Мутәхәссисләр: хитай компартийәси "чәтәл террорлуқ тәшкилати" дәп бекитилиши керәк

Мухбиримиз ирадә
2020-11-23
Share
xitay-terror-kitab.jpg "сиясий хәвпләр журнили" да елан қилинған, америка кишилик һоқуқ қанун фондиниң тәтқиқатчиси, доктор терри марш вә чикаго университетидин доктор тең бяв бирлишип язған "хитай компартийиси ‹чәтәл террорлуқ тәшкилати' дәк һәрикәт қилиду" мавзулуқ кәң көләмлик доклат. 2020-Йили ноябир.
jpolrisk.com

Йеқинда америкида нәшрдин чиқидиған "сиясий хәвпләр журнили" да америка кишилик һоқуқ қанун фондиниң тәтқиқатчиси, доктор терри марш вә чикаго университетидин доктор тең бяв бирлишип язған "хитай компартийәси ‹чәтәл террорлуқ тәшкилати' дәк һәрикәт қилиду" мавзулуқ бир кәң көләмлик доклат елан қилинди.

Мәзкур доклатта, хитай компартийәси пәйда қилған һәрикәтләр, қолланған васитилири вә у кәлтүрүп чиққан ақивәт мулаһизә қилиниш асасида хитай компартийәсиниң әмәлийәттә америкиниң қанунлиридики "чәтәл террорлуқ тәшкилати" ға берилгән изаһатларға пүтүнләй баб келидиған бир "террорлуқ тәшкилати" икәнлики чүшәндүрүлгән. Мақалиниң бешида мундақ дейилгән:

"хитай коммунистик партийәси 1921-йили ‹зораван инқилаб' арқилиқ милләтчи партийәни йәни ‹гоминдаң" ' мәғлуп қилип, мустәбит коммунист дөлити қуруш үчүн тәшкилләнгән. У 1949-йили ғәлибини қолға кәлтүргәндин бери, зораванлиқ бастуруш һәрикитини қанат яйдуруш, даңлиқ террорлуқ тәшкилатлирини һәм шундақла дөләт террорлуқини маддий җәһәттин қоллаш, чәтәл дипломатлирини тутқун қилиш қатарлиқ көп хил һәрикәтләр билән шуғулланди вә униңға ‹юмшақ күч' дипломатийәси билән бирликтә йетәкчилик қилди. У бу арқилиқ ‹қудрәтлик вә мустәбит' тин ибарәт мустәбитлик идийәсини експорт қилди. Әгәр компартийә асасий қанундин пайдиланмай туруп, өз васитилири билән һәрикәт қилишни давамлаштурған тәқдирдә, у хәлқаралиқ қаидиләрни давамлиқ йеңидин йезишқа җүмлидин қанун билән идарә қилиш, инсаний қәдир-қиммәт, демократийә вә адаләтни рәт қилидиған йеңи хәлқаралиқ тәртипни барлиққа кәлтүриду".

Америкадики тонулған сиясий ишлар мутәхәссиси доктор андерс корниң қаришичә, ғәрб әллириниң содини дәп хитай компартийәсини әйни вақитта қанунлуқ һөкүмәт дәп қобул қилиши бир хаталиқ икән. У бизгә елхәт арқилиқ қайтурған җавабида мундақ деди: "хитай компартийәси 1921-йили қурулғандин буян, хитай ичидә вә дуняниң һәрқайси җайлирида инқилабий һәрикәтләрни вә террорлуқ тактикисини қолланған. Америка, әнглийә вә иттипақдашлири хитай компартийәсигә бурундин тартип алаһидә муамилә қилип кәлди. Чүнки, 1949-йили хитай компартийәси бейҗиңни игиләп хитай хәлқ җумһурийитини җакарлиғандин кейин, ғәрб һөкүмәтлири өзлириниң хитайдики сода мәнпәәтиниң қоғдилишиға капаләтлик қилмақчи болди. Җүмлидин ғәрбниң хитайдики сода мәнпәәтлирини муһим нуқта қиливелиши ақивәттә америка, әнглийә вә иттипақдаш дөләтләрниң бихәтәрлики һәм хитайдики хәлқләрниң кишилик һоқуқиға тәһдит пәйда қилди".

Уйғур зиялийси елшат һәсән әпәндиму хитай компартийәси хәлқарада етирап қилинғучә болған арилиқта бандит тәшкилат дәп аталғанлиқини ейтти.

Юқиридики мақалә апторлириниң қаришичә, америка һөкүмити һазир дуняниң һәрқайси җайлиридики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә қарши туруш вә хусусий әркинликни тәшәббус қилиш қатарлиқлар бойичә компартийәгә қарши туруш ирадисини намаян қиливатқан болуп, униң уйғурларға зиянкәшлик қилишқа четишлиқ төт компартийә әмәлдарини ашкара җазалиши, шундақла йәнә "шинҗаң җамаәт хәвпсизлики идариси" ниңму җаза тизимликигә киргүзүлүши буниң ярқин ипадилири икән. Мақалә апторлири юқиридики чариләрдин чиқиш қилип туруп, америкиниң пүткүл хитай компартийәсини "чәтәл террорлуқ тәшкилати" дәп бекитиши керәкликини билдүргән. Улар мундақ дегән: "америкиниң өзи вә шериклириниң хәвпсизликини қоғдаш үчүн мәхсус лайиһиләнгән йәнә бир күчлүк қорали бар. У болсиму шундақ хәвп пәйда қилиш еһтималлиқи болған чәтәл тәшкилати яки партийәсини террорлуқ тәшкилати дәп аташтин ибарәт. Америкиниң ‹көчмәнләр вә дөләт тәвәлики қануни' ниң 219-маддисидики бәлгилимә бойичә америка ташқи ишлар министириға һәрқандақ бир террорлуқ паалийити яки террорлуққа қатнашқан яки қатнишиш иқтидари вә муддиасини сақлап қалған чәтәл тәшкилатини яки партийәсини ‹чәтәл террорлуқ тәшкилати' дәп бекитиш һәм бу арқилиқ америка пуқралириниң бихәтәрлики вә америкиниң дөләт бихәтәрликини қоғдаштин ибарәт алаһидә һоқуқ берилгән"

Улар мақалисидә хитай компартийәси шуғулланған җинайәтләрни мисал қилип туруп, бу партийәни "террорчи тәшкилат" дәп бекитиш үчүн йетәрлик дәлил барлиқини билдүргән. Улар хитай компартийәси қурулғандин тартип даим һәрхил тазилаш һәрикәтлирини қилғанлиқи, партийә биваситә башқуридиған "қара түрмиләр", "әмгәк арқилиқ қайта тәрбийәләш", роһий кесәлләр дохтурханиси, сақчихана түрмилири вә қамақханилар арқилиқ қанунсиз тутуп туруш, тән җазаси қатарлиқ васитиләрни қолланғанлиқини билдүргән. Улар хитай компартийәсиниң бундақ васитиләрни әксилинқилабчиларға қарши туруш һәрикити (1950-1953), йәр ислаһати (1947-1952), үчкә қарши вә бәшкә қарши һәрикәт (1951-1952), оңчилларға қарши һәрикәт (1957-1959), чоң сәкрәп илгириләш (1958-1960), мәдәнийәт инқилаби (1966-1976), қаттиқ зәрбә бериш һәрикити (1983), тйәнәнмен қирғинчилиқи (1989), фалунгоң муритлириға зиянкәшлик қилиш (1999-йилдин һазирғичә) вә бир пәрзәнт сиясити (1979-2015) қатарлиқларниң һәммисидә бирдәк қоллинилғанлиқини оттуриға қойған.

Апторлар йәнә хитай компартийәсиниң юқиридикиләрдин сирт йәнә юқири техникилиқ истибдат түзүмини йолға қоюп, бир милйондин артуқ уйғурни қайта тәрбийәләш намидики җаза лагерлириға қамиғанлиқини, нурғун кишиләрниң қийнашқа, мәҗбурий ғайиб болушқа вә мәҗбурий әмгәккә тутулғанлиқини, лагерға қамалмиғанларниң болса биологийәлик санлиқ мәлуматлири йиғилип мутләқ назарәт астида туруватқанлиқини, уйғур аилилириниң мәҗбурий туғут чәкләш, мәҗбурий бала чүшүрүш вә һәтта бовақлири өлтүрүлүштәк қисмәтләргә дуч келиватқанлиқини әскәрткән.

Мақалә апторлири хитай компартийәсиниң қоллиши астидики тор җасуслуқ һәрикәтлири, иқтисадий җасуслуқ вә сода мәхпийәтликлирини оғрилаш һәрикити, хитайниң хоңкоң вә тәйвәндики демократийәни аҗизлаштуруш үчүн җиддий һәрикәт қиливатқанлиқидәк мисалларниму көрситип туруп америкиниң хитай компартийәсини "террорлуқ тәшкилати" дәп бәлгилишиниң америка вә униң шерик дөләтлириниң бихәтәрлики, кәлгүси үчүн интайин муһимлиқини көрсәткән. Улар хитай компартийәсини шундақ дәп атиғандила андин униң билән үнүмлүк күрәш қилғили, башқа дөләт вә органларниң униң билән алақә қилиши, ярдәм беришиниң алдини алғили болидиғанлиқини, һеч болмиғанда америка һөкүмитиниң хитай компартийәсиниң җасуслириниң америка дөләт бихәтәрлики үчүн интайин муһим болған юқири техникилиқ, һәрбий вә башқа мәхпийәтликләрни оғрилиғанлиқини әйиблиши үчүн қошумчә асас билән тәминләйдиғанлиқини билдүргән.

Доктор андерс кор әпәндиму юқиридики қарашни қоллайдиғанлиқини ипадә қилди, у: "демократик дөләтләрдики хәлқләр һөкүмәтлиридин кишилик һоқуқ вә дөләт бихәтәрликини биринчи орунға қоюп, хитай билән сода қилишни иккинчи орунға қоюшни тәләп қилиши керәк. Әлвәттә хитай компартийәсини америкида террорлуқ тәшкилати дәп елан қилиш бәдили еғир болған наһайити зор қарар болсиму бирақ хитай компартийәсиниң дөләт бихәтәрликимизгә қарши қилған һәрикәтлири мушундақ дадил инкасқа лайиқ" деди.

"сиясий хәвпләр журнили" да елан қилинған бу мақалиниң апторлири болған доктор терри марш вә доктор тең бияв мақалисини төвәндикидәк хуласилигән:

"биз хитай компартийәсини ‹чәтәл террорлуқ тәшкилати' дәп бәлгиләшниң америка-хитай мунасивәтлиридә қийинчилиқ пәйда қилидиғанлиқини чүшинимиз. Бирақ биз һәқиқәтән хитай компартийәсиниң дуняни өзиниң васитилири бойичә қайта шәкилләндүрүшигә, қанун билән идарә қилиштин ибарәт дуня тәртипини бузушиға қарши туримиз дәйдикәнмиз, у һалда биз чоқум уни ‹чәтәл террорлуқ тәшкилати' дәп бекитишимиз керәк".

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт