Londondiki yehudiy jem'iyiti Uyghurlar toghrisida yighin chaqirdi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2019-05-13
Élxet
Pikir
Share
Print
Londondiki yehudiy kishilik hoquq teshkilatliridin biri bolghan "René kassin" kishilik hoquq teshkilati chaqirghan Uyghurlar toghrisidiki yighindin körünüsh. 2019-Yili 9-may.
Londondiki yehudiy kishilik hoquq teshkilatliridin biri bolghan "René kassin" kishilik hoquq teshkilati chaqirghan Uyghurlar toghrisidiki yighindin körünüsh. 2019-Yili 9-may.
RFA/Erkin Tarim

9-Aprél küni en'giliyening paytexti londondiki yehudiy kishilik hoquq teshkilatliridin biri bolghan "René kassin" kishilik hoquq teshkilatining zalida Uyghurlar toghrisida ötküzülgen pa'aliyetke dölet erbabliri, zhurnalistlar, yazghuchilar, oxshimighan din we milletlerdin kishiler ishtirak qilghan. Yighinda london uniwérsitéti afriqa we sherqshunasliq instituti proféssori rachél xaris xanim bilen londondiki Uyghur ziyaliysi rehime maxmut xanim sözligen.

Biz mezkur yighin toghrisida téximu tepsiliy melumat igilesh üchün yighinni uyushturush pikrini otturigha qoyghan "Jéwish néws", yeni "Yehudiy xewerliri" blogining yazghuchisi amy wolfson xanim bilen téléfon söhbiti élip barduq. U, bu heqte melumat bérip mundaq dédi: "Men bultur yazda edri'an zénz ependining londonda bergen bir doklatini anglap, intayin bi'aram bolghan idim. Chünki 2-dunya urushi mezgilide bizningmu nurghun uruq-tughqanlirimizni lagérlargha solighan. Biz buni qayta yüz bermise dep oylighan iduq. Emma dunyada qirghinchiliqlar yene bolup turdi. Hazir xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan siyasitini anglisa kishining yürikini pare-pare qilidu. Meshhur yehudiy mutepekkur rabay tason mundaq dégen: 'bir wezipini bashtin axir özüng orundishing shert emes, emma bir wezipide özüngning wezipisini ada qilmasliq, umu séning erkinliking emes. Biz yehudiy milliti, biz Uyghurlardin yiraqta dep bu wezipidin qachsaq bolmaydu. Hemmimiz insan bolghachqa qolimizdin kelgen bir ishni qilishimiz kérek. Mana mushu oy-pikir méning mushu pa'aliyetni uyushturushimgha türtke boldi. Pa'aliyetke 60 etrapida serxil qatnashti, bundin kéyin némilerni qilish toghrisida muhim teklip pikirler otturigha qoyuldi".

Téléfon ziyaritimizni qobul qilghan Uyghur ziyaliysi rehime maxmut xanim, yighinda öziningmu sözligenlikini, sözide nuqtiliq halda özining béshidin ötken we jaza lagérliridin chiqqan kishiler bilen élip barghan uchrishishlarda körgenlirini anglatqanliqini bayan qildi.

Rehime maxmut xanim yéqinda bir téléwiziye muxbirigha terjiman bolup istanbulgha kélip, jaza lagérida yétip chiqqan bezi kishiler bilen söhbet élip barghan. Uning éytishiche, u bu échinishliq weqelerni anglap késel bolup yétip qalghan. U, londondiki yighinda bunimu tesirlik qilip sözligen.

Yighinda london uniwérsitéti afriqa we sherqshunasliq instituti proféssori rachél xaris xanimmu sözligen bolup, u, sözide xitayning Uyghur medeniyet-sen'itini yoq qilish siyasiti élip bériwatqanliqini misallar bilen anglatqan.

Yighin axirida yighin'gha kelgen kishiler yighinda sözligenlerge muhim so'allarni sorighan, rehime maxmut xanim bu heqte toxtaldi.

Hazir musulmanlarning muqeddes ramzan éyi dawamlashmaqta. Gheyriy musulman xelqler Uyghurlargha köngül boluwatqan, Uyghurlar üchün pa'aliyetler élip bériwatqan bundaq bir peytte musulman döletliri néme üchün sükütte turuwalidu? londonda yehudiy teshkilati ötküzgen pa'aliyetkimu ishtirak qilghan, london Uyghur jem'iyiti bashqurush hey'iti ezasi kérem zahir gharim ependi buning 2 sewebi barliqini ilgiri sürdi.

Yéqindin buyan en'giliyening paytexti londonda arqa-arqidin Uyghurlar heqqide pa'aliyetler ötküzülmekte. Mutexessisler buning, yéqin kelgüside Uyghur mesilisining en'gliye siyasitide orun alidighanliqining béshariti ikenlikini ilgiri sürmekte.

Toluq bet