Một năm nhân quyền ở Việt Nam: tiến hay lùi (phần I)?


2004-02-02
Share

Bấm vào đây để nghe bài bình luận này
Rightclick to download this audio

Tết Giáp Thân năm nay, số người Việt ở hải ngoại về thăm quê hương vẫn đông như trong mấy năm gần đây, nếu không phải là đông hơn. Nhà cầm quyền Hà Nội đã có nhiều sắp xếp dưới nhiều hình thức, nhằm tạo ra cảm tưởng rằng sự liên hệ giữa những người Việt ở trong và ở ngoài nước bắt đầu trở thành bình thường để từ đó làm cho vấn đề nhân quyền không còn mang tầm đặc biệt quan trọng vốn có.

Nếu một vài tiến bộ về mặt này có thể đã được ghi nhận thì về mặt liên hệ giữa chính quyền trong nước và những người Việt đã bỏ nước ra đi sau biến cố 1975 vẫn còn không ít căng thẳng. Đặc biệt, trên địa hạt nhân quyền thì cả hai bên vẫn còn ở trong thế đối đầu. Xin mời quí vị theo dõi phần I bài của Đông Văn, điểm lại tình hình nhân quyền ở Việt Nam trong năm qua.

Phần 1: Vừa tiến vừa lùi

"Hội Nghị Mục Sư Tin Lành Toàn Thế Giới" đã được coi trình chiếu những hình ảnh Nhà Thờ bị phá sập ở Sài Gòn , các mục sư bị đánh đập đồng thời còn được nghe tiếng nói ghi âm của mục sư Nguyễn Hồng Quang tố cáo nhà cầm quyền Hà Nội đàn áp Tin Lành và kêu gọi Hội Nghị Mục Sư Tin Lành Toàn Thế Giới cầu nguyện choTự Do Tôn Giáo và Tự Do Tín Ngưỡng đang bị trù dập tại Việt Nam. Hội nghị này nhóm họp tại Calvary Assembly Church, ở thành phố Winter Park, tiểu bang Florida, Hoa Kỳ, trong 3 ngày 21, 22, 23-1- 2004 .

do Nhà cầm quyền Hà Nội muốn tạo ấn tượng là tình hình chính trị ở trong nước đang trên đường được bình thường hoá. Nhưng diễn biến đầu năm Giáp Thân như vừa kể đã cảnh giác dư luận chung rằng ấn tuợng đó chưa là sự thật, mà chỉ làm người ta liên tưởng tới khẩu hiệu cũ “Trật tự đã được thiết lập ở Pra Ha“ mà thôi.

Tuy nhiên, nhìn lại một năm qua, người quan sát khó tính cũng có cơ sở để thay đổi phần nào sự nhận định của mình về tình trạng nhân quyền tại Việt Nam cho sát với thực tế. Vì trong thực tế tình trạng này có tiến bộ nhưng cùng lúc lại cũng có thoái bộ.

Nói tiến bộ là nói đến chuyển biến có lợi cho nhân quyền. Thứ nhất, ngay từ đầu năm ngoái, nhà cầm quyền Hà Nội đã cố gắng gây một bầu không khí hoà dịu qua việc công khai “sửa sai,” trong cách đối xử “Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất”. Giáo hội này vẫn có thái độ một mực không chịu tuân phục chính quyền. Cuộc sửa sai này dẫn tới việc các Hoà thượng Thích Huyền Quang, Thích Quảng Độ, kẻ trước người sau, được trả tự do, ít ra là trên danh nghĩa.

Thứ hai, là về mặt pháp lý, trước sức ép rất mạnh từ khắp nơi, nhất là về phía quốc tế, nhà cầm quyền Hà Nội đã phải thay đổi theo chiều hướng giảm nhẹ cường độ đàn áp đối lập. Trong nhiều trường hợp họ đã rút lại tội danh với hình phạt nặng, để thay bằng tội danh với hình phạt nhẹ. Đáng lẽ dùng tội danh “gián điệp”, họ chỉ dùng “lợi dụng quyền tự do dân chủ” để có cơ sở pháp lý thi hành pháp quyền mà trừng trị thị uy. Như trong vụ xử Trần Dũng Tiến, vụ xử 3 người cháu của linh mục Nguyễn Văn Lý. Ngoài ra, việc giảm nhẹ hình phạt còn được thực hiện tới một mức độ đáng kể, bằng thủ tục phúc thẩm sửa lại các phán quyết sơ thẩm như trong vụ xử bác sĩ Phạm Hồng Sơn, vụ xử 3 ngưới cháu của cha Lý và vụ xử chính cha Lý.

Thứ ba, về mặt ngoại giao, những nạn nhân của cuộc đàn áp nhân quyền đã giành được nhiều thắng lợi, đặt Hà Nội vào thế bị cáo vi phạm nhân quyền. Có thể nói dư luận chung, qua những lời buộc tội của chính phủ Mỹ, của tư nhân, của các tổ chức quốc tế ngoài chính phủ tranh đấu cho nhân quyền, nhất là của hai cơ cấu đại diện nhân dân có uy tín trên thế giới là Quốc hội của Liên Hiệp châu Âu và Hạ viện Hoa kỳ, nhà cầm quyền Hà Nội đã không còn thế mạnh chính trị cũng như pháp lý, để biện minh cho chính sách phi nhân quyền của mình. Hà Nội bị dồn vào thế dù muốn hay không muốn cũng phải thay đổi chính sách ấy. Đó là những tiến bộ không thể không ghi nhận trên địa hạt nhân quyền ở Việt Nam trong năm vừa qua.

Nhưng trong thực tế, ngòai những buớc tiến này lại còn có những bứơc lùi. Phải nhượng bộ trong một số trường hợp nhất định như đã nêu, Hà Nội lại tìm cách có những phương cách khác để tiếp tục con đường đàn áp. Chỉ mới có sáu tháng sau mà Hà Nội đã đổi bầu không khí hoà dịu với Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất thành một tình trạng căng thẳng tới cao độ. Hoà thượng Huyền Quang, tháng Tư được mời theo nghi lễ để thủ tướng Phan Văn Khải tiếp kiến, thì tháng 10 đã trở thành người phạm pháp bị công an địa phương còng tay bắt giữ đưa đi thẩm vấn.

Hoà thượng Quảng Độ, tháng sáu vừa được giải chế thì tháng 10 lại bị quản chế tại gia mà không có văn thư. Thêm vào đó một số chức sắc của giáo quyền phật giáo thống nhất như Hoà Thượng Thiện Hạnh tại Huế, Thượng Toạ Tuệ Sĩ tại Sài Gòn v.v…cũng bị quản chế. tức là giáo quyền này đã được đặt trở lại vào trong cuộc bao vây mà nó đã từng là đối tượng suốt mấy thập niên qua.

Trong khi đó, những biện pháp mạnh cũng được thi hành đối với các tín đồ Tin lành ở vùng cao, và ở ngay thành phố Sài Gòn. Cuộc săn lùng có tính đàn áp diễn ra ngay cả trong khu vực nhà riêng để xét hỏi, giải tán, bắt giữ, dù chỉ vì những hành vi cúng lễ thờ phượng.

Nói tóm lại, một bề ngoài cải thiện dưới những hình thức cởi mở đã được sử dụng để che đậy một bề trong đàn áp không nhân nhượng, khi có saự bất tuân đường lối nhân quyền theo tiêu chuẩn của đảng cầm quyền. Thay đổi và không thay đổi đã tác động lẫn nhau để sau cùng rút lại, chẳng thay đổi được bao nhiêu, nghĩa là không tới mức đang được trông đợi. Đó là một cái nhìn tổng quan về nhân quyền có thể coi như khách quan ở Việt Nam trong năm Quí Mùi.. Trong tình huống này, cuộc tranh đấu cho nhân quyền ở Việt Nam đã mang một bộ mặt mới. Bộ mặt đó như thế nào? Mời quý vị theo dõi tiếp trong phần hai của lọat bài của tác giả Đông Văn.

Ý kiến (0)

Xem tất cả ý kiến.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang