Analizchilar: “Shi jinping hökümiti teshwiqatqa tayinip özini saqlashqa urunmaqta”

Muxbirimiz méhriban
2020-03-05
Share
italiye-corona-virus.jpg Qoghdinish kiyimi kiygen tébbiy xadimlar tajsiman wirusning gumanliq alametliri bar shopurlardin ewrishke almaqta. 2020-Yili 1-mart, jenubiy koréye.
AP

Nöwette xelq'ara taratqularda xitaydin bashlan'ghan korona wirusidin yuqumlinishning 56 dölet we rayon'gha kéngeygenliki, bolupmu wirus yuqumining koréye, italiye qatarliq döletlerde éghirlashqanliqi xewer qilinmaqta.

Mushundaq bir shara'itta 2-ayning axiridin bashlap xitay hökümet taratquliri xitay hökümitining xitaydiki korona wirusi yuqumini ünümlük kontrol qilghanliqini medhiyeleydighan xewerlerni bésishqa bashlighan. Shuning bilen bir waqitta yene xitay taratquliri bashqa döletlerning wirus yuqumining aldini élish tedbirlirining yéterlik bolmighanliqini tenqid qilidighan xewerlernimu élan qilishqa bashlighan.

2-Mart küni “Nyu-york waqti géziti” de “Xitay kompartiyesi teshwiqatni kücheytip, pütkül yer sharida özining yuqumgha qarshi turushtiki yétekchi obrazini tiklimekchi” serlewhelik maqale élan qilin'ghan idi. Halbuki, xitayning “Yer shari waqti géziti” 1-mart küni “Bir qisim döletlerning wirus yuqumigha qarshi inkasi asta bolmaqta” namliq maqale élan qilip, bashqa döletlerning wirus yuqumining aldini élish ehwalliri tenqid qilin'ghan.

“Nyu-york waqti géziti” de ilgiri sürülüshiche, “Xitay hökümiti nöwette maw zédong dewridiki ijtima'iy heriket usulini qollinip, özidiki wirus yuqumini kontrol qilishqa urunmaqtiken.” mezkur maqalide yene xitayning bu arqiliq xitaydiki awam xelqning hökümetke bolghan naraziliqini peseytishke, hakimiyet üstidiki kompartiyening obrazini saqlap qélishqa tirishiwatqanliqi ilgiri sürülgen. Shundaqla pütkül yer sharidiki yuqumgha qarshi küreshte xitayning özini yétekchi orun'gha chiqirishqa urunuwatqanliqi bayan qilin'ghan.”

Amérikadiki “Puqralar küchi” teshkilatining bashliqi yang jyenli ependi bilen dunya Uyghur qurultiyi xitay ishliri komitétining mudiri ilshat hesen ependiler ziyaritimizni qobul qilip, bu heqte öz qarashlirini otturigha qoyup ötti.

Yang jyenli mundaq dédi: “2020-Yilning chaghan mezgilide yuqiri pellige chiqqan krona wirusidin yuqumlinish shi jinping hökümitining iqtidarsizliqi we xelq ammisining hayati bilen kari bolmaydighan hakimmutleq mustebit qiyapitini ashkarilidi. Xitayda awamning naraziliq keypiyatimu nahayiti éniq ipadilendi. Xitay hökümitining mes'uliyitini sürüshte qilish sadasimu intayin küchlük boldi. Mushundaq bir shara'itta shi jinping öz hökümranliqini saqlap qélish üchün her xil wasitilerni qollandi. U dölet ichide xelqning sadasini dawamliq basturushni kücheytti, kishilerge héchqandaq erkinlik bermidi. Uningdin bashqa özining teshwiqat qorallirini ishqa sélip, atalmish ‛chong döletning dahiysi‚ bolushtek obrazini tikleshke urundi. Xitay kommunist hökümitining korona wirusi yuqumi mezgilidiki tedbirlirini maxtap kökke kötürdi. Shu arqiliq bu hakimiyetning xitay xelqi üchün xizmet qilidighanliqi teshwiq qildi hemde xitay xelqining bu hakimiyetke bolghan ishenchini qolgha keltürüshke urundi.”

Yang jyenli ependi yene xitay hökümitining nöwette yene korona wirusining menbesi heqqidiki türlük gumaniy qarashlardin paydilinip, özini aqlashqa urunuwatqanliqini bildürdi.

Yang jyenli mundaq dédi: “Kishiler arisida korona wirusining xitay hökümitining byo-ximiyelik qoral tetqiqati seweblik tarqalghanliqi, yeni wirusning wuxendiki byo-ximiye tetqiqat merkizidin tarqalghanliqi ilgiri sürülmekte. Xitay hökümitining bu mesilidiki mes'uliyiti sürüshte qiliniwatqan bügünki shara'itta xitay hökümiti yene özining teshwiqat apparatliridin paydilinip, xelqining diqqitini bashqa terepke burashqa urunmaqta. Yeni xitay hökümiti sehiye sahesidiki doxtur jong nenshennning ‛wirusning esli menbesi xitayda emes‚ dégen sözliri arqiliq diqqetni amérikagha qaritishqa, mesilini murekkepleshtürüshke, we mes'uliyettin qéchishqa urunuwatidu, désekmu bolidu.”

Yang jyenli ependi xitay hökümitining bu xil özini medhiyelesh, mes'uliyettin qéchip bashqa döletlerni eyiblesh teshwiqatining emeliyette xitay hökümiti üchün ziyanliq aqiwet élip kélidighanliqini bildürdi. Yang jyenlining qarishiche xitayning yalghan teshwiqatini échip tashlash arqiliq shi jinping hökümitining krona wirusi yuqumining dunyagha tarqilishida xelq'ara jem'iyet aldidiki mes'uliyitini sürüshtürüsh mumkin iken.

U yene mundaq dédi: “Bu mesilide bashqa döletlerni mes'uliyitini ada qilmidi dep eyiblesh, ‛wirush yuqumining menbesini amérika‚ dep isharet qilish qilmishi emeliyette xitayning xelq'ara munasiwitidiki obrazigha téximu éghir tehdit élip kélishi mumkin. Ikki kün ilgiri men mushu mesile toghrisida, amérikaning mu'awin prézidénti mayk pénske mexsus mektup yollidim. Mektupumda amérikaning yuqumluq késellerning aldini élish xizmitige mes'ul bolghan mu'awin prézidént pénstin shuni telep qildim: yeni uningdin bashqa döletlerni we dunya sehiye teshkilati qatarliq xelq'ara teshkilatlarni heriketke keltürüp, tézlikte bir tekshürüsh ömiki teshkillep, krona wirusining tarqilish menbesini éniqlashni telep qildim. Peqet uning menbesini tapqandila andin dunya boyiche yuqumning aldini élish xizmitide ünümge érishkili bolidu. Téximu chong apetning aldini alghili bolidu. Bu mesilide men xelq'ara jem'iyetning heriketke ötüshini ümid qilimen. Shundila xitay hökümitining mes'uliyetni bashqilargha dönggesh, diqqet nuqtisini bashqa terepke burashtek qara niyitini berbat qilghili bolidu.”

Ilshat hesen ependi xitay kommunist hökümitining maw zédong dewridin tartipla özini medhiyelesh, dölet ichide uchurni qamal qilish, teshwiqat wasitisi arqiliq bashqa döletlerni qarilash, hökümetning iqtidarsizliqidin kélip chiqqan mesililerde qol astidiki emeldarlarni jazalap mes'uliyettin qutulushtek taktikilarni qollinip kelgenlikini, bularni xitay kommunist hökümitining döletni idare qilish en'enisi ikenlikini tekitlep ötti.

Ilshat ependining qarishiche, shi jinping hökümiti bu qétim özlirining hakimiyet bashqurush jehettiki iqtidarsizliqini téximu ipade qilghan. Shunga xitay xelqi we xelq'aradiki obrazini chüshürüwalghan shi jinping hökümiti nöwette öz hakimiyitini medhiyeleydighan teshwiqatlarni kücheytishke, bu arqiliq özining dölet ichi we xelq'aradiki obrazini qayta tikleshke urunmaqta iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet