Mekitte 10 yil jaza ötep chiqqan xeyrinisa memet qurban héyt harpisida yene 14 yilliq késiwétilgen

Washin'gtondin muxbirimiz shöhret hoshur teyyarlidi
2024.06.17
urumchi-sot-mehkimisi.jpg Ürümchi sot mehkimisining aldida közet qiliwatqan we charlawatqan xitay qoralliq küchliri. 2009-Yili 12-séntebir.
AP

Uyghur élidiki qurban héytliq bixeterlik tedbirliri heqqide élip barghan éniqlashlirimiz dawamida, 5-ayning 11-küni mekit nahiyeside mexpiy sot échilip zulqum yézisidin 3 kishining késiwétilgenliki, bularning ichidiki bireylenning 10 yilliq jaza mudditini yéngila tügetken, emma téxi a'ilisige qaytmighan xeyrinisa memet isimlik sabiq mehbus ikenliki ashkarilandi. Melum bolushiche, u bu qétim 14 yilliq késiwétilgen.

Qeshqerge qarita téléfon ziyaretlirimiz dawamida mekit nahiyeside wezipe ötewatqan, emma özini ashkarilashni xalimighan bir saqchi xadimi, qurban héytliq bixeterlik tedbirliri heqqidiki so'alimizgha jawaben, mekit nahiyeside 2017‏-yildin buyan weziyettiki jiddiychilikning oxshash dawam qiliwatqanliqini, peqet bu jiddiychilikning sheklide perq barliqini ashkarilidi. Uning déyishiche, 2017- we 2018 ‏-yilliri ahaliler a'ile ezalirining tutulush yaki késilip kétishidin endishe qilip yashighan bolsa, emdilikte késilip ketken a'ile ezalirining türmidiki azabliq hayati we salametlik ehwalidin endishe qilip yashimaqta iken. Saqchi xadimliri ilgiri adem tutush bilen aldirash ötken bolsa, emdi tutqun a'ililirini nazaret qilish, ularning idiye we keypiyatini közitish we turaqlashturush bilen aldirash iken. Uning déyishiche 2014-yilidiki qattiq zerbe dolqunida jazalan'ghanlarning bir qisimlirining mudditi toshqan bolsimu, emma türmidin chiqqan haman a'ilisige emes qamaqxanigha yötkelgen. Qamaqxanida beziliri bir ay, beziliri bir yilche turghuzulup qaytidin késiwétilgen. Uning eskertishiche, seyshenbe küni, yeni qurban héyttin 5 kün burun mekitning zulqum yézisidin jaza mudditini tügetken 3 kishi üstidin sot échilip, aldigha 18 yil, arqisigha 12 yilliq qamaq jazasi bérilgen.

Mekit nahiye zulqum yéziliq saqchixanidin téléfonimizni qobul qilghan bir xadim, 11-iyun küni nahiyede bir meydan sot échilip, zulqum yézisidin 3 kishining késilgenlikini delillidi. Emma ularning néme üchün we qanche yilliq késilgenliki heqqide melumat bérelmidi. Zulqum yézisidiki kent amanliq mudiri öz kentidin mushu seyshenbe küni jazalan'ghanlarning eslide jaza mudditini tügitip bolghanlar ikenlikini, bu qétimqisining jaza mudditi toshqandin kéyin, ulapla ikkinchi qétim késilgenlikini ashkarilidi. Uning déyishiche, bu üch mehkumdin biri xeyrinisa memet bolup, 2014-yili ürümchi etigenlik bazargha hujum qilish weqesidin kéyin bashlan'ghan qattiq zerbe bérish dolqunida 10 yilliq késilgen iken. Uning késilishige mehellide ösmür balilargha diniy telim bérishi seweb bolghan iken. Melum bolushiche, xeyrinisa memet gerche tebligh qilghudek yuqiri melumatqa ige bolmisimu, mehellidiki qolum-qoshnilirining telipi bilen ularning perzentlirining qur'an sawatini chiqirishigha yardem qilghanliqi üchün 14 yilliq késiwétilgen.

Melum bolushiche, xeyrinisa bilen birlikte késilgen ikki mehkummu yéngi jaza mudditini tügetkenler bolup, ular ilgiri qanunsiz ün-sin buyumlirini körgen we anglighanliqi seweblik diniy esebiylik bilen eyiblinip jazalan'ghan iken. Déyilishiche, bularning a'ile-tawabi'atlirigha peqet ularning ilgiriki alghan terbiyesining yéterlik bolmay qalghanliqi, shunga dawamliq “Terbiyelesh” ke élip kétilgenliki uqturulghan.

Xeyrinisa memet bu yil 45 yashlargha kirgen bolup, uning yoldishi we perzentliri bar-yoqluqi, bu qétim ilgiriki jazani tügitip yéngi jazasini bashlash aldida a'ilisi bilen körüshüsh imkanining bolghan-bolmighanliqi ayding emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.