Аңлиғучи: «13 миң ‹террорчи' ниң арисида мениңму бигунаһ икки туғқиним бар»

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2019-03-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай даирилири 18-март елан қилған «ақ ташлиқ китаб» ниң муқависи. 2019-Йили 18-март.
Хитай даирилири 18-март елан қилған «ақ ташлиқ китаб» ниң муқависи. 2019-Йили 18-март.
Socila Media

Хитай даирилири 18 ‏-март, йәни дүшәнбә күни «ақ ташлиқ китаб» елан қилғандин кейин өзигә «тәнқидчи» дәп исим қойған бир аңлиғучимиз радийомизға инкас йоллап, хитайниң мәзкур «ақ ташлиқ китаб» ида уйғур районда елип бериватқан етник қирғинчилиқини «террорлуққа қарши һәрикәт» дегән нам билән пәрдазлаватқанлиқини илгири сүргән. У бу инкасиниң пакити сүпитидә қарақашниң зава йезисидики уруқ-туғқанлиридин ели мәмтимин вә руқийә мәтнури исимлик әр-аялниң нормал бир диний паалийити сәвәблик террорлуқ билән әйибләнгәнлики вә 8 йиллиқтин кесилгәнликини тилға алди. Мухбиримизниң ениқлашлири давамида мәтнури вә руқийәниң буниңдин бирқанчә йил бурун тәблиғқә қатнашқанлиқи үчүн 2016 ‏-йилниң ахирида 8 йиллиқтин кесилгәнлики дәлилләнди.

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, «тәнқидчи» намидики мәзкур инкас хитайниң «ақ ташлиқ китаб» ида тилға елинған даириләрниң 2014 ‏-йилдин буян 1588 аталмиш «террорлуқ гуруһи» ни йоқатқанлиқи вә 12 миң 995аталмиш «террорчи» ни җазалиғанлиқиға аит баянларға җаваб сүпитидә йезилған. Мәктупта дейилишичә, даириләр «ақ ташлиқ китаб» та 13000 чә кишини «террорчи» дәп җазалиғанлиқини тилға елиш арқилиқ уйғур районида йиғивелиш лагерлири тәсис қилиштин бурун зор бир түркүм кишиләрни җазалап болғанлиқини васитилик етирап қилған. Инкаста 2014‏-йили үрүмчидә «22-май» әтигәнлик базарға һуҗум қилиш вәқәси йүз бәргәндин кейин, хитай даирилириниң уда 3 йил «қаттиқ зәрбә бериш» долқунини қанат яйдурғанлиқи, бу долқунда кәң-көләмлик тутқун болғанлиқи, аммиви очуқ мәйдан сотлири ечилип, йүз миңларчә кишиниң түрмигә ташланғанлиқи оттуриға қоюлған.

Даириләрниң 2014‏-, 2015-вә 2016 ‏-йиллири елип барған «қаттиқ зәрбә бериш» долқунлирида җазаланған уйғурлар һәққидә тунҗи қетим санлиқ мәлумат елан қилғанлиқи тилға елинған мәзкур мәктупта ашкариланған санниң әмәлийәттикидин нәччә һәссә төвән икәнлики вә мәзкур делоларда адәттики диний паалийәтләрниңму «террорлуқ» дәп қаралғанлиқи баян қилған.

«13 Миң аталмиш ‹террорчи' ичидә мениңму икки бигунаһ туғқиним бар» дегән мавзуда йезилған бу мәктупта аптор өзиниң бу икки туғқининиң кимлик мәлуматлириниму ашкарилиған. Мәктупта дейилишичә, апторниң қарақаш наһийә зава йезисида олтурушлуқ әр-аял туғқини ели мәмтимин билән руқийә мәтнури адәттики бир диний паалийити сәвәблик «террорлуқ» билән әйиблинип, 8 йиллиқтин кесилгән икән.

Бу һәқтә елип барған ениқлашлиримиз давамида қарақаш наһийисидики әдлийә хадимлиридин бири мәзкур учурниң асасән тоғра икәнликини дәлиллиди. Мәзкур хадимниң дейишичә, руқийә мәтнури билән ели мәмтимин өзлири тәвә мәһәллидә ечилған «мәсилә тапшуруш йиғини» да өзлириниң илгири бир қетимлиқ тәблиғқә қатнишип қалғанлиқини мәлум қилған вә шуниңдин кейин 8 йиллиқтин кесилгән. Радийомизға кәлгән инкаста дейилишичә, руқийә мәтнури билән ели мәмтиминниң аилә-тавабиати уларниң рәсмий сот һөкүмини тапшуруп алмиған, пәқәт «террорлуқ» билән әйиплинип кесилгәнлики һәққидә ағзаки уқтурулған. Мәзкур хадимниң дейишичә, мәһкумлар топлишип җәмийәт тәртипини бузуш вә дөләт бихәтәрликигә тәһдит йәткүзүш билән әйибләнгән. Инкаста мәһкумларниң аилә-тавабиатлириниң та һазирғичә уларниң нәдә җаза муддитини өтәватқанлиқидин хәвәрсизликини ейтқан иди. Мәзкур хадимниң дейишичә, нөвәттә ели мәмтимин үрүмчидики, руқийә мәтнури болса ғулҗидики мәлум бир түрмидә җаза муддитини өтимәктикән. Бу хадим йәнә руқийә мәтнуриниң иниси мәмәтнияз мәтнуриниң бала вақтида һапизлиқта оқуғанлиқи үчүн аяли қурбанниса ясин билән бирликтә нөвәттә йиғивелиш лагерида икәнликиниму ашкарилиди. 

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, лагерлар тәсис қилиништин бурун көп санда кишиниң җазалинип болунғанлиқи һәққидә 6 ‏-март күни б д т дики бир кишилик һоқуқ йиғинида уйғур паалийәтчиләр тәрипидин оттуриға қоюлған бир доклатта уйғур районида лагерлар тәсис қилинған 2017 ‏-йилдин бурун даириләрниң миллий вә сиясий мәйдани гуманлиқ дәп қаралған барлиқ уйғурларни пүтүнләй дегүдәк түрмигә ташлап болғанлиқи, нөвәттә лагердикиләрниң пәқәт турмуш вә хизмәт һәләкчиликидики адәттики пуқралар икәнлики, һәтта буларниң ичидә хитай даирилиригә садиқ яшап кәлгән әмәлдар вә хизмәтчиләрниңму барлиқи оттуриға қоюлған иди. Бу нуқта уйғур аптоном районлуқ партийә мәктипиниң тәтқиқатчиси чю йүәнйүән тәрипидин хитай өлкилиридики бир тәтқиқат торида елан қилинған мақалидиму тәкитләнгән. Униңда даириләрниң 2014 ‏-йилдин буян аталмиш «террорчи» ларға қаттиқ вә кәң‏-көләмлик зәрбә бәргәнлики, бу зәрбә сәвәблик йәрлик аһалиләрдә қорсақ көпүки барлиқи, буларниң бир вәқә чиқирип қоюшиниң алдини елиш үчүн аталмиш «тәрбийиләш мәркәзлири» ниң қурулғанлиқи тилға елинған иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт