Những điều cần làm khi xảy ra động đất


2005.11.10

Nam Nguyên, phóng viên đài RFA

Ngày 8 tháng 11 vừa qua, động đất trên diện rộng được ghi nhận tại nhiều nơi như Saigon, Vũng Tàu, Ninh Thuận, Bình Thuận và Nha Trang. Do không có thông tin dự báo, nhiều người bị hoảng loạn nhất là tại TP.HCM.

earthquake200.jpg
Photo courtesy of wikipedia

Nam Nguyên tìm hiểu thông tin này qua trao đổi với ông Đỗ Văn Lĩnh, thạc sĩ khoa học làm việc trong Liên Đoàn Bản Đồ-Địa Chất Miền Nam. Xin thêm rằng ông Lĩnh trả lời đài Á Châu Tự Do với tư cách cá nhân.

Nam Nguyên: Thưa ông, gần đây xảy ra nhiều trận động đất ở nam bộ, dân chúng TP HCM và nhiều tỉnh thành khác hết sức hoang mang, thưa ông tại sao sau bao nhiêu năm im ắng, bây giờ Việt Nam lại có hiện tượng này ?

Đỗ Văn Lĩnh: Hầu hết các nhà nghiên cứu khoa học quan tâm tới lãnh vực địa chất và địa chấn kiến tạo đã có hợp đồng quan điểm rằng, lãnh thổ nam bộ nam trung bộ đã bước vào chu kỳ động đất mới. Tức là quay trở lại chu kỳ khoảng 40 năm theo tính toán trước đây, những năm 1923 và 1964, 1967 nay 2004, 2005, 2006 nghĩa là 40 năm sau động đất lại quay lại Việt Nam.

Ảnh hưởng đến người dân

Nam Nguyên: Ông có nói rằng địa chấn ngày càng vào sát đất liền, vậy có thể gây tác hại cho người dân Việt Nam không?

Đỗ Văn Lĩnh: Tôi nghĩ rằng với những biểu hiện chấn tâm như vừa rồi và với tài liệu địa vật lý, cũng như các nghiên cứu về địa chất thềm lục địa, thì đới đứt gẫy sinh chấn, hầu như theo phương đông bắc tây nam, tức là đới đứt gẫy Thuận Hải, hiện nay đang cắm ở phía lục địa phía tây bắc. Chấn tâm khi động đất xuống sâu dần khi chiếu trên bình đồ, thấy rõ rằng xu thế dịch dần về phái đất liền.

Quan niệm hiện nay cho rằng tần suất xảy ra động đất ở nam bộ ít hơn miền bắc, đặc biệt vùng tây bắc. Cũng chính vì lý do đó người ta không trang bị những trạm địa chấn ở những vị trí để có thể đạt một thông số chính xác. Tuy nhiên cũng còn một lý do nữa là tài chánh phương tiện và đầu tư chưa đồng bộ và chưa được quan tâm đúng mức. Theo tôi hoàn toàn cần cải thiện tình trạng này, đây là vấn đề cấp bách.

Tuy nhiên nó cũng đạt tới một mức độ nhất định chứ không thể vào sâu hơn nữa. Có thể như trận động đất hôm qua 8/11 chấn tâm là giới hạn rồi. Chưa ai dám nói là nó lớn nhất, nhưng cũng có thể nói là gần như cực đại, theo tài liệu bên Viện Vật Lý đánh giá.

Như vậy tất cả những trận trước nó có thể gọi là tiền chấn, còn nếu sẽ có những trận sau này bằng hoặc kém hơn một chút thì có thể tạm gọi là dư chấn của trận chính chấn 8/11 đó. Tất nhiên tiền chấn và dư chấn thì bao giờ cũng nhỏ hơn chính chấn.

Nam Nguyên: Thưa ông trận ngày 8 vừa qua tại sao lại ảnh hưởng tới một khu vực rộng lớn như vậy ở nam bộ, từ TP.HCM ra tới tận Nha Trang Khánh Hoà ?

Đỗ Văn Lĩnh: Trận ngày 8 theo tôi, một là vì chấn tiêu ở độ sâu lớn, thứ hai là cường độ giải phóng năng lượng hôm đó là trung bình lớn, vì đã lên tới 5.5 độ richter .

Dự báo và theo dõi địa chấn

Nam Nguyên: Thưa ông có thông tin nói rằng, Việt Nam hiện nay chưa trang bị các phương tiện cần thiết để dự báo và theo dõi địa chấn. Theo ông, có khó khăn về vấn đề gì tài chánh hay nhân lực.

Đỗ Văn Lĩnh: Quan niệm hiện nay cho rằng tần suất xảy ra động đất ở nam bộ ít hơn miền bắc, đặc biệt vùng tây bắc. Cũng chính vì lý do đó người ta không trang bị những trạm địa chấn ở những vị trí để có thể đạt một thông số chính xác. Tuy nhiên cũng còn một lý do nữa là tài chánh phương tiện và đầu tư chưa đồng bộ và chưa được quan tâm đúng mức.

Theo tôi hoàn toàn cần cải thiện tình trạng này, đây là vấn đề cấp bách. Chúng tôi đã kiến nghị trên phương tiện thông tin đại chúng và trong các công trình nghiên cứu khoa học, là cần tăng cường 12 trạm địa chấn ở khu vực nam bộ và nam trung bộ. Có thế thì mỗi khi xảy ra địa chấn, dù không cảm nhận được nhưng máy sẽ ghi nhận, sẽ ghi được những chấn động ngay dù ở bất kỳ độ sâu nào, dưới bất kỳ đới đứt gẫy nào.

Qua đó có thể nghiên cứu khoa học, giúp cho sự đánh giá dự báo các đặc trưng về động đất chính xác hơn. Để từ đó làm cơ sở cho sự kháng chấn xây dựng nhà, các công trình lâu dài có tính ổn định và bền vững hơn.

Khuyến cáo đối với người dân

Nam Nguyên: Thưa ông người dân các thành phố, cụ thể như TP.HCM sẽ phải có hành động gì khi động đất xảy ra. Xin ông lời khuyến cáo với tư cách chuyên gia?

Đỗ Văn Lĩnh: Tôi không dám nhận là chuyên gia, tôi chỉ là một người quan tâm tới hiện tượng động đất, có những năm tháng nghiên cứu và làm việc về vấn đề này. Tôi cho rằng, khi mà động đất xảy ra cảm thấy rung động mạnh, bà con nên chạy ra khỏi nhà, tuy khẩn trương nhưng đừng chen lấn xô đẩy.

Thậm chí đã xảy ra tai nạn vì chen lấn xô đẩy chứ không vì động đất. Những ngừơi đang ngồi trong xe ô tô nên ngồi yên trong xe. Còn những người chạy ra khỏi nhà nên đứng xa khỏi tầm các toà nhà cao có khả năng gẫy vỡ đổ văng vào người. Tôi biết một số nơi vừa qua, nhà không đến nỗi bị đổ được, nhưng mà do hoảng loạn do tâm lý sợ hãi, nhốn nháo dẫm đạp lên nhau, đến nỗi có ngừơi ngất xỉu.

Theo sự hiểu biết của tôi với chấn tâm động đất như vừa qua, cùng lắm TP.HCM có thể chịu tới cấp 6 cùng lắm là cấp 7, không thể làm nhà cửa sụp đổ tức khắc được. Tôi thấy những trận động đất vừa rồi chỉ kéo dài từ 5 giây, 8 giây, 10 giây hay nhiều nhất là 20 giây.

Thế thì với cường độ rung động như thế thì rất khó để mà gây sụp đổ những công trình kiên cố. Nhưng đối với những nhà ọp ẹp, những nhà yếu, thiết kế yếu hoặc là nền móng yếu thì có thể xảy ra nguy cơ nghiêng lún nứt vỡ, điều này phải nghĩ tới.

Nam Nguyên: Thay mặt thính giả đài RFA, cảm ơn thạc sĩ Đỗ Văn Lĩnh đã trả lời các câu hỏi của chúng tôi.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.