Һиндистан баш минстири манмоһансиң хитайға қаратқан зияритини давамлаштурмақта

2008-01-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Дүшәнбә күни һиндистан билән хитай баш министирлири бирләшмә баянат елан қилип, икки дөләт оттурисидики мунасивәтләрни техиму күчәйтиш үчүн тиришчанлиқ көрситидиғанлиқини тәкитлигән. Гәрчә, йеқинқи йиллардин бери, хитай билән һиндистан оттурисидики мунасивәтләр күнсиери тәрәққий қиливатқан болсиму, әмма мутәхәсссиләр, икки дөләт оттурисида һелиму һәл қилишқа тегишлик нурғун мәсилиләр мәвҗут икәнликини баян қилишмақта.

Хитайға қаратқан зияритини давамлаштуруватқан, һиндистан баш минстири манмоһансиң, дүшәнбә күни бейҗиңда, хитай баш минстири вен җябав билән учришип, хитай- һиндистан оттурисидики мунасивәтләрниң тәрәққият йөнүлүшини бәлгиләйдиған бирләшмә баянатқа қол қойди.

Бирләшмә баянатта, һинидистан вә хитай баш минстирлири, 2010‏- йилиғичә, икки дөләт оттурисидики тиҗарәт һәҗмини 60 милиярд долларға йәткүзүш үчүн шуниңдәк узун йиллардин бери двамлишип келиватқан вә икки дөләт оттурисидики мунасивәтләрниң тәрәққиятиға тосқунлуқ қиливатқан, чегра ихтилапини бир тәрәп қилиш үчүн тиришчанлиқ көрситидиғанлиқини тәкитлигән.

Бирләшмә баянатта шундақла, өткән йилниң ахирида һиндистан билән хитай һәрбий қисимлири тәрипидин бирликтә елип берилған террорчилиққа қарши һәрбий маневир алаһидә тилға елинған болуп, мәзкур маневирниң иккинчисиниң һиндистанда өткүзүлидиғанлиқи билдүрүлгән. Лекин баянатта, иккинчи қетимлиқ һәрбий маневирниң қачан елип берилидиғанлиқи һәққидә бир немә дейилмигән.

Гәрчә, һиндистан вә хитай баш мнистирлири, икки дөләт оттурисидики мунасивиләтләрни һәр тәрәплимә тәрәққи қилдуридиғанлиқини тәкитлигән болсиму, әмма сиясий анализчилар, һинидистан билән хитай оттурисида һелиму нурғун ихтилаплар мәвҗут икәнликини, икки дөләт мунасивәтлириниң техиму тәрәққий қилиши үчүн, бу ихтилапларниң бир тәрәп қилиниши керәкликини тәкитлимәктә.

Уларниң ейтишичә, 1962‏- йилидики уруш сәвәбидин, хитай билән һиндистан оттурисида һелиму бир-биригә қарши җиддий ишәнчсизлик мәвҗут болуп, гәрчә, мәвҗут чегра ихтилапини биртәрәп қилиш үчүн, икки дөләт хадимлири, 11 қетим сөһбәт елип барған болсиму, әмма сөһбәтләрдә һазирғичә һечқандақ илгириләш болмиған.

Гәрчә, һиндистан баш министири манмоһансиң вә хитай баш минстири вйн җябав бирләшмә баянатта, икки дөләт оттурисидики сода мунасивәтлири тәрәққи қилдуридиғанлиқини вә тиҗарәт һәҗмини 2010 йилиғичә 60 милярд долларға чиқридиғанлиқини тәкитлигән болсиму, әмма нурғунлиған мулаһизичиләр, дуняда иқтисадий җәһәттин әң тез тәрәққи қиливатқан икки чоң дөләт һесабланған хитай билән һинидистанни, келәчәктә иқтисадий вә сиясий җәһәттин бир-биригә рәқип болалайидиған икки дөләт дәп қаримақта.

Һиндистанлиқ сиясий мулаһизичи, удәй башкар, һиндистан билән хитай оттурсидики сода мунасивәтләрниң тәрәққи қилиши үчүн, икки дөләт оттурсидики сода мунасивәтлиридә мәвҗут қизил рәқәм азайтилиши керәк, дәйду. Хәвәрләргә қариғанда, һиндситан билән хитай сода мунасивәтлиридики қизил рәқәм күнсиери көпийватқан болуп , бу һинидистан тәрәпиниң җиддий наразилиқиға сәвәб болмақта. Өткән йили һиндистан билән хитай оттурисидики тиҗарәт һәҗими 40 милярд долларға йәткән болуп, буниң асаслиқ қисмини хитайниң һинидистанға қилған икспорти тәшкиллигән.

Америка бирләшмә агентлиқиниң билдүрүшичә, йеңи деһли һөкүмити, хитайниң берма вә пакистан билән болған мунасивитини, һиндистан үчүн җиддий бир әндишә мәнбәси дәп қариса, бейҗиң һөкүмити, һиндистанниң америка билән күнсиери тәрәққий қиливатқан мунасивәтлирини йеқиндин көзәтмәктә икән. Буниңдин сирт йәнә, иқтсади тез тәрәққи қиливатқан вә енергийигә болған еһтияҗи күнсери көпийиватқан хитай билән һиндистан оттура шәрқ, африқа вә оттура асиядики енергийә мәнбәлириниң контроллуқини қолға кәлтүрүш үчүн җиддий бир риқабәт ичидә икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт