Xitay hökümiti "Musteqilliqqa urunush" dep eyibligen xongkong namayishini puqraliri qollidi

Muxbirimiz méhriban
2014-10-20
Élxet
Pikir
Share
Print

Xongkongda dawamlishiwatqan démokratiyini telep qilish namayishini xitay hökümiti "Chet'el küchlirining qutratquluqi bar", "Musteqilliqqa urunush" dep eyiblidi. Emma démokratiyini telep qiliwatqan xitay puqraliri, "Xongkong namayishi xitaygha démokratiye ümidini élip keldi" dep teriplidi. Ijtima'iy taratqularda "Chéchini chüshürüwétish, yighilish ötküzüsh arqiliq, xongkongluqlarni qollash" chaqiriqliri barliqqa keldi.

20-Öktebir düshenbe küni xongkong oqughuchilirining démokratik namayishi 23-künige qedem qoydi. Nöwette xongkong namayishining tereqqiyati we hökümet da'irilirining xongkong namayishini qandaq bir terep qilishi we buningdin kéyinki xongkong siyasitide qandaq özgirish bolushi we xongkong namayishining xitay chong quruqluqigha qandaq tesir körsitishi qatarliqlar dunya jama'etchilikini qiziqturmaqta.

Melum bolushiche, 18-, 19 ‏-öktebir künliri xongkongda dawamlishiwatqan namayishta namayishchi oqughuchilar bilen saqchilar arisida toqunush ehwalliri körülgen, xitay teripidin xongkonggha teyinlen'gen bash waliy lyang jénying ötken heptining axiri namayishchi oqughuchilar bilen söhbet ötküzüshke teyyarlan'ghanliqini bildürgen bolsimu, emma u 19-öktebir yekshenbe küni muxbirlargha bergen bayanatida, "Xongkong namayishining keynide chet'el küchlirining qutratquluqi bar" dep eyibligen. Xitayning xelq gézitimu yekshenbe küni bash maqale élan qilip, "Xongkongda dawamlishiwatqan namayish namda démokratik saylamni telep qilish dep atalsimu, emma namayishchilarning heqiqiy meqsiti xongkongni musteqil qilishqa urunush" dep eyiblidi. Xelq géziti élan qilghan bash maqalide yene, xongkong namayishi "Yaman niyetlik kishilerning oqughuchilarni azdurup, qalaymiqanchiliq chiqirishi" dep eyiblinip, hökümetning xongkong namayishigha qarita "Qattiq tedbir qollinip, xongkongda tinchliqni eslige keltürüshi" tekitlendi.

Xitay hökümiti xongkong namayishini eyiblewatqan shara'itta, chet'ellerdiki xitay démokratliri we gherb démokratik döletliride "Xongkongluqlarning démokratiyini telep qilish namayishini qollash" chaqiriqi kücheydi. Hetta xitay tilidiki ijtima'iy taratqulardimu xitay tordashliri xongkong namayishini qollaydighanliqini ipadilep, xongkongluqlarni namayishni dawamlashturushqa ilhamlandurup "Xongkongluqlarning namayishining xitay chong quruqluqida yashawatqan xitay puqralirining démokratiye chüshining baldurraq emelge éshishigha zor medet" bolghanliqi teriplendi. Melum bolushiche, nöwette twitér torida "Chéchini chüshürüwétish arqiliq xongkongluqlargha medet bérish", maska taqap, chong sheherlerdiki xelq meydanlirigha yighilish arqiliq xongkong namayishchilirigha medet bérip ularning herikitini qollash pozitsiyisini ipadilesh chaqiriqliri tarqalghan. Twitér torigha yollan'ghan uchurlardin melum bolushiche, chéchini pütünley chüshürüwétish arqiliq xongkong namayishini qollash pa'aliyitige ayallarmu ishtirak qilghan bolup, twitér toridiki bash süretliri arisida taqirbash ayallarning süretlirimu barghanche köpeygen.

Radi'omiz muxbirining yekshenbe küni xongkongdin bergen neq meydan xewiridin melum bolushiche, nöwette xongkongdiki namayishchilar arisigha xitay chong quruqluqidin kelgen puqralarmu qoshulghan. Muxbirlarning ziyaritini qobul qilghan sendungluq wang lixéng ependi namayishchilar arisida özige oxshash chong quruqluqtin kelgen bashqa xitay puqraliriningmu barliqini bildürüp, "Shiyanggangda dawamlishiwatqan namayish, démokratiyige teshna bolghan junggo puqralirigha ümid élip keldi" dégen.

Shendung ölkisining zibo shehiridin xongkonggha kélip namayishqa qatnashqan wang lixéng ependi qoligha aq renglik künlük kötürüwalghan bolup, künlükke "Men chong quruqluqtin silerning namayishinglarni qollash üchün yétip keldim. Bügün xongkongda démokratik saylamni qolgha keltürüsh üchün birlikte küresh qilayli. Ete chong quruqluqta démokratiyining emelge éshishi üchün hemmimiz birlikte awaz qoshayli! shyanggang xelqi we oqughuchiliri yashisun!" dégen ibariler yézilghan. Wang lixéng ependi yene özining hayajanliq keypiyati we xongkong namayishidin kütidighan ümidini ipadilep mundaq dégen: "Men namayishni qollash üchün chong quruqluqtiki zibo shehiridin keldim. Xongkong xelqi we oqughuchilirining namayishini körüp qattiq tesirlendim. Men chong quruqluqtiki hökümet xewerliride xongkongdiki oqughuchilar namayishigha sheher puqralirining narazi bolup qarshi namayish ötküzgenliki we oqughuchilarning xongkongdiki merkizi meydanni igilesh herikitini puqralar tirikchilik yolimizni étiwetti dep shikayet qilghanliqi heqqidiki xewerlerni kördüm. Emma méning bilishimche, hökümet xewerliridiki oqughuchilarning namayishigha qarshi namayish élip bériwatqan atalmish 'xongkong puqraliri' emeliyette pul bérip yalliwélin'ghan kishiler. Emma men undaq emes, men xongkongdiki démokratik namayishini qollash üchün alayiten keldim. Chong quruqluqta manga oxshash xongkong namayishini qollighuchi nurghun kishiler bar. Biz xongkong namayishining ghelibe qazinishigha tilekdashmiz."

Ötken bir hepte ichide xitay hökümet da'iriliri xitay chong sheherliride keng kölemlik tutqun qilish, teqib qilish herikiti élip barghan. Melum bolushiche, ijtima'iy alaqe torlirida xongkong namayishini qollash pozitsiyisini ipadiligenler, xongkong namayishi bashlan'ghandin buyan chéchini chüshürüp taqirbash bolghanlar tutush obyékti qilin'ghan, sayahet namida xongkonggha kelmekchi bolghanlar agahlandurulup, qattiq tekshürülgen we teqib astigha élin'ghan.

Radi'omiz muxbirining ziyaritini qobul qilghan wang lixéng ependi saqchilarning özini tutqun qilishidin ensirimeydighanliqini bildürüp, mundaq dédi"Men xongkong namayishini qollighanliqim üchün qolgha élinip jazalinishtin ensirimeymen. Ular öltürüwetsimu men bu qismetke teyyar. Chünki manju xanliqining axirqi dewridimu démokratiye üchün özini ölümge tutup bergen ten situngdek kishiler chiqqan. Ularning( yeni xitay hökümitining)hazir kishilerni jazalash we qorqutush taktikisidin bashqa amalimu qalmidi."

Shenbe yekshenbe künliridiki xongkong namayishida xongkong waliy mehkimisi aldidiki meydanda namayish qiliwatqan oqughuchilar bilen xongkong saqchiliri otturisida toqunush yüz bergen bolup, xitay hökümet metbu'atlirida xongkong saqchilirining namayishchi oqughuchilarning hujumigha uchrighanliqi xewer qilin'ghan bolsimu, emma xelq'ara metbu'at xewerliride xongkong saqchiliri we xitay hökümet da'iriliri teripidin "Namayishqa qarshi turghuchi amma" dep atalghan salahiyiti namelum kishiler teripidin urup béshi yériwétilgen namayishchi oqughuchilarning süretliri we oqughuchilar tayaq yégen neq meydan sin'alghu filimliri bérilip, hökümet da'irilirining xongkong namayishini basturush herikiti eyiblendi.

20-Öktebir düshenbe künidiki eng yéngi xewerlerdin melum bolushiche, yekshenbe küni kechqurundin bashlap namayish meydanida tinch weziyet eslige kelgen bolup, namayishchi oqughuchilar bilen oqughuchilar namayishigha qarshi namayish qilghan atalmish "Namayishqa qarshi puqralar" arisida bir-birini tillash qatarliq yénik sürkilish yüz bergendin bashqa, öz-ara shiddet heriketliri körülmigen.

21-Öktebir seyshenbe küni xongkongdiki namayishchilar wekili bilen xongkong waliy mehkimisi otturisida söhbet ötküzüsh qarar qilin'ghan bolsimu, emma düshenbe küni muxbirlarning ziyaritini qobul qilghan birqisim namayishchilar ete ötküzülidighan söhbet netijisige ümid baghlimighanliqini bildürüp, eger da'iriler namayishchilar otturigha qoyghan teleplerni qobul qilmisa, ikki terep otturisidiki söhbettin kéyinmu namayishni dawamlashturidighanliqini we özlirining bu seweblik qolgha élinish qatarliq aqiwetlerge teyyar ikenlikini bildürgen.

Toluq bet