Японийә һәрбий ишлар мутәхәссиси: "уйғурлар йүксәк миллий аңға игә сәрхилләрни йетиштүрүши лазим"

Ихтиярий мухбиримиз учқун
2019-05-28
Share
oioka-liyuji-ependim-yaponiye-uyghur.jpg Японйәдики һәрбий ишлар тәтқиқатчиси уйиука лийоҗи әпәндим тәклип билән доклат бәрмәктә. 2019-Йили 25-май, токйо.
RFA/Uchqun

5-Айниң 25-күни японийәниң пайтәхти токйо шәһиридә "уйғурларниң кишилик һоқуқлириниң етибарсиз қарилиш сәвәблири вә униңға қарита чариләр" темисида доклат бериш йиғини өткүзүлди.

Мәзкур паалийәт японийә уйғур җәмийити тәрипидин тәшкилләнгән болуп, японйәдики һәрбий ишлар тәтқиқатчиси уйиука лийоҗи әпәндим тәклип билән доклат бәргән. Мәзкур паалийәткә токйодики бир қисим уйғурлар вә японлар қатнашқан. Биз бу һәқтә тәпсилий мәлумат игиләш үчүн бу паалийәтни уюштурған токйодики японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам мәхмут әпәндини зиярәт қилдуқ. У мәзкур паалийәт һәққидә тәпсилий мәлумат берип мундақ деди: "паалийитимизгә японийәдики һәрбий ишлар тәтқиқатчиси уйиука лиюҗи әпәндимни уйғурларниң инсан һәқлириниң немә үчүн дуняда сәл қарилидиғанлиқи, буниңға қарита қандақ қилишимиз керәклики тоғрисидики қарашлирини игиләш үчүн доклат беришкә тәклип қилдуқ. Уйиука лиюҗи әпәндим йеқинқи йиллардин бери уйғурлар тоғрисида нурғун мақалиләрни язған болуп, у бирләшкән дөләтләр тәшкилати тоғрисида тәнқидий қарашқа игә бир шәхистур".

Илһам мәхмут әпәнди йәнә уйиука лиюҗи әпәндиниң көз қарашлири һәққидә тохтилип мундақ деди: "уйиука әпәндим өзиниң шәхсий көз қариши икәнликини тәкитләш билән биргә уйғурларниң хәлқарадики лобийчилиқ паалийәтлиридә бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң ички қурулмисини ениқ чүшинишниң муһимлиқи, бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң ким үчүн хизмәт қилидиғанлиқи, аҗизлар бирләшкән дөләтләр тәшкилатини өзиниң мәнпәәти үчүн хизмәт қилдурушта немиләргә диққәт қилиш керәклики һәққидә тохталди. Бу паалийитимизгә токйодики уйғур қериндашлиримизму қизғин аваз қошти, биз бундин кейин мушуниңға охшаш японийәлик тәтқиқатчиларни көпләп тәклип қилиш билән биргә японийәликләргә уйғур давасини тонутуш үчүн техиму тиришимиз".

Японийәдики һәрбий ишлар тәтқиқатчиси уйиука лиюҗи әпәндим мәзкур йиғинда 2 саәткә йеқин доклат бәргән болуп, у мәзкур доклатида һазирқи бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 2-дуня урушида ғәлибә қилған бир қисим дөләтләрниң мәнпәәти үчүн хизмәт қилидиғанлиқи, техиму тоғриси күчлүк дөләтләрниң мәнпәәти үчүн хизмәт қилидиғанлиқи һәққидә тохтилип мунуларни билдүрди:

"уйғурлар нөвәттә хитай һөкүмити тәрипидин коллектип һалда зулумға учраватиду, әпсуски уйғурларниң бешиға кәлгән зулум вә күлпәтләр тоғрисида хәлқара җәмийәтниң, болупму бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң инкаси интайин сус болмақта. Бирләшкән дөләтләр тәшкилати 2-дуня урушида ғәлибә қилған дөләтләрниң мәнпәәти асасида қурулған бир тәшкилат болуп, шундақ дейишкә болидуки у күчлүк дөләтләрниң мәнпәәтини қоғдайду яки күчлүк дөләтләр өзиниң мәнпәәтини қоғдаш үчүн униңдин пайдилиниду. Әһвалниң техиму чатақ йери шуки хитай иқтисадий вә һәрбий күчи билән бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға уйғур вә тибәт мәсилиси үстидә нурғунлиған тосалғу вә қийинчилиқларни пәйда қилиду. Шуңа уйғурларниң авази бирләшкән дөләтләр тәрипидин етибарсиз қарилиду. Мениңчә, һазир уйғурлар күчлүк дөләтләрниң хитай билән болған мунасивитиниң йириклишишидин үнүмлүк пайдилиниши керәк. Техиму муһими уйғурлар йүксәк миллий аңға игә сәрхилләрни йетиштүрүши йәни маарипини чиң тутуши лазим, миллий маарип қолдин кәтсә өзи уйғурға охшайдиған әмма уйғур билән мунасивити йоқ адәмләр йетишип чиқиду, у чағда уйғурларниң өзини қутқузуши техиму тәс болиду".

Мәзкур доклат бериш йиғиниға қатнашқан арслан әпәнди йиғин һәққидики тәсиратлирини биз билән ортақлишип мундақ деди:

"5-айниң 25-күни кәчтә бонкию районида японийә уйғур җәмийитиниң орунлаштурушида бир доклат бериш йиғини өткүзүлди. Паалийәткә токйо вә токйо әтрапида яшайдиған көп сандики уйғурлар билән бир қисим японлуқларму қатнашти".

Арслан әпәнди йәнә бу йиғинниң әһмийити һәққидиму тохтилип мундақ деди: "биз уйғур мәсилисигә қандақ қараймиз? чәтәлликләр, болупму бу саһәдики мутәхәссисләрниң көп хил нуқтилардин чиқиш қилған көз-қарашлири вә баһалири биз үчүн наһайити муһим дәп қараймән. Чүнки, уйғур давасиниң тәрәққиятини мушундақ көп тәрәплимилик көз-қараш вә чүшәнчиләрдин айрип қариғили болмайду. Шуңа бундин кейинму мушундақ паалийәтләрни давамлиқ өткүзүп турушимиз, өзимизниң һәр җәһәттики мәлуматлирини йеңилап турушимиз керәк".

Игилинишичә, "уйғурларниң инсан һәқлириниң етибарсиз қарилиши вә униңға қарита чариләр" темисидики доклат бериш йиғини 25-май шәнбә күни кәчтә өткүзүлгән болуп, мәзкур йиғин 4саәткә йеқин давам қилған икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт