Thái Lan: Đổi mới chính trị để cải thiện kinh tế

1999-03-25
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Trong tuần qua, các bộ trưởng Tài chính của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á đã họp tại Hà Nội để thảo luận về tình hình kinh tế trong khu vực. Tại đây, thủ tướng Phan Văn Khải nhìn nhận là khủng hoảng kinh tế Châu Á có tác động nặng đến tình hình kinh tế và xã hội Việt Nam, đồng thời ông tái khẳng định quyết tâm đổi mới về kinh tế, xã hội và hành chánh, trong sự ngờ vực của giới quan sát quốc tế. Có lẽ, giới lãnh đạo Hà Nội cần để ý tới trường hợp Thái Lan, với nỗ lực cải tổ về cả chính trị lẫn kinh tế mà họ đã thực thi từ năm ngoái. Mục Việt Nam Nhìn từ bên ngoài xin giới thiệu nhận định về cải cách tại Thái Lan, với bài viết sau đây của Trần Sơn Nam: Từ nhiều năm nay, giới lãnh đạo Việt Nam đã có nhiều cơ hội khẳng định quyết tâm đổi mới. Lần cuối, chính là tại Hà Nội hôm thứ Năm, khi thủ tướng Phan Văn Khải và phó thủ tướng Nguyễn Mạnh Cầm trong chức vụ bộ trưởng Ngoại giao, đã gặp gỡ doanh gia nước ngoài để giải tỏa những thắc mắc của họ. Mặc dù như vậy, kinh tế vẫn suy thoái và số đầu tư nước ngoài vẫn giảm tới quá nửa và còn tiếp tục giảm. Cho nên, vấn đề không chỉ là khẳng định quyết tâm như mọi khi, mà phải là tìm hiểu nguyên nhân và thực thi giải pháp khai thông. Về nguyên nhân thì như các kinh tế gia quốc tế đã nhận xét, tình trạng khó khăn hiện nay của Việt Nam bắt nguồn từ những yếu kém nội tại, mà triệu chứng đã được thấy rõ, từ khi khủng hoảng kinh tế chưa bùng nổ ở Á Châu. Còn về lời than của giới đầu tư nước ngoài, thì từ đầu năm ngoái, thủ tướng Khải cũng đã long trọng gặp gỡ các doanh gia, cả Việt Nam và quốc tế, để nghe họ phát biểu về những trở ngại trong kinh doanh, và để hứa hẹn là chính phủ sẽ có biện pháp cải thiện. Suốt một năm qua, tình hình đã chẳng cải thiện mà còn suy đồi hơn, nên nhiều cơ sở đầu tư nước ngoài đã phải rời bỏ thị trường Việt Nam. Như vậy, vấn đề ở đây có lẽ là chính quyền có biết về thực tế khó khăn và về nhu cầu cải tổ nhưng vì nhiều lý do chính trị, họ chỉ có thể tạo ấn tượng cải tổ chứ không thực thi. Điều đó có thể được thấy ngay sau buổi họp hôm Thứ Năm với doanh giới nước ngoài để khai thông đầu tư quốc tế. Nói chung, doanh giới bày tỏ sự thất vọng vì chính phủ Hà Nội chỉ hứa hẹn sẽ điều chỉnh vài giá biểu cho công bằng hơn, chứ không đi vào cốt lõi của vấn đề, như chánh sách về hối đoái hay lao động. Cũng vậy, ông Khải đã hứa hẹn tại hội nghị các bộ trưởng Tài chính của hiệp hội ASEAN rằng Việt Nam sẽ cố đổi mới về kinh tế xã hội và hành chánh, chứ tuyệt nhiên ông chả đả động gì tới nhu cầu cải tổ chính trị. Nếu quan tâm tới kinh nghiệm của nước láng giềng Thái Lan, có lẽ thủ tướng Phan Văn Khải sẽ thấy ra mấu chốt vấn đề. Cuộc khủng hoảng kinh tế Á Châu bắt đầu nổ ra tại Thái Lan, vào ngày 2 tháng Bảy năm kia, rồi lan qua các xứ khác để dẫn tới khủng hoảng cho toàn khu vực. Vào thời điểm đó, người ta coi Thái Lan là trường hợp tuyệt vọng, với thị trường chứng khoán tuột dốc, giá đồng baht của họ bị mất quá nửa và thất nghiệp tăng vọt. Vậy mà hơn một năm sau, Thái Lan đã ổn định được tình hình suy sụp và trong năm nay đã có hy vọng hồi phục để khởi sắc vào năm tới. Tuần qua, nhật báo New York Times đã có một bài của ký giả Thomas Friedman để tổng kết về kinh nghiệm đó. Bài viết bắt đầu bằng cách nhắc lại nhận xét của chủ bút tờ The Nation tại thủ đô Bangkok, rằng nếu nhìn lại những biến chuyển chính trị tại Thái, thì đây quả là một phép lạ. Vì sao như vậy? Chỉ vì, ngay từ tháng 9 năm 97 tới nay, Thái Lan đã đi bước dài và căn bản nhất trên lãnh vực chính trị để mở đầu cho một loạt biện pháp cải tổ kinh tế. Thái Lan đã ban hành bản Hiến pháp dân chủ nhất trong lịch sử, sau đó là đạo luật bảo đảm quyền tự do thông tin để cả nước được quyền biết sự thật mà tính toán làm ăn. Từ đó Thái có thêm tổng cộng 11 đạo luật kinh tế, kể cả mấy văn kiện khó khăn nhất là đạo luật phá sản và cải tổ ngân hàng. Viên chủ bút tờ The Nation nhận định/ rằng "bản chất của các vấn đề kinh tế Thái Lan là chính trị, cho nên, chẳng thể giải quyết các vấn đề này nếu không có thay đổi về chính trị". Dĩ nhiên, tình hình hiện tại của Thái Lan chưa phải là lý tưởng, nhưng, niềm tin của người dân và của giới đầu tư đã được phục hồi và đây là điều kiện cơ bản của sinh hoạt đầu tư sản xuất. Kết quả nói trên đã đạt được một phần lớn là do ý thức của nhà cầm quyền Thái Lan, rằng chính những lỗi lầm về chính trị trong quá khứ mới dẫn tới những khó khăn kinh tế tích lũy, rồi bùng nổ thành cuộc khủng hoảng sâu rộng và toàn diện. Cho nên, khủng hoảng kinh tế là hồi chuông báo động về nhu cầu cải tổ hệ thống chính trị cho dân chủ và trong sáng minh bạch hơn. Ý thức được như vậy rồi, giới lãnh đạo Thái Lan đã bắt tay vào việc, trước tiên là việc mở rộng quyền hạn cho xã hội và người dân, và đồng thời kiểm soát chính quyền cho chặt chẽ nghiêm ngặt hơn. Tại phiên họp của các bộ trưởng Tài chính ASEAN, thủ tướng Phan Văn Khải của Hà Nội có nói là "Việt Nam sẽ đổi mới từng bước và theo nhịp độ nhu cầu của người dân và hoàn cảnh đặc thù của Việt Nam". Tất nhiên, chẳng ai bác bỏ lập luận có tính cách đại cương và nguyên tắc đó. Nhưng, giới quan sát quốc tế cũng có thể đặt câu hỏi: rằng khi đưa ra đường lối và chính sách của chính phủ, ông có nghĩ tới những kinh nghiệm quý báu của các nước bạn, khi họ cố gắng phục hồi kinh tế của họ hay không? Thái Lan không chỉ giàu hơn Việt Nam, với lợi tức đồng niên cao gấp 7 dân Việt, dường như họ còn có lãnh đạo sáng suốt và can đảm hơn. Phải chăng, điều đó mới giải thích vì sao mà có cùng điều kiện và trình độ phát triển, họ đã đạt kết quả khác, và đang ra khỏi khủng hoảng trong khi Việt Nam thì vẫn lún vào khủng hoảng, ngày một sâu hơn? Trần Sơn Nam

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang