Quốc hội Việt Nam và việc giới đầu tư nước ngoài triệt thoái

1999-04-29
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Tuần tới đây, vào Thứ Ba, Quốc hội Việt Nam sẽ khai mạc kỳ họp thường niên đầu tiên của năm 99. Mục tiêu được thông báo là để thảo luận và phê chuẩn một số dự luật. Trong khi đó, tin tức dồn dập cho thấy là hiện tượng đầu tư nước ngoài triệt thoái khỏi Việt Nam vẫn tiếp tục. Tuần này, mục Việt Nam, Nhìn từ bên ngoài sẽ tìm hiểu về hiện tượng đó, trong bối cảnh hội họp của Quốc hội, qua bài nhận định sau đây của Trần Sơn Nam. Theo nguồn tin chính thức từ Hà Nội thì khóa họp đầu năm 1999 của Quốc Hội Việt Nam sẽ khai mạc vào Thứ Ba này. Ngoài việc thảo luận và chấp thuận dự thảo luật về Luật Doanh Nghiệp Tư Nhân, Luật Báo Chí, hoặc về quy chế Mặt Trận Tổ Quốc và sửa đổi bộ Luật Hình Sự, thì theo lời ông Vũ Mão, chủ tịch Văn Phòng Quốc Hội, khóa họp đầu năm nay cũng sẽ duyệt lại những thành quả trong lãnh vực kinh tế của năm 1998 vừa qua. Việc Quốc Hội nhóm họp xảy ra cùng lúc với một số tin về tình trạng kinh tế khá phức tạp tại Việt Nam. Trước hết là tin tổ hợp dầu hỏa Exxon của Hoa Kỳ quyết định đóng cửa văn phòng đại diện tại Hà Nội và triệt thoái khỏi việc tìm kiếm dầu hỏa trên vùng biển gần Vũng Tầu. Người ta được biết tập đoàn Exxon bắt đầu tham gia vào những dự án tìm dầu tại các lô 16-1 và 16-2 ngoài khơi Vũng Tầu từ năm 1995. Nay họ rút khỏi thị trường Việt Nam vì lý do họ gọi là "thương mại". Cùng chiều hướng này, người ta được biết là cách đây vài tuần, tập đoàn dầu hỏa Petronas của Malaysia và Broken Hill BHP chuyên việc khai thác dầu khí và khoáng sản của Úc Đại Lợi cũng quyết định chấm dứt đầu tư vào dự án khai thác giếng Đại Hùng, một giếng dầu thường được nhắc tới như có nhiều triển vọng. Trong hoàn cảnh kinh tế trì trệ thì loại tin trên đây dĩ nhiên không là tin vui cho Việt Nam. Tuy nhiên, sự thể chưa ngã ngũ vì tin mới nhất lại cho thấy, rằng có thể một vài công ty khác, trong đó có tổ hợp Amoco của Hoa Kỳ, cũng đang có ý định hợp tác với Việt Nam về dầu khí, mặc dù các quan sát viên quốc tế không mấy lạc quan về những dự định hợp tác này. Quả thực, nếu dựa vào kinh nghiệm mấy năm gần đây, qua một số dự án đầu tư liên doanh giữa Việt Nam và các công ty ngoại quốc, thì so với các nước khác, điều kiện làm việc ở Việt Nam quá bất trắc. Trước hết, người ta thấy trường hợp của dự án xây dựng một nhà máy lọc dầu. Khởi thủy, dự án được trù tính xây dựng tại Vũng Tầu, là địa điểm gần với nguồn nguyên liệu là dầu thô hút từ ngoài khơi Vũng Tầu. Chương trình được xúc tiến khá mỹ mãn và coi như đã đạt 100% bước chuẩn bị để đi vào thi công. Nhưng, vào giờ chót, và vì những lý do chính trị khó hiểu, nhà cầm quyền Hà Nội quyết định thay đổi địa điểm từ Vũng Tầu lên Dung Quất. Tập đoàn Total của Pháp, một thành viên then chốt của dự án lọc dầu này đành phải bỏ cuộc sau khi tốn kém rất nhiều trong giai đoạn tiền đầu tư và nghiên cứu kỹ thuật. Lý do là địa điểm mới hoàn toàn không thuận lợi về mặt kinh tế và kỹ thuật. Sau đó, các tổ hợp dầu khí quốc tế, như Petronas của Malaysia, Conoco của Hoa Kỳ và L.G. Group của Hàn Quốc đã tính tham gia vào dự án này, mà cuối cùng họ cũng bỏ cuộc. Hiện nay, trên giấy tờ thì một tổ hợp của Nga sẽ điền thế vào chỗ của Total, với phần hùn sẽ trích từ khoản lời của họ trong liên doanh với Việt Nam là Vietso Petro. Từ tháng Tám năm ngoái, khi giải pháp điền thế này được đề ra, người ta chưa thấy nói bao giờ dự án sẽ được khởi công. Trường hợp của giếng Đại Hùng cũng tương tự như vậy. Hai công ty BHP và Petronas đã ký giấy hợp tác với Việt Nam rồi cũng phải rút. Gần đây hơn có dự án thiết lập nhà máy điện tại tỉnh Quảng Ninh cũng gặp trở ngại. Cách đây ba năm, công ty năng lượng của Hoa Kỳ tên là Oxbow đã trúng thầu để lập dự án điện lực công suất 300 Megawatt, chạy bằng than. Phương thức đầu tư ở đây là BOT, là xây dựng, điều hành và chuyển giao, nghĩa là nhà đầu tư bỏ tiền thiết lập nhà máy, khai thác lấy lời trong thời hạn 20 năm, sau đó chuyển giao lại cho Việt Nam làm chủ để khai thác tiếp. Tập đoàn Oxbow đã trúng thầu từ năm 1996 mà chưa xúc tiến, vì chưa đạt thỏa thuận với nhà cầm quyền về giá mua than ở đầu vào và giá bán điện ở đầu ra. Theo báo chí Việt Nam và quốc tế, cách đây một tuần chính phủ Hà Nội vừa cho nêu ra một số đề nghị mới để nối lại việc điều đình với Oxbow. Tuy phía Oxbow chưa tuyên bố gì, nhiều nguồn tin ngạc nhiên về đề nghị mới, vì đây là lần đầu sau nhiều năm điều đình mà phía Việt Nam nói rõ về đề nghị của họ trên giấy tờ, là Tổng công ty Điện Lực sẽ mua điện của Oxbow theo giá 5 xu một kilowatt/giờ và Oxbow sẽ mua than của Việt Nam với giá 18 đô la một tấn. Nhưng, không may là thời cuộc đã biến đổi và tình hình kinh tế Việt Nam không còn như ba năm về trước. Lại thêm cuộc khủng hoảng trong toàn vùng đã xảy ra, khiến giá cả tại Việt Nam đã thay đổi. Vì vậy, tập đoàn Oxbow có thể phải xét lại toàn bộ bài toán kinh doanh của dự án. Họ lập luận rằng vì kinh tế trì trệ, nhu cầu điện lực hay năng lượng nói chung sẽ không tăng như dự đoán, hơn nữa, đồng bạc Việt Nam đã tụt giá tới 20%. Cho nên chưa chắc gì họ có thể đồng ý với những đề nghị vừa được đưa ra. Trong kỳ họp này, cũng như nhiều kỳ họp trước, Quốc Hội Việt Nam cũng sẽ lại xác định một cách tổng quát chỉ tiêu tăng trưởng của Việt Nam trong năm nay là 5 tới 6%, một chỉ tiêu mọi quan sát viên quốc tế đều coi là quá xa thực tế. Nhưng, điều mà nhiều người tin rằng Quốc Hội Việt Nam sẽ bỏ qua không nói tới. Đó là trường hợp của những cơ hội bỏ lỡ, từ nhà máy lọc dầu Vũng Tầu tới giếng Đại Hùng, hoặc việc Exxon đóng cửa văn phòng và dự án điện lực tại Quảng Ninh chưa chắc đã được tiến hành... Trần Sơn Nam

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang