Phóng viên Đỗ Hiếu đài Á Châu Tự Do tổng hợp tin tức liên quan, đặc biệt đề cập đến sáng kiến vừa được người đứng đầu ngành giáo dục Việt Nam trình bày tại một cuộc hội thảo mới diễn ra ở Hà Nội.
Tại hội thảo về đánh giá chương trình sách giáo khoa phổ thông, tổ chức ở Đại học Bách Khoa Hà Nội hôm 18-5-2008, Phó Thủ Tướng kiêm Bộ Trưởng Giáo Dục, ông Nguyễn Thiện Nhân, nhấn mạnh rằng sau khi kiểm tra, khẳng định, đánh giá chương trình và nội dung là tốt, thì trong tương lai Bộ có thể sẽ cho phép tư nhân viết sách giáo khoa .
Nếu mọi việc tiến hành thuận lợi thì đến năm 2010, cả nước có thể dùng thêm một bộ sách giáo khoa thứ 2 song song. Sau khi có quyết định cụ thể về việc cho phép cá nhân hoặc tập thể được viết sách, Bộ sẽ có quy định hướng dẫn cụ thể và công bố chính thức để những tổ chức và cá nhân tham gia.
Giáo chức đăt chọn lựa sách trong bài tóan cải cách giáo dục
Nhiều ý kiến từ các đại biểu hiện diện tại cuộc hội thảo cho rằng hiện giờ nội dung của một số sách giáo khoa mang tính thiên vị cho những thành phố lớn, chưa thật sự đáp ứng được nhu cầu dạy và học cho cả nước. Tại các vùng sâu, vùng xa, chương trình giáo dục vẫn còn nhiều khó khăn, chênh lệch so với thị thành.
Bên cạnh những nhận định này, nhiều giáo chức khác cũng góp ý rằng nội dung chương trình giáo dục chưa thể hiện tính đồng bộ theo từng miền, từng vùng, vốn có những điều kiện khác nhau dựa trên những yếu tố dân tộc, văn hóa, xã hội, kinh tế khác nhau.
(Trong) vấn đề cải cách giáo dục thì viết sách giáo khoa là một phần thôi, nó phải tuân theo nguyên tắc nào đó, phải thảo luận về vấn đề nguyên tắc trước đã.<br/> <i> TS Phan Đình Diệu, Hà Nội</i>
Một số ý kiến cũng đặt vấn đề cần phải có nhiều bộ sách giáo khoa, tránh vịêc cả nước chỉ sử dụng một bộ sách duy nhất như hiện giờ. Trong trường hợp có nhiều bộ sách giáo khoa thì người viết mới có thể cân đối nội dung liên quan đến các vấn đề phù hợp với địa phương, giúp cho thầy cô có nhiều lưạ chọn, và học sinh thì có nhiều phương tiện để tham khảo, tra cứu.
Qua câu chuyện với phóng viên RFA, Tiến sĩ Phan Đình Diệu từ Hà Nội, chuyên gia giáo dục bậc đại học, nhấn mạnh rằng cần phải có nghiên cứu sâu rộng hơn và thời gian thử nghiệm, kiểm tra , cân nhắc, vì việc viết sách giáo khoa là một khía cạnh thiết yếu của chương trình cải tổ giáo dục tại Việt Nam. Ông sẽ có những đề nghị thực tiễn trong thời gian tới và trình bày rõ ràng với các quan chức hữu trách.
"Về chuyện này thì tôi chưa có ý kiến gì rõ ràng đâu, bởi vì tôi nghĩ là về vấn đề cải cách giáo dục thì viết sách giáo khoa là một phần thôi, nó phải tuân theo nguyên tắc nào đó, phải thảo luận về vấn đề nguyên tắc trước đã. Chứ còn tất nhiên là về việc viết sách giáo khoa thì nội dung sách giáo khoa như thế nào, thì còn vấn đề nội dung của chương trình học là cần phải như thế nào, và nhiều vấn đề khác nữa.
Cho nên việc này không thể xé lẻ ra một việc cụ thể như thế mà làm được. Tôi cũng chuẩn bị đến một dịp nào đó tôi sẽ nói một cách đầy đủ hơn về vấn đề chương trình sách giáo khoa. Theo tôi nghĩ thì đây là vấn đề rất quan trọng mà hiện giờ là cái lúc người ta cũng đang tập trung để thảo luận và tìm cách giải quyết đấy. Tôi cũng đang chuẩn bị ý kiến để có thể phát biểu đầy đủ hơn.”
Phản ảnh từ học sinh
Những sách giáo khoa mới tôi lại cảm thấy nó cũng chưa có cải tiến đáng kể để cho học sinh có thể có kiến thức vững hơn, tốt hơn để đáp ứng được cho những kỳ thi như ở đại học hay những kỳ thi ở trường.<br/> <i> sinh viên Khuê</i>
Trong khi đó, cô Khuê, một sinh viên ngành kinh tế - tài chánh - kế toán, từng được gởi ra nước ngoài thực tập, chia xẻ với RFA rằng sách giáo khoa của Việt Nam không giúp ích gì mấy cho sinh viên-học sinh vì nội dung cứ thay đổi gần như mỗi năm, tạo sự khó khăn, phức tạp cho việc đèn sách, thiếu sự xuyên suốt và ảnh hưởng đến túi tiền của cha mẹ học trò, vì em nhỏ không thể dùng lại sách của anh, chị mình, từ năm trước:
"Tôi đã học qua 12 lớp của chương tình phổ thông tại Việt Nam thì tôi nhận thấy sách giáo khoa từ trước đến nay chưa thật sự cung cấp đầy đủ kiến thức cho học sinh bởi vì chương trình trong sách giáo khoa có vẻ hời hợt so với chương trình mà học sinh phải học để đáp ứng cho những kỳ thi tại Việt Nam. Bởi vậy học sinh phải thường mua thêm những sách nâng cao, những sách ở ngoài để bổ sung kiến thức cho mình.
Ngoài ra, tôi rất là bức xúc một vấn đề là ở Việt Nam thường hay thay đổi sách giáo khoa liên tục như vậy trong những năm gần đây, làm cho học sinh cảm thấy rất là khó khăn vì cứ phải chạy theo những chương trình khác nhau trong thời gian quá ngắn. Như vậy thì những học sinh học chương trình cũ chưa cập nhật được những sách giáo khoa mới; nhưng những sách giáo khoa mới tôi lại cảm thấy nó cũng chưa có cải tiến đáng kể để cho học sinh có thể có kiến thức vững hơn, tốt hơn để đáp ứng được cho những kỳ thi như ở đại học hay những kỳ thi ở trường.
Vì vậy tôi mong rằng sau này ngành giáo dục của mình sẽ có những kế hoạch, những quyết định ra những bộ sách thật sự hữu ích cho học sinh, nhưng mà phải giảng dạy trong một thời gian dài. Đâu thể nào nhà nhà đều mua sách giáo khoa vậy mà cứ hàng năm đổi như vậy trong khi chẳng có gì gọi là mới mẻ, tốt hơn. Tôi thấy thay đổi như vậy không chính đáng.”
Giáo sư Nguyễn Mậu Bành, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Cựu Giáo chức phê phán nặng hơn, khi ông cho là chương trình và sách giáo khoa của Việt Nam là "không giống ai". Trước đây, giáo sư Nguyễn Lân Dũng, kiêm Đại biểu Quốc Hội, cũng đã từng đưa ra nhận định tương tự.
Tiền Phong Online nhắc lại nhận xét của giáo sư Bành khi nói rằng một trong những hạn chế rõ nét của chương trình giảng dạy, cũng như sách giáo khoa là quá tải so với những điều kiện, thời gian học tập của học sinh và cơ sở vật chất, cùng trình độ chuyển tải của các giáo chức.
Lên tiếng tại buổi hội thảo ở Hà Nội , người đại diện của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng một số môn học trong chương trình giảng dạy hiện giờ có những nội dung không thực sự cần thiết, làm cho chương trình quá nặng nề.