Америкада хитайни җазалаш чақириқлири күчәймәктә

Мухбиримиз ирадә
2020-05-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт
2001-Йили елан қилинип зор тәсир қозғиған «хитайда йүз бәргүси йимирилиш» намлиқ китабниң аптори гордон чаң әпәнди.
2001-Йили елан қилинип зор тәсир қозғиған «хитайда йүз бәргүси йимирилиш» намлиқ китабниң аптори гордон чаң әпәнди.
wikipedia.org

Һазир америкадики нопузлуқ ахбарат васитилиридә америка-хитай мунасивәтлириниң кәлгүси һәққидики түрлүк анализлар көпләп елан қилинмақта.

Нурғун көзәткүчиләрниң қаришичә, америкада вирус кризиси аяғлашқандин кейин хитай билән болған мунасивәтләрни пәйдинпәй ахирлаштурушни тәшәббус қилғучилар көпәймәктикән. «Форбис» журнилиниң хәвәр қилишичә, һазир хитай билән болған мунасивәтләрниң өзгириши керәкликигә ишинидиған америкалиқлар көпәйгән болуп, бу мәсилә ялғуз трамп һакимийити яки униң тәрәпдарлириниң мәсилиси болуштин һалқип кәткән.

Хәвәрдә ейтилишичә, 22-апрел күни америкадики «McLaughlin & Associate» намлиқ рай синаш ширкити америкалиқларниң хитайға тутқан позитсийәси һәққидә рай синаш елип барған. Рай синашқа қатнашқан кишиләрниң 70 пирсәнти америка хитайға қаратқан сиясәтлирини өзгәртиши керәк, дегән. 72.5% Адәм хитайға қаритилған иқтисадий сиясәтләр өзгириши керәк, дәп қариған.

Америкадики «Tablet» намлиқ тор журнилида елан қилинған «хитай һәққидә қайта ойлиниш» намлиқ мақалидә көрситилишичә, өткән 30 йил мабәйнидә америкадики иқтисадий вә сиясий зәрдарлар хитайға мәбләғ салған. Американиң ишләпчиқириш базилири хитайниң қолида, американиң қәрзиму хитайниң қолида. Әң қисқиси америкалиқлар ичидиған дориму хитайда ишләп чиқирилидикән. Шуңа бир қисим кишиләр хитайдин айрилиш мумкин әмәс, дәп қарайдикән.

Америкадики тонулған хитай ишлири мутәхәссиси гордон чаң әпәнди бизниң зияритимизни қобул қилип, америка хитай билән қандақ мунасивәт орнатқан болса, мунасивәтләрни бикар қилишму өзиниң қолида, дәп көрсәтти. У мундақ дәйду: «биз хитай билән һәмкарлишишимиз мумкин болған икән, у һалда шерикликни аяғлаштурушму мумкин вә шундақ болуши керәк. Әлвәттә нәччә он йиллиқ хата сиясәтни һечқандақ бәдәл төлимәй туруп өзгәртимән, дегили болмайду. Биз бу бәдәлни төлишимиз керәк. Шундақ қилмайму амалимиз йоқ. Чүнки хитай бизни мәҗбурлаватиду. Мән бизниң әң чоң аҗизлиқимизни теббий дора саһәси, дәп қараймән. Әгәр дора ишләпчиқиришни америкиға йөткәп келивалсақла, мәнчә хитайниң америкиға қарши бәк чоң козири йоқ».

Америкадики «Tablet» намлиқ тор журнилида елан қилинған «хитай һәққидә қайта ойлиниш» намлиқ мақалидиму доригәрлик саһәсини хитайдин қайтуруп чиқириш һазирқи әң муһим мәсилә, дәп көрситилгән. Мақалидә баян қилинишичә, вирустин кейинки дөләт сияситидә америка хитайға қандақ муамилә қилиш керәк, дегән бу соал кәлгүси он йилда американиң ички вә ташқи сиясити вә иқтисадий сиясәтлирини өз ичигә алған дөләт сияситиниң әң нуқтилиқ һалқиси болидикән. Америка дунядики демократийә вә әркинликни асас қилған системини шерик дөләтләр билән бирликтә һакиммутләқ түзүмләрдин қоғдап қелиш вә шуниң билән биргә американиң истратегийәлик иқтисадий мәнпәәтлирини хитайдин айрип чиқишқа капаләтлик қилиши керәккән. Чүнки аптор мақалисидә «вашингтон бәлким хитай билән уруш қилмайватқан болуши мумкин, әмма хитайлар бизгә аллиқачан уруш елан қилди» дегән.

Түркийәдики истратегийә мутәхәссиси әркин әкрәм әпәндиниң қаришичә, бу қетим вирус вәқәсидә хитайниң ялғанчилиқ қилғанлиқи пүтүн дуняға бәк еғир зиян салған болғачқа, дөләтләрниң һәммиси хитайдин бәк наразикән. Шуңа у «уйғур елидики лагер мәсилиси, хоңкоң мәсилиси қатарлиқлар түпәйлидин аллиқачан еғир бесим астида туруватқан хитайға йәниму чоң бесим шәкиллиниши мумкин, дәйду.

Америка президенти доналд трамп йеқинда қилған сөзидә американиңму хитайға вирусниң зийинини төлитидиғанлиқини билдүргән вә шундақла «хитайға бу зиянни төлитишниң нурғун йоллири бар» дегән иди.

Гордон чаң әпәндиниң қаришичә, америка бу мәсилидә чоқум башқа шерик дөләтләр билән ортақ һәрикәт қилиши керәккән. У мундақ дәйду: «америка алди билән хитайниң америкада сотқа тартқили болмаслиқтәк имтиязини бикар қилиши вә бу арқилиқ хитай компартийәсини америка сотлириға әрз қилғили болидиған һаләтни шәкилләндүрүши керәк. Андин башқа муһим шериклири билән һәмкарлашқан асаста хитайниң америка хәзинисидики пай чәклирини тоңлитип қоюши лазим. Чүнки хитайниң қолидиму башқа дөләтләрниң қәрзлири мәвҗут болғанлиқтин, биз буни канада, әнглийә, явропа иттипақи қатарлиқ асасий пул тарқатқучи дөләтләр билән бирликтә һәрикәт қилишимиз керәк. Бу һәргизму америка билән хитай арисидики мәсилә әмәс, бәлки дуня билән хитай арисидики мәсилә болуши керәк. Шундила биз хитайниң мал-мүлүклирини үнүмлүк һалда тоңлиталаймиз».

Дәрвәқә һазир америка трамп һөкүмити хитайни җазалаш мәсилисидә җиддий қарар елиш басқучида туруватқан болуп, икки дөләт арисидики мунасивәтләрни йәниму йирикләштүридиған хитайни җазалаш тәдбирлири пат йеқинда рояпқа чиқиши мумкинкән.

«Вашингтон почтиси» гезити вә CNN қатарлиқ ахбаратларниң хәвәр қилишичә, 30-апрел пәйшәнбә күни америкадики бир қисим юқири дәриҗилик әмәлдарлар ақ сарайға йиғилип хитайни таҗсиман вирус мәсилисидики позитсийәси сәвәблик җазалаш һәққидики музакирилирини башливәткән.

Ақ сарайдики ички пиландин хәвәрдар исмини ашкарилимиған икки нәпәр юқири дәриҗилик мәмурий хадимниң ашкарилишичә, бу музакиригә американиң көплигән һөкүмәт әмәлдарлири вә шундақла америка истихбарат органлири хадимлири қатнашқан. Бу икки әмәлдар йиғинда музакирә қилинған тәдбирләр һәққидә һазирчә мәлумат берәлмәйдиғанлиқини әскәртиш билән биргә «биз хитайға уларниң һәрикитиниң әйиблинишкә тегишлик икәнликини көрситип қоюшниң йоллирини тапалаймиз» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт