Shiwétsiye parlaméntida "Xitaygha yéngi pozitsiye tutush teklip layihesi" maqulliqtin ötken

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2019-12-19
Élxet
Pikir
Share
Print
Shiwétsiye parlaméntidin bir körünüsh.
Shiwétsiye parlaméntidin bir körünüsh.
Social Media

Shiwétsiyede "Xitaygha yéngi pozitsiye tutush teklip layihesi" 17-dékabir kechte shiwétsiye parlaméntida maqulluqtin ötken.

Shiwétsiye Uyghur ma'arip uyushmisining mes'ulliridin nijat turghun ependining bergen melumatlirigha asaslan'ghanda, 100 betlik mezkur teklip layihesi shiwétsiye dölitining xitay bilen bolghan siyasiy, iqtisadiy, déplomatik munasiwetliride pozitsiyesini özgertish, shiwétsiye hökümiti shiwétsiye döliti we yawropa ittipaqining menpe'etini chiqish qilghan halda xitaygha yéngiche pozitsiyede mu'amile qilishni ishqa ashurushni asasiy mezmun qilghan bolup, Uyghurlar we jaza lagérliri mesilisimu uning bir terkibi qismi bolghan iken.

Nijat turghunning bayan qilishiche, 12-ayning 13-küni shiwétsiye parlaméntida Uyghurlar we jaza lagérliri mesilisi toghrisida bir nöwet talash-tartish bolup ötken. Shiwétsiyediki 8 partiyening wekilliri shiwétsiye tashqiy ishlar ministérliqidin Uyghurlar uchrawatqan bu zulumlarni tosup qélish, jaza lagérlirini emeldin qaldurush üchün zadi néme ishlarni qilghanliqini sorighan we jawablargha érishken.

16-Dékabir küni ezerbeyjan neslidin bolghan shiwétsiye parlaméntining ezasi aylin fazéliyan Uyghurlar we jaza lagérliri toghrisida toxtalghanda "Xitayning manga bolghan mu'amilisi intayin illiq, emma biz uning kishilik hoquqqa qiliwatqan éghir tajawuzchiliqigha hergiz köz yumiwalalmaymiz, héch bolmisa xitayning 30 milyon musulman Uyghurlargha bolghan basturushlirigha," dégenlerni tilgha alghan idi. 

Shiwétsiye hökümitining tashqiy siyasitini qayta közdin köchürüp "Yéngi xitay istratégiyesi" ni otturigha qoyushigha, xitaygha bashqiche pozitsiye tutushigha seweb bolghan köpligen amillar bolsimu, buning ichide asasliqi xitayning shiwétsiye hökümiti we metbu'atlirigha qiliwatqan hujumliri, shiwétsiye hakimiyitige qarita her xil mudaxilisi, shiwétsiyening iqtisadiy uchurliri hem herbiy téxnika quwwetlirini oghrilash, sétiwélishqa urunush qilmishliri muhim amil bolup hésablinidiken. Buning qatarida xitayda künséri yamanlishiwatqan kishilik hoquq weziyiti, xitayning jaza lagérliri siyasiti we Uyghurlargha séliwatqan éghir zulumlirimu bu amillar qataridin yer alghan. 

Nijat turghunning bildürishiche, shiwétsiye hökümitining "Yéngi xitay istratégiyesi" ni békitishige uning gherb qimmet qarishigha sadiqliqi, kishilik hoquqqa hörmet qilish, insanperwerlikni aldinqi orun'gha qoyushtek ijabiy alahidiliklirimu bir seweb bolghan. 

Melumatlargha asaslan'ghanda, "Yéngi xitay istratégiyesi" depmu atilidighan "Xitaygha yéngi pozitsiye tutush teklip layihesi" aldimizdiki künlerde shiwétsiye parlaméntida qarargha baghlinip, shiwétsiye hökümitining ijra qilishigha sunilidiken. Uningdqa Uyghurlar we jaza lagérliri toghrisida zadi qandaq konkirét qararlarning otturigha chiqishi hazirche melum emesken.

Shiwétsiyede yashaydighan d u q bayanatchisi dilshat réshit bu heqte toxtalghanda, Uyghurlar toghrisidiki qararning royapqa chiqishi üchün d u q shiwétsiyediki Uyghur teshkilatliri we Uyghur siyasiy aktiplirining köp tirishchanliq körsetkenlikini tilgha aldi. Nijat tughunmu shiwétsiyede yashaydighan 2 mingdek Uyghurning shiwétsiye hökümitining Uyghurlar mesilisige köngül bölüshige türtke bolghan amillarning biri ikenlikini eskertti.

Toluq bet