Báo chí đánh giá về chuyến công du Châu Á của TT Obama

Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama đã về lại Washington, kết thúc chuyến công du Châu Á đầu tiên của ông qua Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc và Nam Hàn. Báo chí thế giới đánh giá thế nào về chuyến đi này? Ban Việt Ngữ chúng tôi xin tóm lược và gửi đến quý thính giả sau đây.
Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA
2009.11.21
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama và Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tại Bắc Kinh Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama và Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tại Bắc Kinh
AFP photo

Không ai ngạc nhiên khi thấy ông Obama dành một khoảng thời gian dài cho Châu Á. Tổng cộng chuyến đi của ông kéo dài tới 9 ngày, qua 4 quốc gia, và đương nhiên chính người lãnh đạo nước Mỹ cũng đặt nhiều hy vọng vào chuyến công du Châu Á đầu tiên của ông.

Củng cố thế lực

Ông Obama hy vọng những gì? Bài bình luận của tờ Chicago Tribune viết như sau:

Trong hơn một thập kỷ qua, điều nhiều người thường nghĩ là Trung Quốc ngày càng đóng một vai trò chủ yếu trong khu vực, trong khi thế lực của nước Mỹ ngày một giảm bớt đi.

Chicago Tribune

“Ông Obama dùng chuyến đi kéo dài cả tuần lễ để đẩy mạnh quan hệ với lãnh đạo Châu Á, gửi một thông điệp rõ rệt là Hoa Kỳ cũng là một nước ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, cũng như sẵn sàng bắt tay làm việc với các nước trong vùng.

Tổng Thống Hoa Kỳ đã ghé Châu Âu, đã thăm Châu Phi và Châu Á là nơi ông không thể bỏ quên. Rõ ràng là có sự căng thẳng giữa Mỹ và các nước trong vùng. Trong hơn một thập kỷ qua, điều nhiều người thường nghĩ là Trung Quốc ngày càng đóng một vai trò chủ yếu trong khu vực, trong khi thế lực của nước Mỹ ngày một giảm bớt đi. Ngay chính đồng minh Hoa Kỳ tin tưởng là Nhật Bản cũng từng lên tiếng than trách rằng vai trò của họ trong bàn cờ đối ngoại của Mỹ bị giảm sút. Vì thế qua những buổi gặp gỡ với các lãnh đạo Châu Á và qua các cuộc tiếp xúc bán chính thức với sinh viên, ông Obama mong xây dựng lại thế đồng minh cũ và dựng một thế đồng minh mới.

Ông Obama cũng biết rằng cần phải có quyết tâm của các nước bạn Châu Á để cùng thực hiện những điều ông mong muốn làm, từ kêu gọi giải trừ võ khí hạt nhân, giảm bớt nguy cơ mặt đất ấm dần, hay cùng hợp tác để vực nền kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều khó khăn.”

Trung Quốc, Trung Quốc

Trọng tâm chuyến đi nằm ở chỗ nào? Có phải là cuộc gặp đầu tiên giữa ông Obama với tân Thủ Tướng Nhật Bản Yukio Hatoyama, hay là cuộc tiếp xúc lần đầu với các nhà lãnh đạo APEC và ASEAN, hoặc buổi gặp gỡ với đồng minh Nam Hàn? Câu trả lời đến từ nhật báo Korea Herald của Nam Hàn:

“Trung Quốc, Trung Quốc, Trung Quốc. Đó là chủ đích chuyến đi của ông Obama. Cứ đưa ra một vấn đề nào cần phải giải quyết, người ta thấy ngay chuyện liên quan đến Trung Quốc. Chương trình hạt nhân của Bắc Hàn và Iran? Ông Obama cần sự tiếp tay của Hoa Lục. Tình hình kinh tế yếu kém? Ông Obama cần sự hỗ trợ của Bắc Kinh vì nếu người dân Trung Quốc tiêu dùng nhiều hơn, Hoa Kỳ sẽ có cơ hội tốt để nắm bắt thị trường to lớn này. Chuyện mặt đất ấm dần thì sao? Trung Quốc đang là nước thải lượng carbon dioxide nhiều nhất thế giới. Thành ra không phải là ngẫu nhiên mà ông Obama dành tới gần nửa chương trình chuyến công du cho Trung Quốc.”

Trung Quốc, Trung Quốc, Trung Quốc. Đó là chủ đích chuyến đi của ông Obama. Cứ đưa ra một vấn đề nào cần phải giải quyết, người ta thấy ngay chuyện liên quan đến Trung Quốc.

Korea Herald

Nhận định của tờ Korea Herald không sai. Nếu có cơ hội đọc những bài bình luận xuất hiện hàng ngày qua báo chí toàn cầu, người ta thấy ngay tầm quan trọng của chuyến viếng thăm Hoa Lục mà ông Obama vừa thực hiện. Ngay chính nhật báo The New York Times cũng phải lên tiếng xác nhận trong suốt thời gian ông Obama không có mặt tại Mỹ, người dân Hoa Kỳ đều chú ý xem ông nói những gì và đạt được những gì ở chuyến viếng thăm Hoa Lục.

Chuyến viếng thăm trọng điểm này được báo chí Trung Quốc và Hoa Kỳ đánh giá như thế nào? Báo chí Bắc Kinh hết lời ca ngợi sự hiện diện của Tổng Thống Mỹ ở Bắc Kinh, xem chuyến đi là bằng chứng cho thấy 2 nước ngang hàng với nhau, đặc biệt là những điểm mà giới truyền thông Trung Quốc gọi là thành quả lãnh tụ Hồ Cẩm Đào của họ đã gặt hái được trong cuộc thảo luận với ông Obama. Trong khi đó, giới truyền thông Hoa Kỳ lại chú trọng tới việc ông Obama không đạt được một lời cam kết cụ thể nào từ phía Bắc Kinh cho những vấn đề trọng đại, và cũng chú ý tới việc nước chủ nhà Trung Quốc thành công khi làm mờ nhạt hẳn sức thu hút mà ông Obama thường có với người dân toàn cầu.

Bài bình luận của tờ Trung Quốc Nhật Báo viết rằng bản thông cáo chung phổ biến sau Thượng Đỉnh Bắc Kinh là thí dụ cho mọi người thấy khi được đối xử ngang hàng, các cường quốc có thể làm việc với nhau. Bài bình luận viết tiếp:

“Nếu muốn tất cả các lời cam kết đều dẫn đến hiệu quả, thì chuyến viếng thăm Trung Quốc mà ông Obama thực hiện năm 2009 chính là thí dụ để cho mọi người thấy hai nước vĩ đại dù có nền văn hóa và kinh nghiệm lịch sử khác nhau, vẫn có thể làm được nhiều việc chung với nhau nếu nước này đối xử với nước kia ngang hàng nhau.”

Tờ Kinh Tế Trung Quốc xem bản thông cáo chung là bằng chứng Hoa Kỳ công nhận sự lớn mạnh của Hoa Lục, và bình luận của Tân Hoa Xã nói rõ hơn:

“Những gì Tây Phương thường nghĩ về Trung Quốc bây giờ đã dần dần thay đổi, và điểm tích cực được thể hiện qua phát biểu của ông Obama nhân chuyến đi Châu Á này, nói rằng Hoa Kỳ không tìm cách ngăn cản sự thành đạt của Trung Quốc, mà ngược lại, chào đón Trung Quốc là một nước hùng mạnh, phú cường, trong cộng đồng các quốc gia.”

Không đạt được kết quả cụ thể

Báo chí Mỹ và ngay cả báo chí thế giới không nhìn chuyến đi của ông Obama như giới truyền thông Trung Quốc đã nhìn. Tờ The Washington Post cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ đã không đạt được một kết quả nào cụ thể, chẳng hạn như không tìm được sự đồng thuận của Bắc Kinh để cùng giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran. Tờ Post nhắc lại khi ông Obama cảnh báo phải có biện pháp nếu chính phủ Tehran không tuân thủ các đòi hỏi của thế giới, thì lãnh tụ Trung Quốc Hồ Cẩm Đào lại nói rằng không thể giải quyết chuyện Iran bằng đường lối cứng rắn, mà phải bằng giải pháp ngoại giao, ôn hòa. Hay nói như tờ San Francisco Chronicle thì ông Obama đến tận Bắc Kinh để nghe lời nhắn từ các lãnh đạo của Hoa Lục là “ông cứ về đi, có gì chúng tôi sẽ cho ông biết sau”.

Ngoài ra còn một vấn đề hệ trọng khác cho một Washington đang mệt mỏi với khủng hoảng, đó là việc Trung Quốc nắm giữ hàng ngàn tỷ đô la của con nợ Mỹ, một nhân tố có thể khiến bất cứ vị Tổng Thống nào cũng phải dè dặt.

San Francisco Chronicle

Cũng tờ Post, điều đáng chú ý nhất trong chuyến đi Châu Á đầu tiên của ông Obama là lời kêu gọi hợp tác mà ông đưa ra trong bài diễn văn nói về chính sách đọc ở Tokyo, trong đó ông nói rằng chưa bao giờ quan hệ Hoa Kỳ-Trung Quốc lại ảnh hưởng đến tương lai thế giới như bây giờ, nhất là trong giai đoạn thế giới đang phải trực diện với những khó khăn không nước nào có thể tự giải quyết được.

Kêu gọi đó đem lại những kết quả cụ thể nào? Tờ Post nhận định: chỉ có lời hứa cắt giảm khí thải, làm bàn đạp cho cuộc gặp tháng tới ở Thượng Đỉnh Khí hậu Môi Trường Toàn Cầu tổ chức tại Copenhagen, Đan Mạch. Tờ báo được coi là có uy tín chính trị nhất nhì nước Mỹ viết:

“Thành công này quả là quá bé cho một vị Tổng Thống đã đặt mục tiêu vận động cho một mối quan hệ rộng lớn hơn, hợp tác ngoại giao vững chắc hơn.”

Tại Australia, tờ The Herald Sun nhắc là khi nói chuyện với sinh viên Thượng Hải, ông Obama cho hay hết lòng ủng hộ tự do internet.

“Ông Obama nói với giới trẻ Thượng Hải rằng tự do internet chính là một sức mạnh rất lớn cho mọi quốc gia, và kêu gọi giới lãnh đạo Hoa Lục nên cho người dân được hưởng tự do này. Ông cũng bảo qua internet ông nhận được rất nhiều lời chỉ trích mà ông cũng không muốn nghe, nhưng chính những chỉ trích này đã giúp ông trở thành một nhà lãnh đạo tốt hơn.”

Tờ báo đặt câu hỏi rằng Trung Quốc bây giờ đã vươn mình để trở thành cường quốc kinh tế đứng hạng 3 của thế giới, nhưng tại sao lãnh đạo Hoa Lục lại sợ hãi internet. Bài báo có ngay câu trả lời:

“Câu trả lời rõ lắm. Cho người dân quyền tự do bày tỏ tư tưởng có nghĩa là nhà nước phải đánh tham nhũng nhiều hơn, bắt bớ, nhốt tù những người bất đồng chính kiến lại ít đi, phải cho công nhân được nhiều quyền lợi lao động hơn, và các công ty phải tôn trọng luật lệ về môi trường triệt để hơn.

Đổi mới hơn nữa có nghĩa là các chính quyền địa phương phải cải cách, các viên chức chính phủ phải giải quyết sự khác biệt giầu nghèo, chính quyền các cấp phải làm việc nghiêm chỉnh hơn để phục vụ dân hữu hiệu hơn, và có nghĩa là cho người dân quyền tranh luận liệu chính sách kềm giá đồng nhân dân tệ có lợi hay gây cản trở cho bước tiến của Trung Quốc.

Đó là những điều Trung Quốc cần làm, nhưng cũng chính là những điều lãnh đạo Hoa Lục không muốn người dân nói tới. Họ cho dân chúng biết là cứ để yên cho nhà nước làm việc, miễn là quốc gia ngày càng giàu mạnh và người dân không được quyền thắc mắc.”

Tờ The Guardian của Anh nhắc đến việc ông Obama đánh dấu sự sụp đổ của Bức Tường Bá Linh bằng chuyến đi Trung Quốc, viết thêm chuyện Châu Âu đã lùi về quá khứ, bây giờ là chuyện Trung Quốc và tương lai. Tờ báo cũng nói đến sự kiện trước ngày lên đường, ông Obama không tiếp Đức Đạt Lai Lạt Ma, trình bày cho mọi người biết Trung Quốc là một “nước bạn chiến lược” để làm hài lòng giới lãnh đạo Bắc Kinh, nhưng kết quả ông đạt được sau 3 ngày ở Hoa Lục quá ít, từ chuyện Bắc Hàn, Iran, cho đến Afghanistan và đồng nhân dân tệ.

“Đúng, ông Obama có nói tới vấn đề Tây Tạng và nhân quyền. Đúng trong cuộc nói chuyện với sinh viên Thượng Hải, ông Obama có trả lời câu hỏi về chuyện tường lửa internet ở Hoa Lục. Ông Obama có nói là ông không ủng hộ kiểm duyệt, nhưng tại sao ông không dùng chữ tự do ngôn luận?”

Như vậy, chuyến đi Trung Quốc của ông Obama đem lại những gì? Tờ San Francisco Chronicle viết:

“Chuyến đi cho thấy một cách rõ nét các quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã thay đổi thế nào trong vòng một vài năm qua. Đã từng một thời là một nước không đáng chú ý, giờ đây Trung Quốc đã trở thành một cường quốc trên thế giới, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình các vấn đề toàn cầu, từ Darfur cho đến đồng đô la. Ngoài ra còn một vấn đề hệ trọng khác cho một Washington đang mệt mỏi với khủng hoảng, đó là việc Trung Quốc nắm giữ hàng ngàn tỷ đô la của con nợ Mỹ, một nhân tố có thể khiến bất cứ vị Tổng Thống nào cũng phải dè dặt.

Những phức tạp này đặt chuyến đi của ông Obama vào loại khi mà những khác biệt gai góc này được đưa ra thì lại không được cho là quan trọng. Tổng Thống giục giã Chủ Tịch Hồ Cẩm Đào tham gia vào liên minh chống Iran, quốc gia mà các thanh tra viên Liên Hiệp Quốc nghi ngờ là đang tiến hành các cuộc nghiên cứu vũ khí bí mật. Tương tự như thế, ông cũng gây sức ép lên Trung Quốc, yêu cầu có những cam kết tựa như các cam kết từ phía Mỹ để cắt giảm lượng khí thải nhà kính. Nếu không có sự hậu thuẫn của Bắc Kinh thì không có vấn đề nào có thể được giải quyết.

Nhưng Trung Quốc một mặt còn do dự trước hai vấn đề này thì mặt khác vẫn lắng nghe yêu cầu thứ ba, đó là lái nền kinh tế thiên về xuất khẩu sang nền kinh tế tiêu dùng để mua các sản phẩm từ Mỹ. Câu trả lời của Bắc Kinh là: chúng tôi sẽ trả lời sau.

Chuyến đi trở thành một sự va chạm giữa một bên là những giới hạn mà Washington phải đối mặt và một vị tổng thống Mỹ nổi tiếng xuất hiện ở Trung Quốc, một đất nước đang sưởi nắng trong sức mạnh của mình. Ông Obama đã đúng khi làm một chuyến thăm với tư cách là một nhà lãnh đạo của thế giới sẵn sàng hiện đại hóa một mối quan hệ quan trọng. Nhưng ông cũng cảm thấy những hạn chế đi cùng với cái danh hiệu đang phai nhạt đó.”

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

COMMENTS

Anonymous
24/11/2009 12:06

Noi den van de the Gioi hien nay ,su do luong ve Kinh te va suc manh quan su de bao ve lanh tho va chu quyen cua Quoc gia, noi thang khong dung muu tri lua loc vua danh vua dam ma chinh phu Trung Quoc mot mat cho dan em nhu Bac Han va Iran che bom nguyen tu phan nuu My dung dung bien phap manh voi hai nuoc Bac Han va Iran (nem da dau tay ) nhung nhang de thang cuoc , dieu nay can phai dua len ban can de can nhac ve loi hoan binh ,luc the manh se lam chu ,luc the yeu sin hoan binh./. Het

Anonymous
21/11/2009 10:02

Ông Barack Obama cũng như các Tổng thống Carter, Clinton của đảng Dân-chủ thể-hiện chính-sách nhu-nhược, làm suy yếu vị thế của Hoa-kỳ trên thế-giới.Nhiệm-kỳ của Tổng-thống Carter đã bị Iran bắt giam tất cả nhân-viên của tòa đại-sứ Mỹ ở Teheran, mà chính-phủ Carter không giải thoát được.Khi Ông Reagan (đảng Cộng-Hòa) đắc cử Tổng-thống, Iran phải vội-vả thả lập tức.

Anonymous
22/11/2009 13:44

Mot cuong quoc da vi quyen loi ma lam mat long tin cua bao nhieu DONG MINH trong nhung thap nien qua. Bay qio doi ngoai cua My muon lay lai long tin cua cac dong minh cua minh qua that day khong phai la chuyen de lam. Danh tu PHAN PHUC cac the thanh cho My ngay hom nay

Xem toàn trang