Маарип саһәсигә йөткәп келингән оқутқучиларму йәрлишишкә риғбәтләндүрүлмәктә

Мухбиримиз гүлчеһрә
2020-04-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитайлар кәң қоллинидиған тикток арқилиқ тарқалған видийоларда көрситилгән, хитай көчмәнләргә тәйярланған қатар өйләр. 2020-Йили март, арал шәһири.
Хитайлар кәң қоллинидиған тикток арқилиқ тарқалған видийоларда көрситилгән, хитай көчмәнләргә тәйярланған қатар өйләр. 2020-Йили март, арал шәһири.
Social Media

Уйғур аптоном районидики оттура, башланғуч вә алий мәктәпләрдә оқушни омумйүзлүк әслигә кәлтүрүштин аввал хитай даирилири, «тибәткә вә шинҗаңға он миң оқутқучи арқилиқ ярдәм бериш пилани» бойичә «шинҗаңға ярдәм бериш» намида хитай ичкири өлкилиридин келидиған хитай оқутқучиларниң районға бихәтәр, вақтида киришигә алди билән капаләтлик қилған.

Дахе хәвәрлири ториниң 3-апрел тарқатқан сүрәтлик хәвиригә қариғанда, 3-айниң ахири «шинҗаңға кирип болуш пилани» бойичә, хенән өлкилик маарип тармақлири хенән өлкисидин «шинҗаңға ярдәм бериш» кә тизимлатқан тоққузинчи түркүмдики, җәмий 249 нәпәр оқутқучи шинҗаң вә хенән өлкилик маарип тармақлириниң һәмкарлишип орунлаштурушида биңтуән 13-полк, қумул вилайитидики башланғуч вә оттура мәктәпләргә сәпләнгән.

Буниң алдида «тәңритағ тори» хәвиридә шаңхәйдин уйғур елигә баридиған тунҗи түркүмдики 170 нәпәр оқутқучиниң қәшқәр вилайитиниң йәкән, поскам, қағилиқ вә маралбеши қатарлиқ төт наһийәси тәвәсидики 15 оттура-башланғуч мәктәпләргә әвәтилидиғанлиқини билдүргәниди.

Диққәт қозғайдиғини шуки, тунҗи түркүмдә сәпәргә чиқидиған 185 оқутқучиниң 170 нәпири уйғур елигә барса, аран 15 нәпирила тибәткә баридикән. «Тибәт вә шинҗаңға он миң оқутқучи арқилиқ ярдәм бериш пилани» ниң асаслиқ нишаниниң уйғур райони икәнлики мәлум.

Хитайниң уйғур дияридин тарқитидиған «шинҗаң хәлқ радио истансиси» ниң 3-айниң 16-күни тарқатқан хәвиридә көрситилишичә хотән вилайити һөддә айропилан, мәхсус пойиз орунлаштуруп, шинҗаңниң ичи-сиртидики оқутқучиларни вақтида иш орниға қайтуруп кәлгән болуп, 3-айниң 14-күни саәт 15 тин 50 минут өткәндә, иш орниға қайтқан 80 оқутқучи олтурған айропилан хотән айродромиға қонған. Бу оқутқучилар гуйҗу өлкисидин кәлгән.

Хәвәрдә, ейтилишичә, уйғур аптоном райониниң тәлипи бойичә, аптоном райони ичи-сиртидики барлиқ оқутқучилар 3-айниң 15-күнидин бурун иш орниға толуқ қайтип келидикән. Бу һәқтә хотән вилайәтлик партком маарип хизмити комитетиниң муавин секретари ваң җивен бу вилайәтниң уйғур аптоном райони сиртидики оқутқучилиридин 18 миң 800 кишиниң, өз қәрәлидә дәрс башлишиға капаләтлик қилиши үчүн айропилан һөддигә елиш, мәхсус пойизни маслаштуруш арқилиқ уларни өз қәрәли бойичә иш орниға қайтуруп кәлгәнликини билдүргән.

«Җуңго маарип тори» ниң «тибәткә вә шинҗаңға он миң оқутқучи арқилиқ ярдәм бериш пилани» һәққидики изаһатида көрситилишичә, «шизаң вә шинҗаңға маарипта ярдәм бериш ши җинпиң билән партийә мәркизи комитети шизаң вә шинҗаңниң тәрәққияти һәм узун муддәтлик муқимлиқини илгири сүрүш үчүн чиқарған муһим қарари һәмдә муһим тәдбири» икән. Қарарға асасән хитай маарип министирлиқи қатарлиқ төт министирлиқ 2018-йили оқуш мәвсуми башлиништин бурун «он миң оқутқучи шизаң вә шинҗаңниң маарипиға ярдәм бериш пилани» ни ишқа ашурушни башлиған болуп, уйғур дияриға тунҗи түркүмдики 4000 йеңи оқутқучи әвәтилгән. 2019-Йил йәнә 3180дин артуқ хитай оқутқучи уйғур райони маарип сепигә йөткәп келингән.

Хитай һөкүмити атаватқан «маарип арқилиқ шинҗаңға ярдәм бериш түри» бойичә җәмийәттин оқутқучи тәклип қилиш еланлирида, гәрчә хитай өлкилиридин тәклип қилинғанларниң бир йерим йилдин икки йилғичә тохтам билән хизмәт қилидиғанлиқи билдүрүлгән болсиму, әмәлийәттә даириләрниң ахирида йәнила, алаһидә имтиязлардин бәһримән қилиш арқилиқ уларни уйғур дияриға йәрләштүрүшни мәқсәт қилидиғанлиқи ашкариланмақта.

Ичкири хитай өлкилиридин оқутқучиларни тәклип қиливатқан уйғур дияридики маарип тармақлиридин тәпсилий мәлумат елиш үчүн қилған телефонлиримиз ичидә атуш шәһәрлик маарип идарисиниң ««шинҗаңға ярдәм беридиған оқутқучилар хизмити ишханиси» ниң телефони уланди.

Соаллиримизға җаваб бәргән бу маарип хадимниң ейтишичә, у 2017-йилидин башлап атуштики мәктәпләргә ичкири өлкиләрдин оқутқучи тәклип қилиш хизмитигә қатнишип келиватқан болуп, униң чүшәндүрүшичә, атуш хебей өлкиси нуқтилиқ нуқтилиқ ярдәм беридиған шәһәр болғанлиқи үчүн, асаслиқ хебейдин хитай оқутқучилар ярдәмгә келиватқан болуп, бултур 8 нәпәр оқутқучи атушқа келип атуш шәһәрлик 1-оттура, 2-оттура вә бир қисим башланғуч мәктәпләргә тәқсим қилинған.

Бу хадим йәнә, орунлаштуруш ишлириға өзи мәсул болған болуп, униң ейтишичә бу 8 нәпәр хитай оқутқучи атуштики хизмәт вә турмуш муһитиға асанла көнүп, тохтам вақти тошқандин кейинму хушаллиқ билән атушта давамлиқ қелишни қарар қилған. Буни у маарип ишлиридики зор нәтиҗә сүпитидә тәриплиди.

Биңтуәнниң қумулға җайлашқан 13-полкиниң маарип идариси хенән вә хебейдин 9-түркүмдә кәлгән хитай оқутқучиларниң хизмитини орунлаштурушқа мәсул болған, маарип идарисиниң мәсул кадирлиридин бири телефонни алди. Униң җаваблири, бир йерим яки икки йиллиқ тохтам бойичә қисқа муддәтлик ярдәм бериш дәп тәшвиқ қилиниватқан «шинҗаңға он миң оқутқучи арқилиқ ярдәм бериш пилани» ниңму әмәлийәттә уйғур дияриға һәр түрлүк баһаниләрдә хитай нопуси йөткәш сияситиниң бир парчиси икәнликини қайта дәлиллиди.

У бу нөвәт «маарип сепигә җәмийәттин оқуғучи қобул қилишта чоқум хитай болуш шәрти билән қобул қилдиңларму?» дегән соалимизға, у «пәқәт ичкири өлкиләргә йүзләндуқ, милләт айримисиға чәклимә йоқ» деди. Әмәлийәттә уйғур дияриға хитай ичкири өлкилиридин келиватқан оқутқучиларниң пүтүнләй хитайлар икәнлики мәлум.

Униңдин җәмий қанчә оқутқучи уйғур дияриға йөткәп келингәнликини вә уларниң бу җайда қанчә узақ хизмәт қилидиғанлиқини сориғинимизда, у: «тизимлаш техи давам қиливатиду, бу адәм ишлитиш орунлириниң еһтияҗиға қарап болиду, алий мәктәп пүттүрүп кәлгән оқутқучилар тохтами тошқандин кейинму йәнә давамлиқ районда қелишни халиса, өзлириниң арзуси бойичә нопус вә истажини йөткәш рәсмийәтлирини беҗирип беримиз. Қелиш-қалмаслиқ пүтүнләй илтимас қилғучиниң мәйлигә бағлиқ» дәп җаваб бәрди.

Дуня уйғур қурултийиниң муһаҗирлар комитети мудири, канададики мәмәт тохти әпәнди, хитай һөкүмитиниң аталмиш маарипқа ярдәм вә башқа баһаниләр билән уйғур елигә хитай нопусини йәрләштүрүшни күчәйтип, уйғурларни болса тарқақлаштуруп ичкири өлкиләргә йөткәшниң охшаш бир мәзгилдә елип бериливатқанлиқини мулаһизә қилип, «хитайниң миллий аптономийилик территорийә дәп етирап қилған, уйғур диярида уйғурлар йүзлиниватқан бу трагедийә, уйғурларниң хитайниң ассимилятсийәсигә учраш мәсилисидин һалқип, пүтүнләй мунқәрзләштүрүштәк ахирқи басқучиға киргәнликидин дерәк бериду.» Дәйду.

Уйғур аптоном районлуқ маарип назарити партийә гурупписиниң әзаси, муавин назир лю йүгуаң илгири «шинҗаң гезити» мухбириниң «кейинки басқучта, аптоном районниң маарип арқилиқ намратлиқтин қутулдуруш өткилигә һуҗум қилиш хизмитиниң муһим нуқтиси немә? дегән соалиға җаваб берип: «маарип арқилиқ шинҗаңға ярдәм бериш ахирқи күчәш мәзгилигә кирди. Маарип арқилиқ шинҗаңға ярдәм бериш түриниң муһим нуқтиси маарип асаси нисбәтән аҗиз болған җәнубий шинҗаңдики үч вилайәт, бир областқа қаритилди, маарип арқилиқ шинҗаңға ярдәм бериш түри йәсли, мәктәп, тәҗрибихана, оқутқучиларни тәрбийәләш мәркизи қуруш қатарлиқларға четилиду» дегән.

Хитай маарип министирлиқи торидики мәлуматларда көрситилишичә һазир хитайда 16 милйондин көпрәк кишигә игә оқутқучилар қошуни бар икән. Ши җинпиң оқутқучиларға «партийәниң һакимийәт йүргүзүшиниң қәтий қоллиғучиси болуш керәк» дәп тәләп қойған болуп, шинҗаңға маарип арқилиқ ярдәм бериш болса, ши җинпиңниң «шинҗаңниң узун муддәт муқимлиқини ишқа ашуруш стиратигийәсидики муһим тәдбири һесаблиниду». Мәлум болушичә һазир уйғур елиниң һәммә йеридә уйғур тилидики оқу-оқутуш әмәлдин қелип, пүтүн маарип хитайчилаштурулған болуп, ичкири хитайдин кәлгән бу оқутқучилар уйғур мәктәплиридә хитай тилида дәрс беридикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт