Việt Nam còn muốn đổi mới hay không?

1999-04-22
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Tin quốc tế vừa cho biết, rằng một phái đoàn chuyên gia kinh tế tài chánh Nhật sẽ tới tìm hiểu thực trạng cải cách và đổi mới tại Việt Nam. Chuyến đi này nối tiếp những đàm phán tháng trước, khi thủ tướng Phan Văn Khải kèo nài Nhật Bản để xin được viện trợ trong kế hoạch cấp cứu kinh tế mang tên bộ trưởng tài chánh Nhật Kiishi Miyasawa. Nhân dịp này, mục Việt Nam, Nhìn từ bên ngoài, xin trình bày lý do vì sao Nhật Bản phải gửi một phái đoàn qua khảo sát tình hình cải cách của Việt Nam trước khi quyết định về việc viện trợ hay không. Lý do đó là chính quyền cộng sản Hà Nội có vẻ trì hoãn tiến hành nhiều việc đổi mới cần thiết vì sợ bất ổn chính trị. Bài nhận định sau đây của Trần Sơn Nam sẽ nói về nỗi e sợ đó. Theo tin được loan báo từ đầu tuần, thì hôm nay thứ Sáu một phái đoàn chuyên viên Nhật sẽ đến Hà Nội khảo sát về tình hình kinh tế ở Việt Nam. Tháng trước đây, Thủ tướng Phan Văn Khải đã viếng thăm Đông Kinh và sau chuyến viếng thăm này, chính phủ Nhật Bản đã hứa là sẽ cứu xét lời Việt Nam yêu cầu mở rộng chương trình viện trợ cấp cứu của Nhật cho các nước bị khủng hoảng, gọi là chương trình Miyazawa, để Việt Nam có thêm tín dụng thực hiện một số dự án, đặc biệt về điện lực và vận tải. Người ta được biết là chương trình Miyazawa do Bộ trưởng tài chính Nhật Bản Miyazawa đưa ra hồi cuối năm ngoái nhằm mục đích giúp một số nước bị ảnh hưởng nặng của cuộc khủng hoảng kinh tế trong vùng. Tổng số 30 tỷ dollars của chương trình này lúc khởi thủy chỉ dành cho năm nước Thái Lan, Hàn Quốc, Malaysia, Philippines và Indonesia. Sau đó, vì muốn tỏ thiện chí nên Nhật Bản bằng lòng mở rộng chương trình, thêm Việt Nam vào danh sách những nước được hứa giúp. Và bây giờ, phái đoàn chuyên viên Nhật đến Việt Nam là để tìm hiểu tình hình. Sau này tùy nhận xét của phái đoàn mà chính phủ Nhật Bản mới quyết định giúp Việt Nam bao nhiêu và dưới hình thức cụ thể nào, trong phạm vi chương trình Miyazawa. Thực ra thì như mọi người đều biết, đứng hàng đầu trong số các nước cấp viện, Nhật đã giúp Việt Nam nhiều trong quá khứ. Qua chương trình viện trợ song phương, hay qua Ngân Hàng Phát Triển Á Châu mà họ góp vốn nhiều nhất, hay qua các dự án đầu tư của tư doanh, Nhật Bản không lạ gì về tình hình kinh tế ở Việt Nam. Sở dĩ lần này Đông Kinh muốn gửi thêm một phái đoàn sang là vì tình hình Việt Nam quá trì trệ và không ai hiểu vì sao những khuyến cáo đồng loạt của các định chế quốc tế như Ngân Hàng Thế Giới, Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế hay ChươngTrình Phát Triển Liên Hiệp Quốc, lại không lay chuyển được nhà cầm quyền Việt Nam và thúc đẩy họ thực hiện những biện pháp đổi mới cần thiết. Từ hai năm nay, Việt Nam đã mất dần cái đà của chương trình đổi mới kinh tế bắt đầu từ hơn mươi năm trước, và nếu không có một chương trình đổi mới đợt hai, thì Việt Nam sẽ khó lòng lấy lại đà tăng trưởng cũ hoặc bắt theo các nước khác trên đường phát triển. Cùng với việc Nhật gửi phái đoàn chuyên viên sang Việt Nam, các quan sát viên quốc tế còn ghi nhận thêm là Ngân Hàng Phát Triển Á Châu cũng vừa đưa ra một bản phúc trình về viễn ảnh kinh tế Á Đông. Bản phúc trình có một phần khá đầy đủ về tình hình ở Việt Nam và chú trọng đặc biệt đến nhu cầu cải tổ những xí nghiệp nhà nước và hệ thống ngân hàng, hai nhu cầu phải tiến hành song song. Nếu cải tổ hệ thống ngân hàng mà không cải tổ doanh nghiệp nhà nước thì dần dà các ngân hàng của nhà nước sẽ gặp lại những khó khăn hiện đang trải qua. Xí nghiệp nhà nước và hệ thống ngân hàng là trọng tâm của cả chương trình đổi mới và sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến sự ổn định trong ngắn hạn cũng như đến sự phát triển dài hạn của Việt Nam. Dĩ nhiên, khuyến cáo này không khác gì khuyến cáo của các định chế quốc tế khác, nhưng điều khó hiểu và cũng là điều cần tìm hiểu đối với phái đoàn Nhật Bản, là tại sao nhà cầm quyền Hà Nội không tìm đường dễ đi, ai cũng có thể thấy, mà lại tìm đường chông gai, khó đi. Về phương diện này, tại phiên họp các Bộ trưởng tài chính ASEAN ở Hà Nội gần đây, cũng như trong chuyến viếng thăm Đông Kinh tháng trước, để trả lời những người chỉ trích là Việt Nam đi quá chậm, thủ tướng Phan Văn Khải có đưa ra lập luận là Việt Nam sẽ đổi mới từng bước, theo nhịp độ nhu cầu của người dân và hoàn cảnh đặc thù của Việt Nam. Ông cũng nói thêm là Việt Nam sẽ vấp ngã nếu tiến hành quá nhanh chương trình đổi mới. Ai cũng hiểu rằng, nhiều khi quyết định về kinh tế không hoàn toàn tùy thuộc vào yếu tố kinh tế, đặc biệt với một chế độ cộng sản, trong đó chính trị quyết định mọi thứ. Tuy nhiên các quan sát viên quốc tế không đồng ý với lập luận của ông vì tất cả chỉ là một cái vòng luẩn quẩn. Nhà cầm quyền Hà Nội không dám lấy những biện pháp kinh tế dứt khoát vì lo rằng sẽ mất ổn định; nhưng nếu họ cải cách chậm lại thì như một nhà ngoại giao ở Hà Nội nhận xét, ỘViệt Nam sẽ lỡ chuyến tàu phục hồiỢ. Lúc đó thì tình hình kinh tế sẽ suy sụp thêm, tạo ra vấn đề xã hội, chính trị mới. Tình hình khi đó sẽ thành phức tạp mà sự ổn định chưa chắc đã giữ vững nổi. Và đó chính là điều mà các nhà cầm quyền Việt Nam lo ngại. Trần Sơn Nam

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang