«Йәршари вақти гезити» ниң тәшвиқат видийолири күчлүк тәнқидкә учриди

Мухбиримиз ирадә
2020-01-21
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Рабийә қадир ханимниң иниси, уйғур америка бирләшмисиниң рәиси қуззат алтайниң дадиси мәмәт қадир әпәндиниң «йәршари вақти гезити» тарқатқан видейода сөзләватқан көрүнүши. 2020-Йили январ.
Рабийә қадир ханимниң иниси, уйғур америка бирләшмисиниң рәиси қуззат алтайниң дадиси мәмәт қадир әпәндиниң «йәршари вақти гезити» тарқатқан видейода сөзләватқан көрүнүши. 2020-Йили январ.
Social Media

Хитайниң «йәршари вақти гезити» қатарлиқ һөкүмәт ахбарат васитилири йеқиндин буян чәтәлләрдики бир қисим уйғур паалийәтчиләр вә лагерларға соланғанлар һәққидә гуваһлиқ бәргәнләрниң йеқинлири сөзлитилгән тәшвиқат видейолирини көпләп тарқатмақта.

20-январ күни «йәршари вақти гезити» йәнә шу хил видийодин бирни тарқатти. Бу видийода чәтәлләрдики уйғур йетәкчилиридин рабийә қадир ханимниң пәрзәнтлири, келинлири вә шундақла ачиси көрситилиш билән биргә, уларниң рабийә қадир ханимға қарши қилған сөзлири қоюлған.

Мәзкур видийода йәнә, рабийә қадир ханимниң җийәни, америка уйғур бирләшмисиниң рәиси қуззат алтайниң дадисиму көрситилгән болуп, қуззат алтай икки йилдин бери дадисиниң из-дерикини қилип келиватқаниди. Видийода қуззат алтайниң дадиси, йәни рабийә қадир ханимниң иниси мәмәт қадир оғли қуззат алтайниң паалийәтлирини әйибләшкә селинған.

Видийо тарқитилғандин кейин қуззат алтай иҗтимаий таратқулар арқилиқ бу видийоға инкас қайтурди. У, өзиниң икки йилдин бери һечқандақ алақә қилалмайватқан дадиси мәмәт қадирни сақ-саламәт көргәнликидин хушал болғанлиқини ипадиләш билән биргә, хитайниң бу оюнини қаттиқ әйиблиди.

Хитай һөкүмити йеқиндин буян мушу хилдики видийоларни көпләп тарқитип, чәтәл ахбаратлирида уйғур елидә йүз бериватқанларниң ялғанлиқини илгири сүрмәктә. Һалбуки, униң бу һәрикити көзәткүчиләрниң күчлүк тәнқидигә учриди.

Журналист вә тәтқиқатчи луиса лим австралийәниң «ABC» телевизийәсиниң бу һәқтики зияритигә қайтурған инкасида бундақ видийоларда сөзлитилгән кишиләрниң шүбһисизки «мәҗбурлаш, тәһдит қилиш» асасида сөзләйдиғанлиқини билдүргән. У: «йеқиндин буян ню-йорк вақти гезити вә башқа ахбаратларда кишиләрниң лагердин вақитлиқ қоюп берилип мушундақ видийоларда сөзләшкә селиниватқанлиқи һәққидә хәвәрләр берилди» дегән.

Уйғурларниң вәзийитини йеқиндин көзитип келиватқан тәтқиқатчилардин америка корнел университетиниң оқутқучиси дотсент магнус фискәсйө әпәнди австралийәниң «ABC» телевизийәсиниң бу һәқтики зияритигә қайтурған инкасида бу видийоларниң пәқәт вә пәқәт хитайниң қанчилик дәриҗидә чарисиз қалғанлиқини көрситип беридиғанлиқини билдүргән. У мундақ дегән: «хитай һөкүмити кишиләрниң шинҗаңда йүз бериватқанлардин хәвәр тепиватқанлиқини вә буниң нәтиҗиси болуватқанлиқини байқиди. Шуңа улар буниңға мушу хилдики тәшвиқатларни тарқитиш арқилиқ тақабил турмақчи болуватиду» дегән.

Магнус фискәсйө йәнә бу кишиләрниң сөзләштин башқа чариси йоқлуқини әскәрткән. У «бундақ видийоларда сөзләш үчүн талланған кишиләрниң сөзлимәй амали йоқ. Чүнки улар сөзләшни рәт қилған тәқдирдә, лагерға яки түрмигә кирип кетидиғанлиқини билиду» дегән.

Уйғур кишилик һоқуқ қурулуши башлиқи өмәр қанатму хитайниң юқиридикидәк видийолуқ тәшвиқатлири һәққидә қилған сөзидә бундақ видийоларниң нәтиҗә қазиналмайдиғанлиқини, тәрәпсиз көзәткүчиләрниң бундақ видийоларға ишәнмәйдиғанлиқини билдүргән.

Қуззат алтай болса иҗтимаий таратқудики инкасида, хитай һөкүмитиниң бу һәрикити билән өзиниң паалийәтлирини һәргиз тохтатмайдиғанлиқини тәкитләш билән биргә, хитайниң бундақ видийоларни тарқитишини «чәтәлләрдә болуватқан паалийәтләр еришкән муһим нәтиҗә» дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт