Việt Nam, Nhìn Từ Bên Ngoài: Thái Bình Dương Nổi Sóng

1999-07-22
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Lời giới thiệu: Bị tràn ngập trong cuộc khủng hoảng kinh tế toàn vùng từ hai năm nay, và còn đang trong giai đoạn cố gắng phục hồi, các nước Á Châu lúc này lại phải lo thêm về tình trạng căng thẳng do tranh chấp quyền lợi giữa một số nước cũng ở trong vùng. Từ Đông Bắc Á xuống Đông Nam Á, người ta phải kể đến tình hình Nam Bắc Hàn và Nhật Bản, rồi mâu thuẫn giữa Hoa Lục và Đài Loan gần đây, và sau hết là tình trạng gần như không có giải pháp giữa các nước đòi chủ quyền trên các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Tuy đây chưa phải là bão lớn, có thể lôi kéo các nước vào vòng chiến nguy hiểm, người ta cũng có thể nói là Thái Bình Dương đã nổi sóng và tương lai sẽ còn nhiều bất trắc. Mục Việt Nam nhìn từ bên ngoài có bài nhận định sau đây của Trần Sơn Nam: Nổi bật trong tuần lễ vừa quan trong vùng Thái Bình Dương là quan hệ gay go hơn giữa Hoa Lục và Đài Loan, tạo ra bởi một lời tuyên bố của Tổng thống Đài Loan Lý Đăng Huy về tư thế của Đài Loan. Ông Lý Đăng Huy đòi mối quan hệ phải được đặt Ộtrên căn bản bình đẳng giữa hai quốc giaỢ. Thực ra, đây chỉ là một biến chuyển mới của tình trạng chung trong vùng, thường làm các quan sát viên quốc tế quan tâm và lo âu. Nếu kiểm điểm tình hình từ vùng Đông Bắc Á xuống vùng Đông Nam Á thì ngoài sự tranh chấp giữa Hoa Lục và Đài Loan, người ta còn phải kể đến thái độ hiếu chiến của Bắc Hàn đối với Nam Hàn và đối với cả Nhật Bản trong thời gian gần đây, mà mọi người coi là một mối đe dọa thường trực cho nền hòa bình trong khu vực Bắc Á. Rồi đến sự tranh chấp gần như không có giải pháp khai thông giữa một số nước đòi chủ quyền trên các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa tại vùng biển Nam Hải. Tất cả, từ miền Bắc xuống miền Nam, cục diện Châu Á dọc bờ biển Thái Bình Dương, bất kỳ một sự tranh chấp tại một địa phương nào cũng là một mối đe dọa cho nền hòa bình chung. Sự trùng hợp ngẫu nhiên của nhiều biến chuyển xảy ra cùng một lúc, đặc biệt với những lời cảnh cáo khá nghiêm trọng của Hoa Lục đối với Đài Loan, mới làm các quan sát viên quốc tế thêm lo âu. Riêng về trường hợp giữa hai bên bờ eo biển Đài Loan thì sự tranh chấp không phải lúc này mới có, mà đã có từ ngày quân đội của Thống chế Tưởng Giới Thạch chiếm đóng Đài Loan sau khi bị thất trận trên lục địa. Chừng nào chưa có một giải pháp, hoặc trong vòng hòa bình, hoặc bằng vũ lực, để quyết định là Đài Loan có trở thành một phần lãnh thổ của Trung Quốc không và nếu có thì trong những điều kiện nào, thì sự tranh chấp vẫn còn. Sở dĩ trong 4 thập niên qua, một tình trạng hòa bình tạm thời được gìn giữ là do sự trung gian của Hoa Kỳ, hai bên đều chấp nhận nguyên tắc chỉ có Ộmột nước Trung HoaỢ. Đối với Hoa Lục thì đây là một điều tất nhiên vì họ chỉ coi Đài Loan là một tỉnh của Trung Quốc và sớm hay muộn thì Đài Loan cũng sẽ trở về với Ộtổ quốcỢ. Đối với Đài Loan thì trong suốt thời gian cầm quyền của Thống chế Tưởng Giới Thạch và con trai ông là Tưởng Kinh Quốc, tham vọng của Quốc Dân Đảng Trung Hoa luôn luôn vẫn là chiếm lại lục địa, nên nguyên tắc Ộmột nước Trung HoaỢ cũng được chấp nhận. Nhưng rồi lần lần, với thời gian, tình hình cũng biến đổi. Đài Loan đã trở thành một quốc gia phồn thịnh có sinh hoạt dân chủ và vấn đề chiếm lại lục địa không còn nữa, do đó mới có những tuyên bố mới đây của ông Lý Đăng Huy, được nhà cầm quyền Hoa Lục hiểu là sửa soạn để tiến tới việc tuyên bố Đài Loan độc lập, là điều Bắc Kinh không thể chấp nhận. Với chủ trương ưu tiên và bất di bất dịch là Ộthống nhất đất nướcỢ, Trung Quốc đã lấy lại Hồng Kông, và cũng sắp lấy lại Macao, nên họ không thể nhượng bộ trong vấn đề Đài Loan. Nếu Đài Loan đòi tuyên bố độc lập và Trung Quốc quyết định dùng vũ lực để thống nhất, vấn đề sẽ không còn là chuyện nội bộ của Trung Quốc nữa, mà sẽ là một vấn đề quốc tế nghiêm trọng. Theo một đạo luật của Quốc Hội Hoa Kỳ năm 1979 (Taiwan Relation Act), Hoa Kỳ sẽ không thể khoanh tay ngồi nhìn Đài Loan bị thôn tính bằng vũ lực như vậy. Và đây chính là mối nguy tiềm tàng, có thể đe dọa đến nền hòa bình của cả vùng Thái Bình Dương. Cùng với sự bất ổn trong vùng Bắc Á do thái độ khó đoán của nhà cầm quyền Bắc Hàn, tình trạng căng thẳng mới tại eo biển Đài Loan rõ ràng đang là mối lo âu chung. Đã vậy, mới đây tại vùng biển Nam Hải gần quần đảo Trường Sa, hải quân Philippines đã đánh đắm một chiếc tàu đánh cá của Trung Quốc, rồi Malaysia bác bỏ đề nghị của Philippines mang vấn đề Trường Sa ra thảo luận tại hội nghị các ngoại trưởng ASEAN tại Singapore. Những biến cố đó cho thấy rằng nhận định của một số quan sát viên quốc tế là Thái Bình Dương bắt đầu nổi sóng quả thực là không quá đáng. Bắc Hàn vì quá đói rồi đây có dám liều mạng gây chiến tranh không ? Cả Đài Loan lẫn Hoa Lục có dám chặt đứt cây cầu liên lạc giữa hai bên không ? Các quốc gia trong hiệp hội ASEAN rồi đây có hợp tác được với nhau để đối phó với Trung Quốc khi nước này xác quyết chủ quyền tuyệt đối của họ trên quần đảo Trường Sa không, hay lại tránh né như Malaysia lúc này ? Liệu Hà Nội có dám đứng lên, trực diện đối đầu với bậc đàn anh Trung Quốc để bảo vệ quyền lợi của Việt Nam không ? Đây là tất cả những ẩn số làm cho tình hình đã khó khăn, không lối thoát, lại càng thêm phức tạp. Cũng may trên đây mới chỉ là những mối nguy tiềm tàng, vì trên thực tế, quyền lợi giữa các nước đều là những sợi dây ràng buộc. Mới chỉ trong có vài ngày sau lời tuyên bố của ông Lý Đăng Huy, gây khủng hoảng bất ngờ, mà thị trường chứng khoán ở Đài Loan đã sụt giảm 14% và thị trường chứng khoán ở Hồng Kông và Thượng Hải cũng tụt xuống một cách đáng kể. Ngoài ra, một số viên chức cao cấp của Hoa Kỳ cũng đã lên đường để tìm cách hòa giải giữa Bắc Kinh và Đài Bắc. Dĩ nhiên những khó khăn như được trình bày trên đây không dễ hóa giải, nhưng nếu nhìn vào thực tế của những quyền lợi ràng buộc giữa những nước lớn nhỏ, thì ngoại trừ trường hợp có những đột biến bất ngờ, tương lai trước mắt sẽ là một trạng thái nửa nóng nửa lạnh. Trong tình trạng phức tạp, luôn luôn biến đổi này, các quan sát viên quốc tế cho rằng những nước nhỏ đang gặp khó khăn như Việt Nam hiện nay, cần phải tỉnh táo lắm thì mới đứng vững được trước những bất trắc của thời cuộc./. Trần Sơn Nam

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang