Xitayning "Uyghur balilar lagérliri" we "Mejburiy emgek" ni inkar qilghan axbarat élan qilish yighinliri qattiq eyiblendi

Muxbirimiz méhriban
2021-07-19
Share
qaranchuqsiz-balilar-bala-lager.jpg "Ösmürlerni yölesh fondi" xadimlirining ata-anisi lagérgha élip kétilgen balilarning ehwalini igilewatqan körünüshi(munasiwetlik maqalidin élin'ghan). 2018-Yili séntebir, qeshqer
childrenshope.org.cn

Uyghur aptonom rayonluq hökümet 7-iyuldin 15-iyulghiche arqa-arqidin üch meydan axbarat élan qilish yighini échip, lagérlar mesiliside özini aqlashqa urundi.

Da'iriler teripidin échilghan 47-, 48- we 50-qétimliq axbarat élan qilish yighinlirida, xitay da'iriliri teripidin orunlashturulghan atalmish az sanliq millet guwahchiliri sehnige chiqirilip sözlitilgen.

Bu atalmish az sanliq millet guwahchiliri "Uyghur ayalliri mejburiy tughut cheklesh siyasitige uchrimidi, köp perzentlik bolghan Uyghurlar baliliri bilen birlikte bextlik yashawatidu", "Shinjangda balilar lagérliri mewjut emes", "Yataqliq mekteplerdiki balilar bextlik yashawatidu", "Shinjangda mejburiy emgek mewjut emes, az sanliq millet xelqi sayahetchilik bilen béyiduq" dégendek témilarda doklat bérishke orunlashturulghan.

Atalmish guwahchilar yene hujum nishanini "Uyghurlar irqiy qirghinchiliqqa uchrawatidu" dégen qararni chiqarghan amérika, kanada, en'gliye, gollandiye, bélgiye, qatarliq gherb démokratik döletlirige qaratqan. Ular bu döletlerni xitayning Uyghur siyasitige qara sürkesh bilen eyiblep, xitayning Uyghurlargha qaratqan siyasitini medhiyeligen.

Emma "Uyghurlarning irqiy qirghinchiliq" qa uchrawatqanliqi étirap qilin'ghan döletlerdiki siyasiyonlar, Uyghurshunas tetqiqatchilar we weziyet analizchilirining qarishiche, xitay hökümitining bundaq saxta teshwiqatliri we inkar qilishi, uning Uyghurlargha qaratqan "Insaniyetke qarshi jinayetliri" we "Irqiy qirghinchiliqi" ni yoshurup qalalmaydiken.

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining mu'awin re'isi, xudson institutining tetqiqatchisi adwokat nuri türkel ependi "Notré damé diniy erkinlik mukapati" ni tapshuruwélish murasimida söz qilip, Uyghurlar uchrawatqan irqiy qirghinchiliqning jiddiy mesile ikenlikini tekitligenidi.

Nuri türkel ependi sözide, Uyghur balilirining balilar lagérlirigha élip kétilishi, mejburiy tughmas qilin'ghan Uyghur ayalliri we mejburiy emgekke séliniwatqan Uyghurlar mesilisi qatarliqlarni alahide tilgha alghan.

Nuri türkel ependi sözide, ata-aniliri tutqun qilin'ghandin kéyin balilar lagérlirigha élip kétilgen Uyghur balilirining özila 800 mingdin ashidighanliqi, mejburiy tughmas qiliwétilgen, erliri we baliliridin ayriwétilgen Uyghur ayallirining xitay zawutlirida erzan emgek küchige aylandurulup, "Mejburiy emgek" ke séliniwatqanliqini bildürgen.

Nuri türkel ependi mezkur murasimdiki sözide yene Uyghurlar uchrawatqan "Irqiy qirghinchiliq" mesilisining démokratiye we erkinlik qimmet qarishidiki gherb démokratik dölet hökümetliri we erkinlikni yaqlighuchi barliq insanlarning jiddiy köngül bölüshi kérek bolghan mesile ikenlikini tekitligen.

Amérikadiki "Uyghur kishilik hoquq qurulushi" ning tetqiqatchisi zubeyre shemshidin xanim ziyaritimizni qobul qilip, xitay hökümitining bu xil axbarat élan qilish yighinliri we mejburiy sözlitilgen atalmish guwahchilarning sözlirining pütünley yalghanchiliq teshwiqati ikenlikini bildürdi.

U, ularning bayanidiki "Uyghurlar köp perzentlik bolup, baliliri bilen bextlik yashawatidu", "Uyghur rayonida balilar lagérliri mewjut emes", "Yataqliq mekteplerdiki balilar bextlik yashawatidu" dégendek yalghanchiliq teshwiqatliri bilen, xelq'arada élan qilin'ghan "Balilar lagérlirigha élip kétilgen Uyghur perzentliri" heqqidiki doklat-xewerlerni sélishturup ötti.

Zubeyre xanimning bildürüshiche, u 2018-yili mexsus türkiyege tekshürüshke barghan. U, shu qétimqi tekshürüshide 2016-yilining axiridin bashlap, türküm-türkümlep tutqun qilin'ghan Uyghurlarning yétim qalghan balilirini éniqlash xizmitini élip barghaniken.

Zubeyre xanim shu qétim érishken ispatliq uchurlar heqqide toxtaldi.

Zubeyre xanim türkiyediki Uyghurlardin wetende 5 balisi qalghan qelbinur xanim qatarliqlarni ziyaret qilip, ularning balilirining atalmish "Perishtiler yeslisi" namidiki "Balilar lagérliri" gha élip kétilgen baliliri heqqide melumat alghanliqini bildürdi.

Zubeyre xanim yene gérmaniyelik Uyghurshunas adriyan zénzning mejburiy tughmas qiliwétilgen Uyghur ayalliri we balilar lagérlirigha élip kétilgen 800 mingdin artuq Uyghur balisi heqqidiki tekshürüsh doklatini neqil aldi.

Uning tekitlishiche, xitay hökümiti özi élan qilghan höjjetlik melumatlargha asasen teyyarlan'ghan bu xil tekshürüsh doklatliri, lagér shahitliri we perzentliridin ayrilghan Uyghurlarning guwahliqliri, nyu-york waqti, b b s agéntliqi, erkin asiya radiyosi qatarliq xelq'ara taratqularda delillen'gen xewerler xitay hökümitining atalmish axbarat élan qilish yighinliridiki bu xil yalghanchiliq teshwiqatlirini inkar qilidighan eng yaxshi ispatliq matériyal iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet