Mây đen trên vòm trời kinh tế Á Châu (Dark clouds over the Asian economic horizon)

1999-07-26
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Lời Giới Thiệu: Tuần qua, dư luận trong nước đã chú tâm theo dõi vòng đàm phán có thể là thứ chín thứ 10 của đại diện Hoa Kỳ và Việt Nam về Hiệp định Thương mại giữa hai nước. Mãi tới Chủ Nhật, hai bên mới đạt thỏa thuận nguyên tắc và dự tính sẽ ký Hiệp định vào tháng Chín trước khi đưa qua Quốc hội hai bên phê duyệt. Từ nay đến đó, người ta còn nhiều dịp phân tách ảnh hưởng và triển vọng của bản hiệp định này. Cuối tuần qua, hội nghị cấp ngoại trưởng kỳ thứ 32 của Hiệp hội các nước Đông Nam Á cũng đã họp tại Singapore. Trong bài diễn văn chào mừng, thủ tướng Singapore Ngô Tác Đống có nói tới những đổi thay và thách đố kinh tế cho các nước Á Châu. Qua bài diễn văn đó và nhận định của giới nghiên cứu kinh tế, người ta không khỏi có cảm tưởng bất an, là ngay giữa triển vọng hồi phục sau hai năm khủng hoảng, có lẽ kinh tế Châu Á vẫn bị một nguy cơ suy sụp mới. Diễn đàn Kinh tế kỳ này có bài nhận định sau đây của Nguyễn An Phú về nguy cơ đó, như một bối cảnh đáng ngại cho kinh tế Việt Nam. Y như cuộc khủng hoảng Châu Á đã nổi lên hai năm trước từ Thái Lan, với bối cảnh suy thoái kinh tế Nhật và tin tức bất ngờ từ Nam Hàn, từ mươi ngày qua, giới quan sát kinh tế và đầu tư quốc tế đã giật mình vì các triệu chứng bất thường xuất phát từ Thái Lan, Nhật Bản và Đại Hàn. Đầu tiên là, ngược với lời tiên đoán lạc quan về hy vọng hồi phục của Thái, các thị trường bất ngờ phát giác là hệ thống ngân hàng Thái bị đè nặng dưới nhiều khoản nợ xấu hơn mọi dự toán trước đây. Các khoản nợ được gọi là không sinh lời thực sự đã cao hơn mọi dự phóng và sẽ đe dọa khả năng tài trở sản xuất của Thái. Cùng lúc đó, việc đồng Yen tăng giá, và đã vượt hối suất 118 đồng ăn một đô la, khiến dư luận e rằng kinh tế Nhật sẽ mất sức cạnh tranh về mậu dịch và điều đó đã khiến thị trường cổ phiếu Nhật tuột giá liên tục trong nhiều ngày qua. Thế rồi, tin Hàn Quốc cho biết tập đoàn Đại Vũ là chaebol hàng đầu của họ bị mắc nợ quá sức hoàn trả, và có thể sẽ bị các chủ nợ và chính phủ phân giải thành nhiều đơn vị nhỏ. Sự suy sụp của hai tập đoàn thép Hanbo cùng Posco vào đầu năm 97 đã lập tức ám ảnh giới đầu tư. Rốt cuộc liệu kinh tế Châu Á có thể bị đẩy lùi vào một cơn khủng hoảng mới không? Trong bài diễn văn chào mừng hội nghị cấp ngoại trưởng của ASEAN, thủ tướng Ngô Tác Đống của Singapore đã liệt kê bốn nguy cơ đe dọa khả năng phục hồi kinh tế Á Châu. Đó là thị trường chứng khoán Mỹ có thể sụt giá đột ngột sau khi tăng giá quá nhanh và điều đó mà xảy ra tất sẽ tác động vào số cầu của giới tiêu thụ để kéo theo sự suy sụp kinh tế của các lục địa Âu Á. Thứ hai là dù cố cải tổ hệ thống ngân hàng và kích thích sản xuất bằng tăng chi, Nhật vẫn phục hồi chậm và điều đó có thể ảnh hưởng đến toàn khu vực. Thứ ba, tình hình suy thoái và giảm phát của kinh tế Trung Quốc có thể gây hiệu ứng qua các nước khác. Sau cùng, thủ tướng Ngô Tác Đống tin rằng sự ổn định để phát triển khu vực tùy thuộc vào quan hệ tay ba Mỹ, Nhật, Tầu, vậy mà bang giao gần đây giữa ba cường quốc đó có bị căng thẳng. Mâu thuẫn gần đây giữa Bắc Kinh và Đài Bắc quả là đang đe dọa mối quan hệ giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ cũng như giữa Nhật Bản và Trung Quốc. Với ngôn ngữ ngoại giao của nhà lãnh đạo, thủ tướng Singapore khó nói rõ hơn, nhưng giới đầu tư đã sớm báo động nhau về các vầng mây đen họ thấy trên vòm trời kinh tế Châu Á. Chúng ta sẽ liệt kê một số chỉ dấu đó, từ nhẹ đến nặng sau đây. Trước tiên, tại Malaysia, triển vọng kinh tế chả lạc quan như thủ tướng Mohamad Mahathir nhận định với quốc dân. Giữa tháng Bảy, các đảng đối lập đả kích chính phủ là trình bày sai lạc thống kê để nắm ưu thế tranh cử. Đa số các kinh tế gia quốc tế đều đồng ý với lời đả kích đó và nghi ngờ thành quả kiểm soát hối đoái của chính phủ Kualar Lumpur. Vấn đề ở đây là Malaysia có thể hài lòng ở thành quả biểu kiến mà không thực sự cải tổ cơ chế kinh tế, nên vẫn họ bị nguy cơ suy thoái trong thời gian tới. Thứ hai, cũng từ giữa tháng Bảy, giới lượng giá đầu tư Âu Châu đã công bố sự thẩm định của họ về kinh tế Thái Lan, rằng mặc dù Thái có hy vọng phục hồi, nhưng các ngân hàng chưa kiểm kê hết số nợ của họ nên chưa biết sẽ bị lỗ tới mức nào. Một tuần sau, sự thực đen tối đó đã bị phanh phui, và các chủ nợ lẫn chủ đầu tư đang duyệt lại sự tính toán của họ với thị trường Thái, và tin rằng nguy cơ đổ giàn tài chánh vẫn có thể tái diễn tại đây. Nhưng, đáng ngại hơn cả vẫn là tình hình Trung Quốc. Chủ tịch Ủy ban Quy hoạch Phát triển Nhà nước là Bành Bối Vân vừa thông báo đà tăng trưởng của nửa năm thứ nhì có thể kém nửa năm đầu, thì hôm sau thủ tướng Chu Dung Cơ đã có phiên họp cấp tốc với lãnh đạo các tỉnh để lập kế hoạch khích cầu nhằm kéo kinh tế ra khỏi suy trầm. Giới quan sát cho là Hoa lục đang bị giảm phát tức là vật giá không tăng mà giảm vì số cầu suy sụp nặng. Song song, dư luận trong và ngoài Hoa lục đều nói tới việc Bắc Kinh có thể sẽ phải phá giá đồng nhân dân tệ từ nay đến cuối năm để phục hồi sức cạnh tranh ngoại thương đang sa sút. Những lời báo động kế tiếp của thủ tướng Chu Dung Cơ về thiên tai bão lụt cùng những tin đồn dồn dập về việc ông bị áp lực từ chức, sau khi các thị trường chứng khoán Hoa lục đều sụt giá từ đầu tháng, đều là những yếu tố đáng ngại cho các nước Châu Á lân bang. Tận cùng nguy hiểm là tình hình Nhật Bản. Tới tháng 5, ngoại thương Nhật bị suy thoái 4 tháng liền và số xuất siêu giảm 30% so với năm 98. Ngay sau đó, tiền Nhật lại liên tục tăng giá so với đô la Mỹ, làm hàng Nhật càng mất sức cạnh tranh, nhất là trên các thị trường Âu-Mỹ. Việc Nhật phải tiếp tục cải cách ngân hàng và doanh nghiệp cũng báo hiệu nhiều biến động hơn trên mặt trận nhân dụng, với số thất nghiệp sẽ còn tăng. Nhật chưa thực sự ra khỏi 10 năm suy thoái và sự trì trệ ở quốc gia chủ nợ kiêm chủ đầu tư lớn nhất Á Châu vẫn là một mối nguy tiềm ẩn cho toàn khu vực. Đây là ta chưa nói tới các biến động tôn giáo, chính trị, quân sự, xã hội hay sắc tộc đang âm ỉ. Như vụ đàn áp Pháp luân công tại Hoa Lục, như sóng gió trên bán đảo Triều Tiên, giữa eo biển Đài Loan, mâu thuãn ngoài quần đảo Trường Sa hay xung đột tại Nam Dương quần đảo, lẫn cả sự suy sụp của Liên bang Nga, với món nợ quốc tế vừa họ tiết lộ là lên tới 150 tỷ đô la mà chưa rõ thanh toán ra sao... Tổng kết lại, bên lề hội nghị của ASEAN và các buổi họp của Diễn đàn An ninh cấp vùng ARF, bên lề Hiệp định Thương mại Mỹ-Việt sẽ được ký kết, tình hình kinh tế Á Châu vẫn còn nhiều yếu tố bất ổn đáng ngại. Và lời kêu gọi phải thúc đẩy cải cách mạnh mẽ hơn của thủ tướng Ngô Tác Đống vào hôm Thứ Sáu vừa qua có thể được đón nhận như một lời báo động cho những ai biết nghe... Nguyễn An Phú

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang