"Yershari waqti géziti" ning teshwiqat widiyoliri küchlük tenqidke uchridi

Muxbirimiz irade
2020-01-21
Élxet
Pikir
Share
Print
Rabiye qadir xanimning inisi, Uyghur amérika birleshmisining re'isi quzzat altayning dadisi memet qadir ependining "Yershari waqti géziti" tarqatqan widéyoda sözlewatqan körünüshi. 2020-Yili yanwar.
Rabiye qadir xanimning inisi, Uyghur amérika birleshmisining re'isi quzzat altayning dadisi memet qadir ependining "Yershari waqti géziti" tarqatqan widéyoda sözlewatqan körünüshi. 2020-Yili yanwar.
Social Media

Xitayning "Yershari waqti géziti" qatarliq hökümet axbarat wasitiliri yéqindin buyan chet'ellerdiki bir qisim Uyghur pa'aliyetchiler we lagérlargha solan'ghanlar heqqide guwahliq bergenlerning yéqinliri sözlitilgen teshwiqat widéyolirini köplep tarqatmaqta.

20-Yanwar küni "Yershari waqti géziti" yene shu xil widiyodin birni tarqatti. Bu widiyoda chet'ellerdiki Uyghur yétekchiliridin rabiye qadir xanimning perzentliri, kélinliri we shundaqla achisi körsitilish bilen birge, ularning rabiye qadir xanimgha qarshi qilghan sözliri qoyulghan.

Mezkur widiyoda yene, rabiye qadir xanimning jiyeni, amérika Uyghur birleshmisining re'isi quzzat altayning dadisimu körsitilgen bolup, quzzat altay ikki yildin béri dadisining iz-dérikini qilip kéliwatqanidi. Widiyoda quzzat altayning dadisi, yeni rabiye qadir xanimning inisi memet qadir oghli quzzat altayning pa'aliyetlirini eyibleshke sélin'ghan.

Widiyo tarqitilghandin kéyin quzzat altay ijtima'iy taratqular arqiliq bu widiyogha inkas qayturdi. U, özining ikki yildin béri héchqandaq alaqe qilalmaywatqan dadisi memet qadirni saq-salamet körgenlikidin xushal bolghanliqini ipadilesh bilen birge, xitayning bu oyunini qattiq eyiblidi.

Xitay hökümiti yéqindin buyan mushu xildiki widiyolarni köplep tarqitip, chet'el axbaratlirida Uyghur élide yüz bériwatqanlarning yalghanliqini ilgiri sürmekte. Halbuki, uning bu herikiti közetküchilerning küchlük tenqidige uchridi.

Zhurnalist we tetqiqatchi lu'isa lim awstraliyening "ABC" téléwiziyesining bu heqtiki ziyaritige qayturghan inkasida bundaq widiyolarda sözlitilgen kishilerning shübhisizki "Mejburlash, tehdit qilish" asasida sözleydighanliqini bildürgen. U: "Yéqindin buyan nyu-york waqti géziti we bashqa axbaratlarda kishilerning lagérdin waqitliq qoyup bérilip mushundaq widiyolarda sözleshke séliniwatqanliqi heqqide xewerler bérildi" dégen.

Uyghurlarning weziyitini yéqindin közitip kéliwatqan tetqiqatchilardin amérika kornél uniwérsitétining oqutquchisi dotsént magnus fiskesyö ependi awstraliyening "ABC" téléwiziyesining bu heqtiki ziyaritige qayturghan inkasida bu widiyolarning peqet we peqet xitayning qanchilik derijide charisiz qalghanliqini körsitip béridighanliqini bildürgen. U mundaq dégen: "Xitay hökümiti kishilerning shinjangda yüz bériwatqanlardin xewer tépiwatqanliqini we buning netijisi boluwatqanliqini bayqidi. Shunga ular buninggha mushu xildiki teshwiqatlarni tarqitish arqiliq taqabil turmaqchi boluwatidu" dégen.

Magnus fiskesyö yene bu kishilerning sözleshtin bashqa charisi yoqluqini eskertken. U "Bundaq widiyolarda sözlesh üchün tallan'ghan kishilerning sözlimey amali yoq. Chünki ular sözleshni ret qilghan teqdirde, lagérgha yaki türmige kirip kétidighanliqini bilidu" dégen.

Uyghur kishilik hoquq qurulushi bashliqi ömer qanatmu xitayning yuqiridikidek widiyoluq teshwiqatliri heqqide qilghan sözide bundaq widiyolarning netije qazinalmaydighanliqini, terepsiz közetküchilerning bundaq widiyolargha ishenmeydighanliqini bildürgen.

Quzzat altay bolsa ijtima'iy taratqudiki inkasida, xitay hökümitining bu herikiti bilen özining pa'aliyetlirini hergiz toxtatmaydighanliqini tekitlesh bilen birge, xitayning bundaq widiyolarni tarqitishini "Chet'ellerde boluwatqan pa'aliyetler érishken muhim netije" dep körsetti.

Toluq bet