Yawropa parlaménti ezaliri xitayning xu'awéy we jongshing shirkitini "Intayin xeterlik shirketler" dep eyiblidi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-10-15
Share
xuawei-shirkiti.jpg Xu'awéy shirkitining xizmetchisi 5G simwoli qoyulghan xu'awéy shirkitining aldida téléfon sözliship turghan körünüshi. 2019-Yili 5-dékabir, shénjén.
AP

Yawropa parlaméntining 40 tin artuq ezasi xitayning xu'awéy we jongshing shirkitini yawropaning alaqe bixeterlikige tehdit shekillendüridighan "Intayin xeterlik shirketler" dep atighan.

Yawropa "Siyaset" torining 14-öktebirdiki xewirige asaslan'ghanda, yawropa parlaméntining 5 chong partiyege mensup bolghan 40 tin artuq ezaliri 13-öktebir yawropa ittipaqi kéngishige, yawropadiki herqaysi döletlerning yuqiri derijilik rehberlirige, herqaysi döletlerning pochta-télégraf ministérliqlirigha birleshme xet yézip, xitayning yawropada 5G tor éqimini bazargha séliwatqan xu'awéy hemde uning tarmaq shirkiti bolghan jongshingni "Yawropaning alaqe bixeterlikige tehdit shekillendüridighan intayin xeterlik shirketler" dep atighan we yawropa ittipaqining bularni tereqqiyat meblighi bilen teminleshni derhal toxtitishni, 5G ni yawropada ortaq chekleshni telep qilghan.

Xitayning 5G tor éqimini yawropada yolgha qoyush tirishchanliqi en'gliyede aqmighan bolsimu, yawropa ittipaqigha eza döletler bu mesile üstide uzundin buyan talash-tartish qilip, pikir birliki shekillendürelmigen idi. Xu'awiy bazargha séliwatqan 5G tor éqimining tennerxi shiwétsiyening érikson we finlandiyening nokiya shirketlirining 5G tor éqiminingkidin töwen bolghanliqi üchün yawropa parlaméntida xitayning5G tor éqimini qollinish terepdarlirimu az bolmighan. Mushundaq bir weziyette, yawropa parlaméntining bir qisim muhim ezaliri xu'awéy we jongshingning 5G tor éqimini "Jasusluq qilish éhtimali yüksek" dep eyibligen.

Mezkur mektupqa yawropa komissiyunining sabiq re'isi andrus ansip, yawropa parlaménti xitay ishliri komitétining re'isi rayinhard butikofér qatarliq dangliq shexsler imza qoyghan. Yawropa ittipaqidiki yéshillar partiyesi, konsirwatiplar partiyesi, lébirallar partiyesi, sotsiyal démokratlar partiyesi, yawropa xelq partiyesi qatarliq 5 partiyening parlaménttiki 40 artuq ezasi yollighan bu birleshme mektupqa xitayning xu'awéy we jongshing shirkitining xitay kommunistik partiyesining "Jasusluq qorali" ikenliki ilgiri sürülgen.

Birleshme xette mundaq déyilgen: "Barliq xitay shirketlirige oxshash, xu'awéy we uning kichik riqabetchisi jongshingmu xitay qanunining telipige bina'en démokratiyedin xaliy bolghan xitayning mustebit siyasiy hökümranliqigha boy sunidu. Bu öz nöwitide alaqe tori arqiliq öz xelqini idare qilishni, gherb hökümetliri, shirketliri we puqralirini nazaret qilishni öz ichige alidu."

Xette yene munular orun alghan: "Shübhisizki, xu'awéy we jongshing intayin xeterlik shirketlerdur. Ularning téxnikisi kelgüside yawropaning 5G tor éqimi qurulushigha éghir tehdit élip kélidu. Xitay yalghuz xu'awéydinla emes, xitayda tereqqiy qildurulghan barliq mulazimet shirketlerdin qanuniy küch bilen paydilinidu."

Ular xétide xitay shirketlirini tereqqiyat meblighi bilen teminleshni toxtitishni telep qilipla qalmay, yawropa shirketlirining xitayni yuqiri nazuk téxnikilar bilen teminleshni toxtishi toghrisida yawropa ittipaqining ortaq bir qarar hasil qilish lazimliqini, xitayning alaqe zapchaslirigha bolghan tayinishni axirlashturup, 5G tor éqimining yawropada saghlam tereqqiy qilishi üchün zémin hazirlishi kéreklikini hemde xitayning yawropa shirketlirige meblegh sélishigha cheklime qoyush zörürlükinimu otturigha qoyghan.

Xitayning xu'awéy shirkitining mehsulatlirini amérika ötken yilila "Jasusluq yumtali qachilan'ghan" dep eyibligen, uning amérika bazarlirigha kirishini chekligen idi. Nöwette xitayning gherb dunyasidiki jasusluq heriketlirining tor alaqe wasitiliri arqiliq adettin tashqiri küchiyip bériwatqanliqi axbarat wannilirida köplep tilgha élinmaqta.

BBC Qanili 15-öktebir élan qilghan "En'gliye herbiy axbarat 5-bashqarmisining bashliqi tunji qétim söz qilip, xitay tehditining barghanséri éghirliship we murekkepliship bériwatqanliqini ilgiri sürdi" namliq xewerde bayan qilinishiche, gerche xu'awéy en'gliyede cheklen'gen bolsimu, rusiye we xitayning en'gliyediki jasusluq heriketlirining kölimi yenila zor derijide kéngeygen.

En'gliyening dölet bixeterliki we jasusluqqa qarshi turush herbiy axbarat 5-bashqarmisigha bu yil 4-aydin bashlap mes'ul bolghan kén mekkalum 14-öktebir qilghan sözide nöwette en'giliyening éghir derijide dölet bixeterliki tehditige duch kéliwatqanliqini, bu tehditning asasliqi rusiye, xitay we ongchil térroristlardin kéliwatqanliqini tilgha alghan. U kelgüsi 10 yilda xitaydin kélidighan tehditning hemmisidin éship chüshidighanliqini tekitligen hemde en'giliyening barliq ittipaqdashliri bilen hemkarliship bu tehditlerge taqabil turushqa jiddiy éhtiyaji barliqini bayan qilip ötken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet