Démokrat partiyesining re'isi: "Xitay heqliq dégen kishiler wijdansizdur, ular türk millitige mensup emes"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-01-12
Share
Démokrat partiyesining re'isi: Türkiyediki öktichi partiyelerdin démokrat partiyesining re'isi gültékin uysal ependi yighinda sözlimekte. (Waqti we orni éniq emes)
Photo: RFA

Burun Uyghur mesilisi türkiyede bezi partiye we guruhlarla köngül bölüdighan mesile idi. Hazir türkiyediki barliq partiyeler köngül bölüdighan, bayanatlirida orun béridighan mesilige aylandi. Türkiyediki öktichi partiyelerdin démokrat partiyesining re'isi gültékin uysal ependi 10-yanwar küni "Qanal 24 téléwiziyesi" de Uyghur mesilisi heqqide toghrisida toxtilip, sherqiy türkistan messiliside xitayni heqliq dep körgen kishilerning türk millitining bir parchisi bolalmaydighanliqini tekitligen. U mundaq dégen: "Türkiyede mezlum sherqiy türkistanliq qérndashlirimiz duchar boluwatqan zulum ashkarilan'ghan turuqluq, sherqiy türkistanliqlarni heqsiz, xitayni heqliq dep qaraydighan kishiler emeliyett wijdansizlardur, ular türk millitining bir parchisimu bolalmaydu."

Türkiyediki sabiq "Ishchilar partiyesi", hazirqi "Weten partiyesi" ning re'isi doghu perinchek jaza lagérliri mesilisi otturigha chiqqandin buyan dawamliq halda türkiyediki téléwiziye programmilirigha chiqip, xitayni aqlap Uyghurlar qarilimaqta. Uning jaza lagérlirining yoqliqi, Uyghurlar otturigha qoyuwatqan zulumlarning yalghanliqini ilgiri sürüp, xitayni aqlap qilghan sözliri téléwiziye riyasetchiliri we qatnashquchilarning qattiq naraziliqigha uchrimaqta. Démokrat partiyesining re'isi gültékin uysal ependi "Qanal 42 téléwiziyesi" de bu heqta toxtilip, mundaq dégen: "Doghu perinchekning dégenlirini qobul qilghili bolmaydu. Sherqiy türkistanliqlarni térrorchi déyish pütünley sepsetidin ibaret. Sa'adet partiyesining re'isi temel qaramolla'oghlugha siz arqiliq salam yollaymen we uni tebrikleymen. U hökümettin: 'siler doghu perinchek terepte turamsiler yaki sherqiy türkistan tereptimu?' dep soridi. Men shuni qayta tekitlimekchimenki, sherqiy türkistanliqlargha zulum qiliwatqan zalim xitayni heqliq dégen adem türk millitige tewe bolalmaydu."

Démokrat partiyesi 1946-yili qurulghan bolup, türkiyeni 10 yil idare qilghan, 1954-yili Uyghurlarning rehberliridin eysa yüsüp alptékin we muhemmed'imin bughra bashchiliqidiki 1850 kishini keshmirdin türkiyege ekilip orunlashturghan partiyedur. Sherqiy türkistan weqpining sabiq re'isi hamutxan göktürk ependi "Türkiye hökümitining pozitsiyesi qandaq bolsa bolsun, bu kishining bundaq bayanat bérishi türkiyede sherqiy türkistan dewasining milliy dewagha aylan'ghanliqining bishariti," dep körsetti.

Türkiyede bezi kishiler Uyghurlargha qérindashliq jehettin héssidashliq qilsa, bezi kishiler ummet nuqti'iynezeridin héssidashliq qilidu. Yene bezi kishiler bolsa insaniy jehettin héssidashliq qilidu. Umumen qilip éytqanda, türk xelqining köpi Uyghurlarni qollaydu. Enqerediki Uyghur inistitutining mudiri doktor erkin ekrem ependi bu heqte toxtaldi.

Undaqta, Uyghurlar türkiyediki Uyghur mesilisige qandaq qarishi kérek?

Konyadiki selchuq uniwérsitétining doktoranti adil erUyghur ependi Uyghurlar sherqiy türkistan mesiliside türk xelqi bilen türk hökümitini ayrip qarash kéreklikini bayan qildi.

Adil erUyghur ependi türkiyediki siyasiy partiyeler xelqining awazigha érishishi üchün xelqining diniy étiqadi, sezgürliki, qimmet qarashliri we örp-adetlirige ehmiyet béridighanliqini, buninggha zit bir ish qilishqa aldirap jür'et qilalmaydighanliqini ilgiri sürdi.

Uyghur mesilisi heqqide burun peqetla bezi milletchi partiyeler pikir bayan qilatti, jaza lagérliri mesilisi otturigha chiqqandin kéyin, hakimiyettiki partiyedin sirt, öktichi partiyelerdin milletchi heriket partiyesi, kélechek partiyesi, iyi partiyesi, jumhuriyet xelq partiyesi, büyük birlik partiyesi we dewa partiyesi qatarliq partiyelermu xitayni eyibleshke bashlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet