Việt Nam có đủ tiềm lực để thực hiện kế hoạch phát triển đô thị ứng phó biến đổi khí hậu 2021-2030?

Phát triển đô thị ứng phó biến đổi khí hậu cho Việt Nam giai đoạn 2021-2030 là đề án cuối cùng của ông Nguyễn Xuân Phúc trước khi rời cương vị Thủ tướng chính phủ. Thanh Trúc ghi nhận cân nhắc của chuyên gia trước đề án 10 năm này trong bài sau.
Thanh Trúc
2021-04-07
Share
Việt Nam có đủ tiềm lực để thực hiện kế hoạch phát triển đô thị ứng phó biến đổi khí hậu 2021-2030? Hình minh hoạ. Phố cổ Hội An ngập trong nước do bão lũ hôm 30/10/2020
AFP

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ban hành Quyết Định số 438/QĐ-TTg, phê duyệt đề án "Phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 - 2030".

Tin được Thông Tấn Xã Việt Nam loan đi hôm 25/3 vừa qua. Theo Giáo sư Tiến sĩ Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, đề án phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030 là kịp thời, phù hợp với yêu cầu hiện nay.

Có 4 lý do, Tiến sĩ Đặng Hùng Võ nói, dẫn đến việc nguyên Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án, vào khi mục tiêu của Việt Nam là trở thành nước công nghiệp với tỷ lệ đô thị hoá từ mức 42% hiện nay lên mức 65% năm 2030:

Thứ nhất là thể hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị Toàn cầu về Biến đổi Khí hậu ở Paris, thường gọi là COP-21”

“Thứ hai, năm 2020, trong tình trạng cả nước phải dồn việc  kiểm soát COVID-19 thì gần 15 cơn bão đã tràn vào tàn phá các tỉnh Miền Trung. Tình trạng các khu dân cư ven biển bị tàn phá do ngập lụt lâu ngày, núi lở, đất sụt gây chết chóc và mất tích rất nhiều người. Chính phủ Việt Nam ý thức được rằng không thể phát triển các đô thị như hiện nay trong khi nhiệm vụ đô thị hoá như một trọng tâm 10 năm tới ”

Thứ ba, trong thời gian Miền Trung bị bão lũ, Ngân hàng Thế giới đã hoàn thành báo cáo "Tăng Cường Khả Năng Chống Chịu Khu vực Ven biển: Phát triển khu vực ven biển Việt Nam-Cơ hội và Rủi ro Thiên tai". Báo cáo chỉ ra rằng: ‘dù có tiến bộ đáng kể nhưng các biện pháp quản lý rủi ro thiên tai hiện tại của Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu’. Đếm lại con số  11,8 triệu cư dân ven biển đang gặp rủi ro cao do lũ lớn, 35% khu dân cư ven biển thuộc vùng hay bị sạt lở. Mỗi năm, kinh tế thiệt hại 852 triệu USD,  tương đương  0,5% giá trị GDP, thiệt hại 316 nghìn việc làm do lũ sông và lũ ven biển”

Thứ tư, hiện nay là đầu 2021, năm đầu của kỳ quy hoạch cho thời kỳ 2021 - 2030 với tầm nhìn 2050. Đó là năm chuẩn bị quy hoạch cả nước, các vùng địa lý kinh tế, các tỉnh. Nội dung ứng phó với biến đổi khí hậu cần được đặt như một trọng tâm, đặc biệt phải đặt điểm nhấn vào quy hoạch phát triển đô thị trong quá trình đẩy mạnh đô thị hoá”.

000_1BK4OX.jpg
Hình minh hoạ. Người dân lội trong nước lũ ở Quảng Nam hôm 12/12/2018. AFP

Đối với chuyên gia về biến đổi khí hậu, Tiến sĩ Lê Anh Tuấn thuộc Viện Môi Trường và Tài Nguyên Thiên Nhiên, Đại học Cần Thơ, quyết định của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giúp tìm giải pháp để các đô thị phục hồi tốt hơn sau thiên tai, đồng thời có sự chuẩn bị nhằm giảm nhẹ tác hại  khi thiên tai xảy ra:

Bởi vì hiện nay các đô thị của Việt Nam đều ít nhiều chịu tác động của biến đổi khí hậu. Khi thiên tai xảy ra thì tất cả hoạt động đều ngưng trệ hoặc chậm lại, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế cũng như xã hội của các đô thị”. 

Theo Giáo sư Tiến sĩ Đặng Hùng Võ, thành quả cần đạt được trong Quyết Định của Thủ tướng Chính phủ bao gồm 6 điểm quan trọng. Một là hình thành cơ sở dữ liệu cảnh báo rủi ro đô thị, Atlas Đô thị và Khí hậu tại các địa phương. Hai là  ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến quy hoạch và phát triển đô thị, thực hiện lồng ghép các hướng dẫn và nội dung quản lý rủi ro trong phát triển đô thị.

Thứ ba là các định hướng, quy hoạch, chương trình phát triển đô thị đã được điều chỉnh, bổ sung nội dung ứng phó với biến đổi khí hậu và có giải pháp kiểm soát phát triển đô thị. 

Thứ tư là chỉ tiêu xác định các khu vực ưu tiên đầu tư xây dựng, nâng cấp cải tạo tại các đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu làm cơ sở đầu tư xây dựng hiệu quả.

Thứ năm là bổ sung hệ thống các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật về xây dựng và phát triển đô thị tăng trưởng xanh, thông minh, hệ sinh thái bền vững; ban hành các tài liệu đào tạo nâng cao năng lực quản lý rủi ro, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Điểm thứ sáu là hợp tác quốc tế nghiên cứu, thực hiện thí điểm một số chương trình, dự án ứng dụng công nghệ, vật liệu mới nhằm phát triển đô thị bảo đảm sức chống chịu với biến đổi khí hậu. 

Chuyên gia biến đổi khí hậu Lê Anh Tuấn giải thích bổ sung:

Ví dụ mỗi thành phố phải có kế hoạch dự báo, cảnh báo khi thiên tai sắp xảy ra. Và khi thiên tai đã xảy ra thì phải có biện pháp giảm nhẹ hoặc biện pháp cứu trợ nạn nhân thiên tai. Sau  đó là những chương trình tái thiết, đồng thời chương trình chuẩn bị cho những thiên tai  khác trong tương lai”

“Đây là cách mà tất cả những thành phố lớn trên thế giới phải làm theo. Có nghĩa chúng ta phải chuẩn bị trước khi, trong khi và sau khi có thiên tai. Cái này giống như giải pháp quản lý thiên tai mà trên thế giới đã làm”.

Tuy nhiên, vẫn theo lời nhà nghiên cứu Lê Anh Tuấn, trong điều kiện của Việt Nam thì có thể có một số điều chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh thực tế của một quốc gia chưa phát triển cao như các nước Âu Mỹ:

“Việt Nam có phương châm “cứu người tại chỗ”, có nghĩa là cộng đồng có thể chỉ huy được phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Cuối cùng là phải có những lực lượng tại chỗ ví dụ các nhóm  thanh niên, các nhóm tình nguyện viên để giúp người khó khăn”

Địa phương cũng phải có những kho chứa lương thực, thực phẩm, nhiên liệu, thuốc men, lều trại… cả những kế hoạch tập huấn cứu hô cứu nạn trong những tình huống khác nhau. Đó là cách Việt Nam làm bên cạnh những tiêu chuẩn mà quốc tế đã làm”.

000_1BK4OY.jpg
Hình minh hoạ. Người dân đi thuyền trong nước lũ ở ngoại thành Hà Nội hôm 2/8/2018. AFP

Kế hoạch phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021- 2030, do nguyên Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phê duyệt trước khi rời nhiệm sở, được chia làm 3 thời kỳ.

Đầu tiên từ 2021-2025, các tỉnh được quan tâm cải tạo gồm 5 thành phố trực thuộc Trung Ương, 7 tỉnh vùng ven biển, 7 tỉnh vùng núi.

Giai đoạn hai, từ 2025-2030, kế hoạch mở rộng ra các tỉnh khác mà có tác động của biến đổi khí hậu.

Sau 2030, tức giai đoạn ba, là xem xét tất cả các đô thị trên phạm vi toàn quốc. 

Tính hợp lý rất cao trong Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, quan trọng Việt Nam có làm được hay không, là nhận định của nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Hùng Võ:

Tôi chỉ nói rằng nó hợp lý và nội dung như vậy là đủ. Thế nhưng bằng cách nào và điều gì quan trọng nhất của tính khả thi thì tôi cho rằng quan trọng nhất là vấn đề ngân sách. Việt Nam có tiền để làm hay không? Liệu năm năm nữa chúng ta có thể làm theo yêu cầu là ít nhất phải xong năm thành phố trực thuộc Trung ương, rồi bảy tỉnh ven biển và bảy tỉnh miền núi tức là có 19 tỉnh. Với số lượng lớn các tỉnh, trước kia phát triển có phần lộn xộn, thì có đủ tiền cải tạo hay không? Đấy là câu hỏi chỉ những người trong hệ thống lãnh đạo hiện nay có thể trả lời được”.  

Khó khăn cần tính đến là trí tuệ, tiến sĩ Đặng Hùng Võ nhấn mạnh:

Tức là khi đã cần hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn, qui chuẩn, kể cả cơ sở dữ liệu, thì cảnh báo như thế nào từ những cơ sở dữ liệu đó cũng cần sáng kiến gọi là  chắt lọc về mặt trí tuệ, về mặt chất xám”.

Thực tế lâu nay cho thấy có nhiều kế hoạch đề ra được đánh giá là hoành tráng. Tuy nhiên khi áp dụng thì không thể vượt qua những trở ngại do chính đội ngũ thực thi gây nên.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang