Bệnh liên cầu lợn, đe doạ đến sức khoẻ con người

2007-08-10
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Trà Mi, phóng viên đài RFA

Bệnh liên cầu lợn đang bùng phát thành dịch và hoành hành tại nhiều nơi, đặc biệt là các tỉnh phía Bắc, đe doạ đến sức khoẻ con người. Số người bị nhiễm bệnh này đang ngày một tăng, thậm chí đã có một số trường hợp tử vong, khiến nhiều người lo ngại. Tuy nhiên, dân chúng chưa nhiều người hiểu rõ về căn bệnh này.

StreptococcusLienCauLon200.jpg
Bệnh nhân bị bệnh liên cầu lợn. Photo courtesy cdc.gov

Để giúp mọi người tìm hiểu thêm các thông tin cần thiết để phòng tránh dịch bệnh, chúng tôi đã mời bác sĩ Lê Đức Thọ tại Sài Gòn, người đang nghiên cứu tìm hiểu về bệnh liên cầu lợn, tham gia chương trình hôm nay. Mời quý vị theo dõi:

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Trước khi nói về bệnh liên cầu lợn, chúng ta nên nói sơ qua về bệnh heo tai xanh. Hiện nay bệnh heo tai xanh và liên cầu lợn đang là mối lo ngại của nhiều người ở Việt Nam vì thịt heo là món dinh dưỡng thường ngày trong gia đình. Chúng ta cần hiểu rõ hai vấn đề để biết cách phòng bệnh.

Bệnh heo tai xanh không lây nhiễm từ heo sang người. Đây là bệnh gây rối loạn hô hấp và sinh sản ở loài heo do virus Lelystad. Heo có thể chết sau 5-7 ngày do suy giảm hệ miễn dịch, giống như bệnh HIV/AIDS ở người. Bệnh này chỉ lây từ heo sang heo và không lây sang người.

Tuy nhiên, khi heo nhiễm virus Lelystad gây tai xanh, heo sẽ bị suy giảm sức miễn dịch và dễ bị nhiễm trùng cơ hội, trong đó có nhiễm vi trùng Streptococcus suis của bệnh liên cầu lợn. Bệnh liên cầu lợn có thể lây từ heo sang người. Đó là điều quan trọng cần biết để tránh bệnh.

Ảnh hưởng trực tiếp đến con người

Trà Mi: Giữa bệnh tai xanh và liên cầu lợn, liên cầu lợn có vẻ nguy hiểm hơn vì có khả năng lây trực tiếp sang con người.

Tại Việt Nam, 10 năm gần đây đã xuất hiện bệnh này. Trước năm 1998 mỗi năm chỉ một vài ca. Từ 1999-2003 trung bình mỗi năm có 13 ca. Đến năm 2004 tăng lên đến 20 ca. Đến tháng 7 năm nay, tổng số bệnh nhân nhiễm liên cầu lợn nhập viện vào Bệnh viện nhiệt đới ở TPHCM là 230 ca. Các bệnh viện ở các tỉnh phía bắc từ đầu năm đến nay đã có 42 trường hợp mắc phải bệnh này. Đây là một dịch bệnh tương đối nguy hiểm.

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Đúng vậy.

Trà Mi: Như vậy xin được cùng bác sĩ tìm hiểu thêm về bệnh liên cầu lợn vì nó có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người.

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Vi khuẩn liên cầu lợn đựơc phát hiện ở nhiều nơi trên thế giới, nhiều nhất là những nơi chăn nuôi lợn. Trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên đựơc phát hiện từ năm 1960. Số bệnh nhân mắc bệnh này ngày càng tăng. Trên 17 nước trên thế giới đã phát hiện có bệnh này. Hiện nay tổng số ca bệnh trên thế giới gần 500 ca.

Tỷ lệ tử vong trên 17%. Tại Việt Nam, 10 năm gần đây đã xuất hiện bệnh này. Trước năm 1998 mỗi năm chỉ một vài ca. Từ 1999-2003 trung bình mỗi năm có 13 ca. Đến năm 2004 tăng lên đến 20 ca. Đến tháng 7 năm nay, tổng số bệnh nhân nhiễm liên cầu lợn nhập viện vào Bệnh viện nhiệt đới ở TPHCM là 230 ca. Các bệnh viện ở các tỉnh phía bắc từ đầu năm đến nay đã có 42 trường hợp mắc phải bệnh này. Đây là một dịch bệnh tương đối nguy hiểm.

Trà Mi: Như bác sĩ nói căn bệnh này đã phát xuất từ lâu, vì sao cho đến gần đây nó mới lây lan rộng rãi, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Trước đây phát bệnh với tính cách lẻ tẻ và chưa thành dịch. Dịch đầu tiên xảy ra vào tháng 7/2005 ở Trung Quốc mà người ta nghi ngờ do yếu tố môi trường và chất lựơng vệ sinh an toàn thực phẩm. Năm đó tại Trung Quốc có 215 người mắc bệnh và 39 ca tử vong. Theo thống kê, những người mắc bệnh thường là nam giới, có sức đề kháng kém, trong độ tuổi 50-60, có tiếp xúc với heo bệnh. Trà Mi: Xin bác sĩ cho biết vi khuẩn liên cầu lợn phát triển mạnh nhất trong môi trường nào và có thể tấn công các vật nuôi khác ngoài heo không?

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Bệnh chưa có dấu hiệu có thể lây từ ngùoi sang người, nhưng có thể lây từ heo sang người, và từ heo sang những con gia súc khác như bò, dê, chó, mèo, cừu.

Những yếu tố thuận lợi cho sự lây lan là do điều kiện chuồng trại chật chội, kém thông khí, đặc biệt nếu lợn dinh dưỡng kém.

Những dấu hiệu nhận biết heo bệnh

Trà Mi: Bệnh liên cầu lợn lây sang người bằng cách nào?

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Khi heo suy giảm hệ miễn dịch, heo có thể bị lây nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn. Người bị lây khi tíêp xúc với heo bệnh hay ăn thịt chưa nấu chín, hoặc hít thở không khí nơi có heo bệnh. Vi khuẩn này có thể gây viêm họng, nhiễm trùng phổi, và viêm màng não.

Heo thường bỏ ăn, tai chuyển sang màu xanh, suy giảm trọng lượng. Đối với thịt heo bệnh, khi heo bệnh bị mổ thịt bán ngay thì da heo hơi nhăn, thịt không khô ráo, thịt nhão, nội tạng đỏ, và hơi sưng, thịt có chảy ra dịch màu hồng. Người tiêu dùng phải hết sức lưu ý.

Sau khi dùng thịt heo chưa chín, tiết canh heo, hay tiếp xúc với heo bệnh, nếu thấy có những triệu chứng như sốt, đau bụng, rối loạn tiêu hoá, ói mửa, nhức đầu, cứng cổ, đau họng thì phải đi khám bệnh ngay. Biến chứng hay gặp nhất của bệnh liên cầu lợn ở người là viêm màng não mủ, sốc nhiễm khuẩn, viêm phổi, viêm khớp, và viêm màng bụng. Bệnh này thời gian ủ bệnh rất ngắn, chỉ vài giờ đến 3 ngày thôi.

Trà Mi: Những dấu hiệu nào giúp nhận biết heo bệnh, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Heo thường bỏ ăn, tai chuyển sang màu xanh, suy giảm trọng lượng. Đối với thịt heo bệnh, khi heo bệnh bị mổ thịt bán ngay thì da heo hơi nhăn, thịt không khô ráo, thịt nhão, nội tạng đỏ, và hơi sưng, thịt có chảy ra dịch màu hồng. Người tiêu dùng phải hết sức lưu ý.

Trà Mi: Bây giờ xin đựơc hỏi thăm bác sĩ về phương pháp chữa trị đối với bệnh này hiện giờ ra sao? Khả năng cứu chữa như thế nào?

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Đây là bệnh do vi khuẩn gây nên, thành ra có thể điều trị bằng kháng sinh. Có rất nhiều loại kháng sinh hiện nay có thể phối hợp để điều trị hữu hiệu cho người bị nhiễm liên cầu lợn, với điều kiện phải đi khám sớm, triệu chứng còn nhẹ, chưa vào tình trạng sốc. Còn bệnh heo tai xanh ở loài heo do virus gây ra, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, nên khi heo bị tai xanh, phải tiêu huỷ heo bệnh ngay lập tức, tránh lây lan cho các con khác, và tránh để heo bị nhiễm qua liên cầu lợn rồi lây sang người.

Từ đầu năm đến nay ở các tỉnh phía Bắc, trong 42 ca nhiễm bệnh đã có 3 trường hợp tử vong. Những ca tử vong này là do viêm màng não và biến chứng nặng nhất là sốc nhiễm độc. Bệnh rất nguy hiểm, cần nhập viện ở các bệnh viện chuyên khoa. Ở phía nam thì có Bệnh viện bệnh nhiệt đới TPHCM, ở phía Bắc thì có Viện các bệnh nhiệt đới của quốc gia.

Bệnh nhân sẽ đựơc săn sóc đặc biệt, đựơc điều trị bằng các phương pháp hồi sức tích cực với kháng sinh. Các trường hợp đến khám điều trị sớm sẽ đựơc điều trị với các loại kháng sinh thông thường để điều trị các triệu chứng như viêm phổi, viêm màng não, viêm khớp, viêm màng bụng…

Điều cần đặc biệt quan tâm là liên cầu khuẩn lợn có thể lây truyền từ lợn ốm sang người, và ngược lại, tức là người cũng có thể lây cho lợn. Hiện nay chưa có bằng chứng cho thấy bệnh liên cầu lợn có thể lây trực tiếp từ người sang người. Vi khuẩn liên cầu lợn có thể xâm nhập vào cơ thể con người qua tiếp xúc với lợn hay thịt lợn bệnh chưa đựơc nấu chín.

Xin nhắc lại bệnh có thể chữa khỏi nếu phát hiện và điều trị sớm. Tỷ lệ tử vong trung bình của bệnh là 10-12%, trong những trận dịch lớn như ở Trung Quốc năm 2005, tỷ lệ tử vong lên đến 18%. Đối với các bệnh nhân đến muộn, vào tình trạng viêm màng não và sốc nhiễm độc, thời gian điều trị kéo dài cả tháng, với chi phí rất cao.

Phương pháp phòng tránh

Trà Mi: Các phương pháp giúp phòng tránh bệnh liên cầu lợn đối với giới chăn nuôi, những người giết mổ, vận chuyển, và giới tiêu dùng?

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Vi khuẩn liên cầu lợn có thể tồn tại trong phân, nước, rác. Như vậy, môi trường đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình truyền bệnh của vi khuẩn. Bệnh thường lây truyền qua đường hô hấp, do lợn khoẻ hít thở không khí có chứa mầm bệnh, do tiếp xúc giữa lợn ốm và lợn khỏe, do lợn ăn thức ăn, thức uống có mầm bệnh.

Điều cần đặc biệt quan tâm là liên cầu khuẩn lợn có thể lây truyền từ lợn ốm sang người, và ngược lại, tức là người cũng có thể lây cho lợn. Hiện nay chưa có bằng chứng cho thấy bệnh liên cầu lợn có thể lây trực tiếp từ người sang người. Vi khuẩn liên cầu lợn có thể xâm nhập vào cơ thể con người qua tiếp xúc với lợn hay thịt lợn bệnh chưa đựơc nấu chín.

Ngoài ra, vi khuẩn này còn có thể đi vào người qua các vết thương hở trên da, niêm mạc, mũi, miệng. Như vậy, người chăm sóc, giết mổ lợn tuyệt đối phải mang găng tay bảo hộ để tránh các vết trầy sướt trên da có thể tiếp xúc với lợn bệnh. Khi giết mổ cần phải đeo các phương tiện bảo hộ và đảm bảo tay chân, các chỗ trầy sướt đựơc che kín, giữ cho nơi giết mổ đựơc sạch sẽ, thông thoáng. Một đường lây lan khác cũng rất quan trọng là ruồi.

Ruồi bay từ trang trại này sang trang trại khác mang theo các tác nhân gây bệnh trong môi trường, trong đó có cả vi khuẩn liên cầu lợn. Cho nên, diệt ruồi cũng là một việc rất quan trọng, cần đặc biệt lưu ý. Phòng tránh nhiễm lây bệnh liên cầu lợn, đối với chủ trại chăn nuôi, phải vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, thoáng khí để làm giảm nguy cơ lây nhiễm từ môi trường và tăng sức đề kháng cho lợn.

Khi có dịch liên cầu lợn xảy ra, cần xử lý đúng cách như xử lý một ổ dịch truyền nhiễm là cách ly lợn ốm để điều trị, lợn ốm chết phải chôn, đổ thuốc sát trùng và tiêu huỷ, chuồng trại và môi trường cần đựơc phun thuốc sát trùng, để trống chuồng ít nhất trên 2 tuần mới đựơc nuôi trở lại. Người tiêu dùng tránh mua thịt lợn có màu khác thường, có biểu hiện xuất huýêt hay phù nề.

Tổ chức y tế thế giới khuýên cáo thịt lợn phải đựơc nấu chín và đun sôi ở nhiệt độ ít nhất là trên 70độ C, hoặc nấu đến khi nước thịt trong, không còn màu hồng. Các bà nội trợ nên chọn mua thịt đã qua kiểm dịch của cơ quan thú y, và không ăn các món ăn tái, đặc biệt là tiết canh lợn trong thời gian có dịch, kể cả tiết canh của các loại thú khác có thể lây liên cầu lợn như bò, dê, chó, mèo, cừu. Những người có vết thương hở phải đeo găng tay khi tiếp xúc với thịt lợn sống hoặc tái.

Chăm sóc lợn cần đeo khẩu trang, phải rửa sạch tay và các dụng cụ chế biến sau khi tiếp xúc với thịt lợn, dùng riêng dụng cụ chế biến giữa thịt sống và thịt chín, để riêng dụng cụ chế biến ở những nơi sạch sẽ, rửa tay sạch sẽ sau khi chế bíên.

Đối với lợn ốm, không nên tiếc mà dùng để ăn hoặc làm thức ăn cho loài khác, mà phải tiêu huỷ đúng cách và tiêu huỷ tất cả. Nhiều người tiếc nên vẫn đem bán thịt lợn ốm chết hoặc chế biến thành nem-chả, phần nào không sử dụng được nữa thì đem cho gia súc khác ăn. Tất cả yếu tố này rất nguy hiểm làm truyền bệnh.

Trà Mi: Hiện đã có phương pháp nào hiệu quả như vaccine chẳng hạn giúp kiểm soát và ngăn chặn việc lây nhiễm bệnh ở lợn và ở người chưa, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Lê Đức Thọ: Cho đến giờ vẫn chưa có vaccine ngừa bệnh này cho người. Ở loài lợn thì đã có vaccine đựơc sản xuất từ vi khuẩn bị làm chết, nhưng hiện nay hiệu quả của vaccine này chưa đựơc chứng minh cụ thể. Do đó cần phải nghiên cứu vaccine hiệu quả để phòng chống bệnh liên cầu lợn.

Trà Mi: Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự cộng tác của bác sĩ.

(Xin theo dõi toàn bộ nội dung phần âm thanh bên trên)

Chuyên mục “Sức khoẻ và đời sống” kỳ này xin dừng lại tại đây. Hẹn tái ngộ cùng quý vị và các bạn vào giờ này, sáng thứ sáu tuần sau. Trà Mi kính chào.

Thông tin trên mạng:

- SPECIFIC DISEASES OF PIGS

- Human Streptococcus suis Outbreak, Sichuan, China

Ý kiến (0)
Share
Xem toàn trang