Xitay köchmenliri teyyar öy, térilghu yer we bashqa imtiyazlar bilen Uyghur rayonigha köchürülmektiken

Muxbirimiz méhriban
2020-11-19
Share
aral-shehirige-xitaydin-kelgen.kochmenlerge-teuuarlanghan-oyler-1.jpg Xitaylar keng qollinidighan tiktok arqiliq tarqalghan widiyolarda körsitilgen, xitay köchmenlerge teyyarlan'ghan öylerni ékskursiye qildurmaqta. 2020-Yili mart, aral shehiri.
Social Media

Yéqinda ijtima'iy alaqe munbiri bolghan féysbokqa xitaydiki ündidar salonida tarqalghan xitay ölkiliridin Uyghur diyarigha kélip déhqanchiliq qilishni xalaydighan xitay köchmenlirining heqsiz turalghu öy, térilghu yer we qoshumche yardem pulidin behrimen bolidighanliqi heqqidiki sin filimliri köchürüp tarqitilip, Uyghurlarning jiddiy inkasini qozghidi.

Mezkur sin filimlirining biride bingtu'ennning bir xitay alaqileshküchi ayal xadimi bilen nopusini Uyghur rayonigha yötkimekchi bolghan xitaylarning tor söhbiti ashkarilan'ghan.

Uyghur rayonigha yerleshmekchi bolghan xitay köchmen: anglisaq, eger biz köchüp kelsek, yéngi öyge kirgenler adem béshigha 4000 yüendin pul tapshurushi kérek iken, bu qandaq ehwal?

Alaqileshküchi xitay xadim: yaq, undaq ish yoq, bu pul silerge bérilidighan toluqlima yardem puli, öyge köchüp kirsenglar heq élinmaydu.

Xitay köchmen: undaqta, démekchi bolghiningiz, men barghandin kéyin shu yerde turushum kérekmu?

Xitay xadim: mushu yerde yashishingiz kérek. Siz kelgendin kéyin bu jayda uzun muddet yashisingizla boldi. Bu yerde bizning yurtdashlardin köp qismi bu öylerge kirip boldi, silerning u yerdikilerdinmu bar. Hazir yene 40 nechche yürüsh öy bar, öyler asasen 3 yataq, bir méhmanxisi öydin terkib tapqan. Hejmi 90 kowdrat métir kélidu, bézilip teyyar qilin'ghan, safa qatarliq öy saymanlirimu bar. Siz kélip olturaqlashsingizla bolidu.

Xitay köchmen: nopus yötkilip, kimlik resmiyetliri béjirilgendin kéyin resmiyet tügemdu? silerning yardem pulunglar qandaq bérilidu? kartimizgha urup bérilemdu?

Xitay xadim: yardem pulini hazirche alalmaysiz, awwal öy teqsim qilinidu. Karantin waqti ayaghlashqandin kéyin, öyge köchüp kirsingiz bolidu. Siz kélip barmaq izingizni bergendin kéyin, kimlikingiz shinjang kimlikige özgertilidu, andin yardem puli kartisi béjirip bérilidu.

Halbuki, mezkur filimda bingtu'enning bu alaqileshküchi xadimi özini "Xuyzu" (tunggan) dep tonushturghan bireylen'ge: "Xuyzular bu siyasettin bexrimen bolalmaydu!" dep éniq jawab bergen.

Mezkur sin filimide yene héliqi xitay xadim Uyghur rayonigha köchmen bolup kelgen xitaylargha teqsim qilinidighan yer kölimi, behrimen bolidighan shara'itlar we köchmenlerge qoyulidighan shertler heqqide mundaq chüshendürüsh bergen: "Bikarliq öy teqsimatidin behrimen bolghuchilargha qoyulidighan shertler shuki, her bir a'ilidin choqum bireylenning yéshi 18 din 35 yashqa qeder bolushi kérek. 40 Yashtin yuqirilar bu siyasettin behrimen bolalmaydu. Siler kelgendin kéyin her bir xizmetchige 40 mo yer teqsim qilinidu, bu yerler aq qalmasliqi kérek, yer térighuchilargha her ayda 3000 yüen yardem puli bérilidu, höddige bérilgen yerlerge bingtüen tériqchiliq mashiniliri arqiliq bir yürüsh uruq chéchip béridu, alma köchiti qoyulghan méwilik baghlirimizmu bar, paxta yaki bashqa zira'etlerni térishni xalighanlargha arzusi boyiche yer teqsim qilinidu. Ata-anisini bille köchürüp kelgüchiler 3-qewettiki üstide balixanisi bar öylerge iltimas qilsa, balixanini 4-qewet qilip paydilansa bolidu. Öylerning qish peslide gaz bilen isinish eslihelirimu teyyar, öy jahazliri toluq, hetta yotqan-körpilergiche teyyar."

Emma sin filimide yuqiriqidek imtiyazlardin behrimen bolidighanliqini anglighan xitaylarning bayanidin nopusini Uyghur Uyghur rayonigha yötkesh, shinjang kimliki élishqa qarita yenila qarar bérelmeywatqanliqi ashkara ipadilen'gen.

Yéqinda ündidardin féysbukqa köchürülgen yene bir filimda yéqinqi üch yil ichide hökümetning teshebbusi bilen xitaylar bilen toylashqan ikki Uyghur ayalning xitay erlirige yatliq bolghandin kéyin xorluq ichide ötken köngülsiz hayati heqqidiki söhbetmu bérilgen.

Ularning söhbitide Uyghur ayalliri bilen toylashqan xitay erlirining esli meqsiti hökümettin bérilidighan yardem puli we bashqa imtiyazlardin behrimen bolush ikenliki ashkara bolghan.

Uyghur aptonom rayonluq hökümet taratqulirining yéqinqi xewerliridimu Uyghur rayonigha yerleshken xitay köchmenlirining yerlik hökümet teminligen her xil imtiyazlardin behrimen bolup, bextlik yashawatqanliqi heqqidiki xewerler barghanche köpeygen.

Aqsu hökümet torida 16-noyabir élan qilin'ghan xewerde yéqinda aqsuda tamamlan'ghan 14 ming 821 yürüsh kapalet xaraktérlik emin öylerning teqsim qilin'ghanliqi heqqidiki xewer bérilgen. Xewerde emin öy qurulushining eslidiki sheher ahalisining "Kepe öyler" dep atalghan rayonlarni özgertish arqiliq sélin'ghanliqi tilgha élin'ghan. Emma xewerde ziyaret obyékti kona öyi chiqilip, bina öyge köchüp kirgen Uyghurlar bolmastin, belki xitaylar bolushi diqqet qozghidi.

Mezkur xewerde özini aqsu shehiri ahalisi dep atiwalghan li génshéng isimlik xitay köchmen öz xushalliqini ipadilep: "Bir a'ile kishiliri 20 nechche kiwadrat métir kélidighan yer öyde olturattuq, hazir 76 kwadrat métir kélidighan ammiwi ijarilik öyge érishtuq, yéngi öyning achquchini élipla bézeshni bashliwettuq, emdi issiq öyimiz bar boldi," dégen.

Halbuki, 2017-yili Uyghur rayonida bashlan'ghan "Qayta terbiyelesh" namidiki lagérlargha qamalghanlarning zor köp qismini Uyghur déhqanliri teshkil qilghan. Xitay taratqulirida 2019-yildin kéyin atalmish "Kespi terbiyelesh merkezlirini tügetti" dep xewer bérilgen Uyghur déhqanlirining ishqa orunlashturush namida xitay ölkiliridiki zawutlargha erzan emgek küchi qilip yötkiliwatqanliqi, hetta lagér ichidiki zawutlarda mejburiy emgekke sélin'ghanliqi ashkarilan'ghan. Uyghur déhqanlirining eslidiki öy-makanliri "Kepe öylerni retlesh" namida chéqiwétilip, yaki kötürüwétilip, ularning yerliri "Qayta teqsim qilish" namida yighiwélin'ghanliqi ashkarilan'ghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet