Anglighuchi: "13 Ming 'térrorchi' ning arisida méningmu bigunah ikki tughqinim bar"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2019-03-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay da'iriliri 18-mart élan qilghan "Aq tashliq kitab" ning muqawisi. 2019-Yili 18-mart.
Xitay da'iriliri 18-mart élan qilghan "Aq tashliq kitab" ning muqawisi. 2019-Yili 18-mart.
Socila Media

Xitay da'iriliri 18 ‏-mart, yeni düshenbe küni "Aq tashliq kitab" élan qilghandin kéyin özige "Tenqidchi" dep isim qoyghan bir anglighuchimiz radiyomizgha inkas yollap, xitayning mezkur "Aq tashliq kitab" ida Uyghur rayonda élip bériwatqan étnik qirghinchiliqini "Térrorluqqa qarshi heriket" dégen nam bilen perdazlawatqanliqini ilgiri sürgen. U bu inkasining pakiti süpitide qaraqashning zawa yézisidiki uruq-tughqanliridin éli memtimin we ruqiye metnuri isimlik er-ayalning normal bir diniy pa'aliyiti seweblik térrorluq bilen eyiblen'genliki we 8 yilliqtin késilgenlikini tilgha aldi. Muxbirimizning éniqlashliri dawamida metnuri we ruqiyening buningdin birqanche yil burun teblighqe qatnashqanliqi üchün 2016 ‏-yilning axirida 8 yilliqtin késilgenliki delillendi.

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, "Tenqidchi" namidiki mezkur inkas xitayning "Aq tashliq kitab" ida tilgha élin'ghan da'irilerning 2014 ‏-yildin buyan 1588 atalmish "Térrorluq guruhi" ni yoqatqanliqi we 12 ming 995atalmish "Térrorchi" ni jazalighanliqigha a'it bayanlargha jawab süpitide yézilghan. Mektupta déyilishiche, da'iriler "Aq tashliq kitab" ta 13000 che kishini "Térrorchi" dep jazalighanliqini tilgha élish arqiliq Uyghur rayonida yighiwélish lagérliri tesis qilishtin burun zor bir türküm kishilerni jazalap bolghanliqini wasitilik étirap qilghan. Inkasta 2014‏-yili ürümchide "22-May" etigenlik bazargha hujum qilish weqesi yüz bergendin kéyin, xitay da'irilirining uda 3 yil "Qattiq zerbe bérish" dolqunini qanat yaydurghanliqi, bu dolqunda keng-kölemlik tutqun bolghanliqi, ammiwi ochuq meydan sotliri échilip, yüz minglarche kishining türmige tashlan'ghanliqi otturigha qoyulghan.

Da'irilerning 2014‏-, 2015-we 2016 ‏-yilliri élip barghan "Qattiq zerbe bérish" dolqunlirida jazalan'ghan Uyghurlar heqqide tunji qétim sanliq melumat élan qilghanliqi tilgha élin'ghan mezkur mektupta ashkarilan'ghan sanning emeliyettikidin nechche hesse töwen ikenliki we mezkur délolarda adettiki diniy pa'aliyetlerningmu "Térrorluq" dep qaralghanliqi bayan qilghan.

"13 Ming atalmish 'térrorchi' ichide méningmu ikki bigunah tughqinim bar" dégen mawzuda yézilghan bu mektupta aptor özining bu ikki tughqinining kimlik melumatlirinimu ashkarilighan. Mektupta déyilishiche, aptorning qaraqash nahiye zawa yézisida olturushluq er-ayal tughqini éli memtimin bilen ruqiye metnuri adettiki bir diniy pa'aliyiti seweblik "Térrorluq" bilen eyiblinip, 8 yilliqtin késilgen iken.

Bu heqte élip barghan éniqlashlirimiz dawamida qaraqash nahiyisidiki edliye xadimliridin biri mezkur uchurning asasen toghra ikenlikini delillidi. Mezkur xadimning déyishiche, ruqiye metnuri bilen éli memtimin özliri tewe mehellide échilghan "Mesile tapshurush yighini" da özlirining ilgiri bir qétimliq teblighqe qatniship qalghanliqini melum qilghan we shuningdin kéyin 8 yilliqtin késilgen. Radiyomizgha kelgen inkasta déyilishiche, ruqiye metnuri bilen éli memtiminning a'ile-tawabi'ati ularning resmiy sot hökümini tapshurup almighan, peqet "Térrorluq" bilen eyiplinip késilgenliki heqqide aghzaki uqturulghan. Mezkur xadimning déyishiche, mehkumlar topliship jem'iyet tertipini buzush we dölet bixeterlikige tehdit yetküzüsh bilen eyiblen'gen. Inkasta mehkumlarning a'ile-tawabi'atlirining ta hazirghiche ularning nede jaza mudditini ötewatqanliqidin xewersizlikini éytqan idi. Mezkur xadimning déyishiche, nöwette éli memtimin ürümchidiki, ruqiye metnuri bolsa ghuljidiki melum bir türmide jaza mudditini ötimektiken. Bu xadim yene ruqiye metnurining inisi memetniyaz metnurining bala waqtida hapizliqta oqughanliqi üchün ayali qurbannisa yasin bilen birlikte nöwette yighiwélish lagérida ikenlikinimu ashkarilidi. 

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, lagérlar tesis qilinishtin burun köp sanda kishining jazalinip bolun'ghanliqi heqqide 6 ‏-mart küni b d t diki bir kishilik hoquq yighinida Uyghur pa'aliyetchiler teripidin otturigha qoyulghan bir doklatta Uyghur rayonida lagérlar tesis qilin'ghan 2017 ‏-yildin burun da'irilerning milliy we siyasiy meydani gumanliq dep qaralghan barliq Uyghurlarni pütünley dégüdek türmige tashlap bolghanliqi, nöwette lagérdikilerning peqet turmush we xizmet helekchilikidiki adettiki puqralar ikenliki, hetta bularning ichide xitay da'irilirige sadiq yashap kelgen emeldar we xizmetchilerningmu barliqi otturigha qoyulghan idi. Bu nuqta Uyghur aptonom rayonluq partiye mektipining tetqiqatchisi chyu yüenyüen teripidin xitay ölkiliridiki bir tetqiqat torida élan qilin'ghan maqalidimu tekitlen'gen. Uningda da'irilerning 2014 ‏-yildin buyan atalmish "Térrorchi" largha qattiq we keng‏-kölemlik zerbe bergenliki, bu zerbe seweblik yerlik ahalilerde qorsaq köpüki barliqi, bularning bir weqe chiqirip qoyushining aldini élish üchün atalmish "Terbiyilesh merkezliri" ning qurulghanliqi tilgha élin'ghan idi.

Toluq bet