiqat-qurbanjan-semet.jpg Qurbanjan semet “Xitayni tonushturush we shinjang” témisida doklat bérish yighinida dokilat bermekte
RFA/Erkin Tarim

Xitayning enqere elchixanisi enqerede tunji qétim “Xitayni tonushturush we shinjang” témisida doklat bérish yighini chaqirip, Uyghur rayonning 60 yildin buyan köp tereqqiyatlargha érishkenlikini bildürgen. Xitayning bu yighidimu “Men shinjangdin keldim” namliq kitabning aptori qurbanjan semetni ishlitish arqiliq özining Uyghur siyasitini aqlashqa urun'ghanliqini körsetken közetküchiler qurbanjan semetningmu xitay ilgiri yasap chiqqan sün'iy cholpanlar kebi tarixning shallishigha uchraydighanliqini körsetti.

“Tayimtürk” gézitide 27 - noyabir küni élan qilin'ghan xewerde xitayning enqere bash elchisi yü xungyang yighinda qilghan échilish nutqida, shinjangning 23 milyondin köp nopusi barliqini, yer kölimi jehettin türkiyedin ikki hesse chongluqta ikenlikini tekitlep, yéqinda 47 millet yashaydighan shinjang aptonom rayonining qurulghanliqining 60 yilliqini xatiriligenlikini, ötken bu 60 yilda shinjangning zor tereqqiy qilghanliqini éytqan.

Arqidin xitay yazghuchi wang ming bilen “Men shinjangdin keldim” dégen kitabning aptori qurbanjan semetni doklat bérish üchün sehnige teklip qilghan. Qurbanjan semet sözini Uyghur tili bilen bashlap xitay tili bilen dawamlashturghan.

U, Uyghur tili bilen özini tonushturup: “Méning ismim qurbanjan, dadamning ismi musa semet, men qurban héytta tughulghan bolghachqa ismimni qurbanjan qoyuptiken. Men emdi méning dölitimning tili xitay tili bilen sözleymen” dégen.

U, nutqida Uyghur diyaridiki milletler ittipaqining yaxshi ikenlikini, Uyghurlar bilen xitaylarning qérindashtek ötüwatqanliqini tekitligen.

Yighin axirida qurbanjan semet yazghan “Men shinjangdin keldim” namliq kitab yighin ehlige tarqitip bérilgen.

Qurbanjan semetni türkiye ziyariti jeryanida, xitay elchixanisining iltimas qilishi bilen türkiyening sabiq re'isi jumhuri abdulla gülmu qobul qilghan.

Xitay hökümitining qisqa waqit ichide qurbanjan semetni tiklep dunyaning herqaysi jaylirida doklat bergüzüshidiki seweb néme? uning dégenlirige xelq'ara ishinemdu? xitay kütken ümidige érishelemdu? bu heqte köz qarishini élish üchün d u q ijra'iye komitéti mudiri dolqun eysa ependi bilen téléfon söhbiti élip barduq.

Dolqun eysa ependi xitay tarixta li fing, qurban tulum qatarliq kishilernimu yasap chiqqanliqini, emma hemmisining tarixning exlet sanduqigha tashlan'ghanliqini bayan qildi.

U, 21 - esirge kirgen bügünki künde bu xil yollar bilen Uyghurlar duchar boluwatqan insan heq we hoquqliri depsendichilikini yoshuralmaydighanliqini bayan qildi.

“Tayimtürk” tor gézitining 27 - noyabir küni élan qilghan xewirige asaslan'ghanda, yighin'gha türkiyening bash ministir mu'awini tughrul türkesh, xitayning enqere elchisi yü xungyang we enqere uniwérsitéti xitay tili we edebiyati kafédrasining oqutquchiliri we enqerediki bezi xitaylardin bolup 120 etrapida kishi qatnashqan. Yighinning échilish murasimida söz qilghan türkiye bash ministir mu'awini tughrul türkesh ependi, “Dölitimiz bilen tarixiy we medeniyet jehettin ortaqliqqa ige shinjang xitay bilen bolghan munasiwitimizde köwrüklük rol oynimaqta” dégen.

Bu xitay elchilikining enqerede tunji qétim Uyghurlar toghrisida chaqirghan doklat bérish yighini hésablinidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet