Yaponiye herbiy ishlar mutexessisi: "Uyghurlar yüksek milliy anggha ige serxillerni yétishtürüshi lazim"

Ixtiyariy muxbirimiz uchqun
2019-05-28
Share
oioka-liyuji-ependim-yaponiye-uyghur.jpg Yaponyediki herbiy ishlar tetqiqatchisi uyi'uka liyoji ependim teklip bilen doklat bermekte. 2019-Yili 25-may, tokyo.
RFA/Uchqun

5-Ayning 25-küni yaponiyening paytexti tokyo shehiride "Uyghurlarning kishilik hoquqlirining étibarsiz qarilish sewebliri we uninggha qarita chariler" témisida doklat bérish yighini ötküzüldi.

Mezkur pa'aliyet yaponiye Uyghur jem'iyiti teripidin teshkillen'gen bolup, yaponyediki herbiy ishlar tetqiqatchisi uyi'uka liyoji ependim teklip bilen doklat bergen. Mezkur pa'aliyetke tokyodiki bir qisim Uyghurlar we yaponlar qatnashqan. Biz bu heqte tepsiliy melumat igilesh üchün bu pa'aliyetni uyushturghan tokyodiki yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi ilham mexmut ependini ziyaret qilduq. U mezkur pa'aliyet heqqide tepsiliy melumat bérip mundaq dédi: "Pa'aliyitimizge yaponiyediki herbiy ishlar tetqiqatchisi uyi'uka liyuji ependimni Uyghurlarning insan heqlirining néme üchün dunyada sel qarilidighanliqi, buninggha qarita qandaq qilishimiz kérekliki toghrisidiki qarashlirini igilesh üchün doklat bérishke teklip qilduq. Uyi'uka liyuji ependim yéqinqi yillardin béri Uyghurlar toghrisida nurghun maqalilerni yazghan bolup, u birleshken döletler teshkilati toghrisida tenqidiy qarashqa ige bir shexistur".

Ilham mexmut ependi yene uyi'uka liyuji ependining köz qarashliri heqqide toxtilip mundaq dédi: "Uyi'uka ependim özining shexsiy köz qarishi ikenlikini tekitlesh bilen birge Uyghurlarning xelq'aradiki lobiychiliq pa'aliyetliride birleshken döletler teshkilatining ichki qurulmisini éniq chüshinishning muhimliqi, birleshken döletler teshkilatining kim üchün xizmet qilidighanliqi, ajizlar birleshken döletler teshkilatini özining menpe'eti üchün xizmet qildurushta némilerge diqqet qilish kérekliki heqqide toxtaldi. Bu pa'aliyitimizge tokyodiki Uyghur qérindashlirimizmu qizghin awaz qoshti, biz bundin kéyin mushuninggha oxshash yaponiyelik tetqiqatchilarni köplep teklip qilish bilen birge yaponiyeliklerge Uyghur dawasini tonutush üchün téximu tirishimiz".

Yaponiyediki herbiy ishlar tetqiqatchisi uyi'uka liyuji ependim mezkur yighinda 2 sa'etke yéqin doklat bergen bolup, u mezkur doklatida hazirqi birleshken döletler teshkilatining 2-dunya urushida ghelibe qilghan bir qisim döletlerning menpe'eti üchün xizmet qilidighanliqi, téximu toghrisi küchlük döletlerning menpe'eti üchün xizmet qilidighanliqi heqqide toxtilip munularni bildürdi:

"Uyghurlar nöwette xitay hökümiti teripidin kolléktip halda zulumgha uchrawatidu, epsuski Uyghurlarning béshigha kelgen zulum we külpetler toghrisida xelq'ara jem'iyetning, bolupmu birleshken döletler teshkilatining inkasi intayin sus bolmaqta. Birleshken döletler teshkilati 2-dunya urushida ghelibe qilghan döletlerning menpe'eti asasida qurulghan bir teshkilat bolup, shundaq déyishke boliduki u küchlük döletlerning menpe'etini qoghdaydu yaki küchlük döletler özining menpe'etini qoghdash üchün uningdin paydilinidu. Ehwalning téximu chataq yéri shuki xitay iqtisadiy we herbiy küchi bilen birleshken döletler teshkilatigha Uyghur we tibet mesilisi üstide nurghunlighan tosalghu we qiyinchiliqlarni peyda qilidu. Shunga Uyghurlarning awazi birleshken döletler teripidin étibarsiz qarilidu. Méningche, hazir Uyghurlar küchlük döletlerning xitay bilen bolghan munasiwitining yiriklishishidin ünümlük paydilinishi kérek. Téximu muhimi Uyghurlar yüksek milliy anggha ige serxillerni yétishtürüshi yeni ma'aripini ching tutushi lazim, milliy ma'arip qoldin ketse özi Uyghurgha oxshaydighan emma Uyghur bilen munasiwiti yoq ademler yétiship chiqidu, u chaghda Uyghurlarning özini qutquzushi téximu tes bolidu".

Mezkur doklat bérish yighinigha qatnashqan arslan ependi yighin heqqidiki tesiratlirini biz bilen ortaqliship mundaq dédi:

"5-Ayning 25-küni kechte bonkiyu rayonida yaponiye Uyghur jem'iyitining orunlashturushida bir doklat bérish yighini ötküzüldi. Pa'aliyetke tokyo we tokyo etrapida yashaydighan köp sandiki Uyghurlar bilen bir qisim yaponluqlarmu qatnashti".

Arslan ependi yene bu yighinning ehmiyiti heqqidimu toxtilip mundaq dédi: "Biz Uyghur mesilisige qandaq qaraymiz? chet'ellikler, bolupmu bu sahediki mutexessislerning köp xil nuqtilardin chiqish qilghan köz-qarashliri we bahaliri biz üchün nahayiti muhim dep qaraymen. Chünki, Uyghur dawasining tereqqiyatini mushundaq köp tereplimilik köz-qarash we chüshenchilerdin ayrip qarighili bolmaydu. Shunga bundin kéyinmu mushundaq pa'aliyetlerni dawamliq ötküzüp turushimiz, özimizning her jehettiki melumatlirini yéngilap turushimiz kérek".

Igilinishiche, "Uyghurlarning insan heqlirining étibarsiz qarilishi we uninggha qarita chariler" témisidiki doklat bérish yighini 25-may shenbe küni kechte ötküzülgen bolup, mezkur yighin 4sa'etke yéqin dawam qilghan iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet