Quan hệ Mỹ-Việt đã thực sự bình thường chưa?


2001.06.14
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Lời giới thiệu: Chính phủ Hoa Kỳ đa ơ đưa bản Hiệp Đ ̣ nh Thương Mại ký với Việt Nam năm ngoái ra trước Quốc Hội để xin được phê chuẩn. Đồng thời chính phủ My ơ cu ơ ng đang sửa soạn cử người mới sang thay ông Peterson trong chức vụ Đại Sứ My ơ tại Việt Nam và nhà cầm quyền Việt Nam cu ơ ng cử người mới sang thay ông Lê Văn Bằng trở về nước. Một giai đoạn mới bắt đầu trong quan hệ My ơ -Việt, nhưng thực sự mối quan hệ này sau bao nhiêu khó khăn nay đa ơ thực sự trở thành b ́ nh thường chưa ? Mục ỘViệt Nam, Nh ́ n từ bên ngoàiỢ hôm nay có bài nhận đ ̣ nh sau đây về giai đoạn mới này của Trần Sơn Nam... Trước hết là tin được tòa Bạch Ốc loan báo chính thức mấy ngày gần đây, Tổng Thống Hoa Kỳ George W. Bush đa ơ chuyển sang Quốc Hội bản Hiệp Đ ̣ nh Song Phương về Thương Mại ký với Việt Nam hồi tháng 7 năm ngoái để xin Quốc Hội phê chuẩn bản hiệp đ ̣ nh này. Đây là một bước tiến tích cực trong việc b ́ nh thường hóa ngoại giao giư ơ a Hoa Kỳ và Việt Nam v ́ như người ta được biết, nếu chính phủ My ơ giư ơ nguyên quyết đ ̣ nh cu ơ là đưa bản hiệp đ ̣ nh ra Quốc Hội cùng với một số văn kiện khác th ́ việc phê chuẩn có thể còn kéo dài và gặp nhiều bất trắc. Tiếp đến là tin nói rằng chính phủ Hoa Kỳ đa ơ chọn một nhân viên ngoại giao chuyên nghiệp, ông Ray Burghardt, làm Đại Sứ tại Việt Nam thay thế ông Pete Peterson vừa xin từ chức. Và sau chót là tin ông Lê Văn Bằng đại diện của Hà Nội tại Hoa Th ̣ nh Đốn đa ơ về Việt Nam và se ơ được thay thế bằng ông Nguye ă n Tâm Chiến, hiện đang làm Thứ Trưởng tại bộ Ngoai Giao. Tất cả như ơ ng tin trên đây cho thấy là quan hệ My ơ ỜViệt nay đa ơ bước sang một giai đoạn mới và nếu trong tương lai gần đây bản hiệp đ ̣ nh thương mại cùng được Quốc Hội ở hai nước phê chuẩn th ́ mối quan hệ khó khăn này giư ơ a hai nước thù đ ̣ ch cu ơ nay đước coi như trở thành b ́ nh thường. Về mặt pháp lý th ́ thực ra ngay từ năm 1995 khi Tổng Thống Hoa Kỳ hồi đó là ông Bill Clinton quyết đ ̣ nh nối lại ngoại giao với Hà Nội th ́ mối quan hệ giư ơ a hai nước đa ơ bắt đầu trở nên b ́ nh thường. Giai đoạn bắt đầu này đa ơ phải trải qua một thời kỳ thử thách khá dài, 6 năm, từ việc bổ nhiệm ông Pete Peterson sang Việt Nam làm người Đại Sứ Hoa Kỳ đầu tiên bên cạnh chế độ Cộng Sản Hà Nội năm 1997, cho đến việc điều đ ́ nh vất vả về bản hiệp đ ̣ nh song phương năm 2000 và chuyến viếng thăm Việt Nam của ông Clinton hồi cuối năm ngoái. Nay mọi bước đường đa ơ vượt được qua, và như vậy ít nhất về mặt h ́ nh thức mối quan hệ My ơ -Việt có thể đước coi là b ́ nh thường. Nhưng trên thực tế mối quan hệ này đa ơ thực sự trở thành b ́ nh thường chưa ? Thực ra th ́ trên căn bản, giư ơ a một cường quốc với thể chế dân chủ, tôn trọng nhân quyền và tự do tôn giáo như Hoa Kỳ và một chế độ độc tài coi nhẹ như ơ ng tự do căn bản của con người như Việt Nam, quan hệ ngoại giao lúc nào cu ơ ng có phần khó khăn và phức tạp. Một tỷ dụ cụ thể và điển h ́ nh lúc này là trong khi Quốc Hội Hoa Kỳ sửa soạn thảo luận để tiến tới phê chuẩn bản hiệp đ ̣ nh thương mại th ́ nhà cầm quyền Việt Nam lại lấy như ơ ng quyết đ ̣ nh không hợp thời liên tiếp trong thời gian gần đây,gây công pha ă n trong dư luận Hoa Kỳ và quốc tế. Hết việc hăm dọa và bắt giam như ơ ng tín đồ Hòa Hảo, lại đến vụ bắt giam linh mục Nguye ă n Văn Lý và gần đây hơn cả việc quản chế Hòa Thượng Quảng Độ để ngăn chặn một phái đoàn tăng ni Phật Tử ra miền Trung đón đại la ơ o Hòa Thượng Huyền Quang, năm nay đa ơ hơn 83 tuổi, trở về Sài Gòn chư ơ a bệnh, rồi lại trục xuất cả như ơ ng dân biểu Quốc Hội Âu Châu như trong trường hợp của ông Olivier Dupuis và người phụ tá của ông khi họ đến Thanh Minh Thiền Viện để tỏ sự đồng t ́ nh của dư luận quốc tế đối với Hòa Thượng Quảng Độ. Rất có thể là với chủ trương giư ơ chặt độc quyền chính tr ̣ , nhà cầm quyền Việt Nam coi như ơ ng việc trên đây hoàn toàn có tích cách nội bộ mà ngay cả người dân trong nước không cần biết và cu ơ ng không được biết, nhưng trong một thế giới liên lập và một thời đại thông tin nhanh chóng và mở rộng như ngày nay, dư luận quốc tế và đặc biệt dư luận Hoa Kỳ rất nhậy cảm về như ơ ng việc này. Do đó mà chính Phủ Hoa Kỳ đa ơ phải lên tiếng yêu cầu Hà Nội bỏ lệnh quản chế Hòa Thượng Quảng Độ và để cho Hòa Thượng Huyền Quang trở về Sài Gòn. Và trong nhửng ngày gần đây chắc chắn người ta cu ơ ng se ơ thấy như ơ ng đại diện dân cử của Hoa Kỳ đưa ra tại Quốc Hội như ơ ng bản quyết ngh ̣ lên án như ơ ng hành dộng trà đạp tự do tôn giáo và nhân quyền của nhà nước Việt Nam. Dĩ nhiên là về việc bản hiệp đ ̣ nh th ́ hai bên đa ơ đi quá xa để có thể quay đầu trở lại và với thời cuộc thúc đẩy bản hiệp đ ̣ nh trước sau cu ơ ng se ơ được phê chuẩn. Nhưng dư luận Hoa Kỳ và quốc tế không khỏi đi t ́ m như ơ ng lý do để giải thích thái độ khó hiểu, đi ngược lại với trào lưu chung trên thế giới của nhà cầm quyền Việt Nam. Người ta cho rằng: một là v ́ quá lo ngại về như ơ ng việc đa ơ xẩy ra trong quá khứ như như ơ ng vụ Thái B ́ nh nổi loạn năm trước và Cao Nguyên biểu t ́ nh chống chính phủ gần đây nên nhà nước Việt Nam không muốn các tôn giáo có ảnh hưởng đối với người dân và do đó đa ơ quá tay đối với các v ̣ tu sĩ, lấy như ơ ng quyết đ ̣ nh xé việc nhỏ ra to và hai là ông Nông Đức Mạnh, tân Tổng Bí Thư của Đảng Cộng Sản Việt Nam, người đa ơ được một vài nhà phân tách cho là có khuynh hướng ôn hòa, cởi mở, thực sự đa ơ không làm g ́ hơn được là phải bó buộc theo đuổi chủ trương cố hư ơ u của Đảng là diệt trừ tôn giáo. Và đây không phải là như ơ ng điều tốt lành cho tương lai lâu dài của Việt Nam. Nh ́ n từ bên ngoài và không đi sâu vào thực chất của vấn đề th ́ sau khi bản hiệp đ ̣ nh thương mại song phương được phê chuẩn, quan hệ My ơ Việt có thể được coi là b ́ nh thường. Nhưng một mặt, trên thực tế rồi đây Việt Nam có thi hành được đúng như ơ ng điều khoản của bản hiệp đ ̣ nh không, và đặc biệt hơn nư ơ a, một mặt khác, trên một căn bản rộng lớn hơn, chừng nào chế độ ở Việt Nam còn là một chế độ độc tài Cộng Sản th ́ mối quan hệ My ơ -Việt khó có thể được coi là hoàn toàn b ́ nh thường.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

COMMENTS

Xem toàn trang