Đã có dấu hiệu khai thông tại Hội Nghị 6 nước về bán đảo Triều Tiên?


2004.02.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Bấm vào đây để nghe bài bình luận này
Rightclick to download this audio

Cuộc khủng hoảng bán đảo Triều Tiên cho đến nay đã kéo dài hơn 16 tháng. Khởi điểm của cuộc khủng hoảng là thái độ úp mở của Bắc Hàn trong việc thực thi những điều khoản đã thỏa thuận với Mỹ từ 1994 là sẽ ngưng chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân để đổi lại, lấy sự giúp đỡ về kinh tế của Mỹ, Nhật Bản và Nam Hàn.

Thỏa thuận này tan vỡ hồi tháng 10, 2002, sau khi Mỹ khám phá ra là Bắc Hàn vẫn ngấm ngầm tiếp tục chương trình này. Từ đó cuộc khủng hoảng bắt đầu. Trước hết là cuộc đấu khẩu giữa hai bên rồi tiếp đến là những lời đe dọa mập mờ của Bắc Hàn, làm cho không ai hiểu là chế độ độc tài Bình Nhưỡng muốn gì. Tình trạng căng thẳng nguy hiểm này đã buộc Trung Quốc phải đứng ra làm trung gian để tổ chức những buổi gặp gỡ giữa hai bên.

Related Stories - Không có dấu hiệu khả quan cho vòng 2 của cuộc đàm 6 bên - Buổi hội đàm đầu tiên của 6 nước về vấn đề hạch nhân tại Bắc Hàn - Các nỗ lực giờ chót trước cuộc đàm phán 6 bên tại Bắc Kinh

Hội Nghi sáu nước họp tại Bắc Kinh 3 ngày vừa qua là kết quả mới nhất của Bắc Kinh trong vai trò trung gian này. Trần Sơn Nam có bài nhận định sau đây về một vài dấu hiệu lạc quan mà các quan sát viên quốc tế ghi nhận sau những buổi họp đầu tiên của Hội Nghị.

Hội Nghị 6 nước (gồm có Nam, Bắc Hàn, Nhật Bản, Nga, Trung Quốc và Mỹ) về cuộc khủng hoảng tại bán đảo Triều Tiên đã nhóm họp tại Bắc Kinh trong ba ngày vừa qua. Về hội nghị này, dư luận quốc tế nhìn nhận trước hết là Trung Quốc đã có công đầu trong vai trò làm trung gian giữa hai nước đối nghịch trong cuộc khủng hoảng, Bắc Hàn và Mỹ, cùng với những nước trong vùng Bắc Á giáp với Bắc Hàn. Cách đây 6 tháng, tháng 8 năm ngoái, tại Bắc Kinh, Trung Quốc cũng đã tổ chức được một hội nghị sơ khởi, nhưng ngoài những lời cam kết từ mọi phía là sẽ có những buổi họp tiếp, hội nghị không đem lại kết quả cụ thể nào để giải quyết cuộc khủng hoảng. Vấn đề được đặt ra lúc này là liệu hội nghị 6 nước đang họp đây có đem lại được kết quả nào không ?

Nếu chỉ dựa vào những lời tuyên bố của hai phe liên hệ chính trong cuộc trước khi tới tham dự hội nghị là Mỹ và Bắc Hàn thì ai cũng phải dè đặt. Về chương trình nguyên tử của Bắc Hàn thì thái độ của Mỹ thật rõ rệt. Mỹ yêu cầu Bắc Hàn phải tháo gỡ mọi chương trình sản xuất vũ khí nguyên tử (dầu bằng chất liệu plutonium hay uranium), ngoài ra việc tháo gỡ phải được quốc tế kiểm soát. Còn về những bảo đảm an ninh cho Bắc Hàn thì Mỹ tuyên bố là không có ý định xâm lăng hay tấn công Bắc Hàn. Những lời tuyên bố của Bắc Hàn thì, trái lại, kém phần rõ ràng.

Bắc Hàn có lúc thì phủ nhận là đã có chương trình sản xuất chất liệu uranium (như đã có lần nhìn nhận trong một buổi họp với Mỹ hồi tháng 10 hai năm trước đây) nhưng có lúc thì lại yêu cầu Mỹ phải đưa ra những bảo đảm về an ninh và bồi thường trước đã rồi Bắc Hàn mới ngưng những chương trình về nguyên tử. Tất cả đều xoay quanh vấn đề: điều nào đi trước, điều nào đi sau, phải được “phối hợp” (coordinated như MỸ đề nghị) hay “cùng một lúc” (simultaneous như Bắc Hàn đề nghị).

Trên đây là những lời tuyên bố trước ngày có hội nghị nhưng trong hai ba ngày vừa qua thì xem ra cả hai bên, cũng như những phái đoàn khác, đều có những lời lẽ bớt cứng rắn hơn. Hơn nữa, người ta lại còn thấy có một vài dấu hiệu lạc quan. Ngay tại buổi họp đầu, ngày thứ tư 25, trưởng phái đoàn Bắc Hàn đã tuyên bố là Bắc Hàn sẽ cố gắng hợp tác, sẵn sàng có thái độ mềm dẻo và hy vọng hội nghị sẽ mang lại những kết quả tích cực.

Còn Mỹ thì mặc dầu vẫn yêu cầu Bắc Hàn ngưng hết mọi loại chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân (dầu bằng chất liệu plutonium hay uranium) nhưng nhắc lại lời tuyên bố không có ý đinh xâm lăng hay tấn công Bắc Hàn, và tỏ ra mềm dẻo hơn về vấn đề điều nào phải đi trước điều nào đi sau (nghĩa là không còn buộc Bắc Hàn phải trước hết tháo gỡ những chương trình về nguyên tử đã rồi mới nói đến chuyện giúp dỡ về kinh tế).

Ngoài ra Mỹ lại còn chấp nhận họp bên lề tay đôi với Bắc Hàn vì người ta thấy hai phái đoàn Mỹ và Bắc Hàn gặp nhau trong hơn một tiếng đồng hồ ngày thứ tư sau buổi họp khoáng đại 6 nước (và cả sau buổi họp ngày thứ năm, theo tin của Nam Hàn).

Hiện nay chưa ai được rõ trong những buổi họp tay đôi đó hai bên nói với nhau những gì, nhưng điều mà giới quan sát cho là có thể khai thông được sự bế tắc kéo dài từ trước đến nay là lời tuyên bố tại buổi họp hôm qua của Bắc Hàn: Bắc Hàn sẽ hủy bỏ hết mọi chương trình nguyên tử về mặt quân sự nhưng yêu cầu vẫn được giữ những lại chương trình nguyên tử về mặt hòa bình (nghĩa là chỉ để sản xuất điện lực).

Từ trước đến nay, Bắc Hàn đã nói đi nói lại nhiều lần, nhưng nếu lần này Bắc Hàn thực sự có ý định như lời đã tuyên bố thì quả thực người ta phải coi đây là một bước tiến đáng kể. Về phương diện này, người ta cũng không quên những cố gắng của Nam Hàn khi ngay tại buổi họp ngày đầu phái đoàn Nam Hàn đã đưa ra một đề nghị gồm 3 điểm: giai đoạn đầu chỉ cần Bắc Hàn tuyên bố ý định từ bỏ những chương trình sản xuất vũ khí nguyên tử và cùng một lúc Mỹ đưa ra những lời tuyên bố bảo đảm an ninh cho Bắc Hàn, rồi sau đó mới đến giai đoạn hai, kiểm soát việc Bắc Hàn thực thi lời cam kết song song với việc thảo luận những biện pháp giúp đỡ Bắc Hàn về mặt kinh tế và tiếp đến là giai đoạn chót, tất cả những nước liên hệ cùng đóng góp để cải thiện tình hình chung.

Tiếp tay với những cố gắng của Nam Hàn là thái độ đóng góp của Nhật Bản và Nga, nhất là thái độ tích cực nhưng kín đáo của Trung Quốc. Một mặt Trung Quốc chủ trương bán đảo Triều Tiên không được có vũ khí nguyên tử nhưng một mặt khác lại bề ngoài tỏ vẻ nghiêng về phía Bắc Hàn khi ủng hộ những lời yêu cầu phải có bảo đảm an ninh từ phía Mỹ cho Bắc Hàn mà Trung Quốc coi là hợp lý và biết điều.

Nói cho cùng thì cuộc khủng hoảng tại bán đảo Triều Tiên bắt nguồn từ thái độ vừa khiêu khích vừa mập mờ của một chế độ độc tài ngự trị trên miền Bắc Triều Tiên. Không ai hiểu rõ được ý muốn thực sự của nhà lãnh tụ Kim Chính Nhật ra sao, nhưng chủ trương của Mỹ muốn ngăn ngừa không để cho những nước độc tài sản xuất những vũ khí hạt nhân và tàn sát hàng loạt cùng với ảnh hưởng quyết định của Trung Quốc tại vùng Bắc Á rồi đây sẽ là những yếu tố then chốt để giải quyết cuộc khủng hoảng.

Mỹ có đủ khôn ngoan để vượt được những khó khăn của một bài toán phức tạp không? và Trung Quốc với chủ trương muốn giữ ổn định trong toàn vùng Đông Á để theo đuổi phát triển kinh tế có thực sự muốn giúp Mỹ không? Giới quan sát quốc tế có thể thấy rõ hơn khi nhìn vào kết quả trong những ngày tới của hội nghị 6 nước hiện nay còn đang họp.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

COMMENTS

Xem toàn trang