Phải chăng khủng hoảng 1930 đang trở lại ?

Cuộc khủng hoảng kinh tế, khởi đi từ tình trạng suy thoái của hệ thống tài chính, lan sang sự sói mòn của niềm tin, rồi kéo theo sự trì trệ trong thương mại và sản xuất, xem chừng đang tấn công vào mọi khu vực kinh tế thế giới.
Thiện Giao, phóng viên RFA
2008-10-09
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Đôla-Euro
Đôla-Euro
AFP photo

700 tỷ chưa đủ để kích động nền kinh tế vận hành

Trong khi có thể không đồng nhất về nguyên nhân của vấn đề, giới quan sát xem chừng có chung một quan niệm về sự cần thiết tái tạo niềm tin để cùng nhau vượt qua cuộc khủng hoảng hiện tại.

Ngày thứ Ba, 7 tháng Mười, năm 2008, Chủ Tịch Quỹ Dự Trữ Liên Bang Hoa Kỳ, tiến sĩ Ben Bernanke, đọc một bài diễn văn về tình hình kinh tế, trong đó có đoạn nói rằng “cuộc khủng hoảng tài chính có thể kéo dài những khó khăn cho nền kinh tế.”

Diễn văn của chủ tịch Bernanke được đưa ra sau khi “giải pháp cứu nguy” lên đến 700 trăm tỷ Mỹ kim được Quốc Hội thông qua, và tiếp theo đó là kế hoạch của chính Quỹ Dự Trữ Liên Bang, mua lại một khối lượng lớn tiền nợ của các công ty trong nền kinh tế.

“Sáng nay, Fed vừa lập ra một loại cơ quan đặc biệt để mua lại các “thương phiếu,” tức là loại giấy nợ ngắn hạn. Theo chỗ tôi hiểu, có thể Fed sẽ phải chi khoảng 900 tỷ Mỹ kim để mua các thương phiếu này.”

Hiện nay, chính các loại giấy nợ ngắn hạn, tức “thương phiếu” mà Fed dự định mua lại, cũng đang nằm trong tình trạng “không bán được nữa.”

Tiến sĩ Vũ Quang Việt

Tiến sĩ Vũ Quang Việt, nguyên là chuyên viên kinh tế cao cấp của Liên Hiệp Quốc, nhận định về kế hoạch của Quỹ Dự Trữ Liên Bang, đồng thời nói rằng, hiện nay, chính các loại giấy nợ ngắn hạn, tức “thương phiếu” mà Fed dự định mua lại, cũng đang nằm trong tình trạng “không bán được nữa.”

Điều này chứng tỏ, là “vốn ngắn hạn để nền kinh tế có thể vận hành, cũng đã không thể vận hành.”

Diễn văn của tiến sĩ Bernanke được thị trường chứng khoán New York ghi dấu bằng sự sụt giảm mãnh liệt của chỉ số Dow Jones, đến hơn 500 điểm khi thị trường đóng cửa vào hôm thứ Ba.

 Nhà nghiên cứu kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa nhận định, rằng ngụ ý “hạ lãi suất ngắn hạn để đối phó thị trường” của ông Chủ Tịch Quỹ Dự Trữ Liên Bang khiến giới đầu tư có kết luận bi quan về tương lai.

“Lời cảnh báo của người am hiểu là Thống đốc Ben Bernanke phải được xem là một thông tin xác đáng nhất về viễn ảnh trước mắt. Khi ông ta hàm ý rằng Hoa Kỳ có thể sẽ phải hạ lãi suất ngắn hạn để đối phó thì thị trường chứng khoán Mỹ lập tức sụt giá mạnh vì rút kết luận rất bi quan về tương lai trước mắt.”

Nhìn lại toàn bộ diễn tiến của nền kinh tế trong thời gian vừa qua, tiến sĩ Vũ Quang Việt cho rằng, niềm tin là yếu tố cốt lõi trong mọi vấn đề.

Khủng hoảng tài chính sẽ trở khủng hoảng kinh tế ?

“Theo tôi, bây giờ vấn đề không còn là khủng hoảng tài chính, mà đã lan ra thành khủng hoảng có thể nói là  kinh tế. Trước đây, mọi chuyện chỉ nằm trong khu vực tài chính. Nay, do khu vực này, toàn bộ hệ thống, có thể nói là không còn sự tin tưởng lẫn nhau.”

Tiến sĩ Việt nhận định, là hiện tượng đình đốn sản xuất “không chỉ xảy ra ở Mỹ, mà ở mọi nơi. Mọi hệ thống buôn bán đều gặp vấn đề.”

Trong cách nhìn tương đối lạc quan, nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa chưa cho đó là khủng hoảng kinh tế:

“nạn suy thoái, hay depression, là khi sản xuất không tăng dù ít đi mà còn giảm liên tục, và nếu suy thoái lan rộng qua nhiều lãnh vực thì mới gọi là khủng hoảng.”

“Theo tôi, bây giờ vấn đề không còn là khủng hoảng tài chính, mà đã lan ra thành khủng hoảng có thể nói là  kinh tế. Trước đây, mọi chuyện chỉ nằm trong khu vực tài chính. Nay, do khu vực này, toàn bộ hệ thống, có thể nói là không còn sự tin tưởng lẫn nhau.”

Tiến sĩ Vũ Quang Việt

Nhưng khủng hoảng trong khu vực tài chánh không chỉ xảy ra tại Hoa Kỳ, mà được phát hiện tồn tại trong nhiều nền kinh tế khác.

Hiện tượng các công ty tưởng không thể phá sản, nhưng đã phá sản, lan sang cả Tây Âu, Nhật Bản, Nam Hàn, vân vân… Và khả năng cùng nhau giải quyết xem chừng vẫn còn xa vời. Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Nghĩa nhận định.

“Ách tắc chung của các đầu máy kinh tế lớn trên thế giới là nạn cạn kiệt tín dụng. Tại Âu châu, tình trạng này còn nguy ngập hơn tại Mỹ vì nhiều yếu kém trong hệ thống ngân hàng Âu châu.

Đã thế, khối kinh tế của 27 quốc gia, trong đó có khối Euro của 15 nước dùng chung đồng Euro, lại không thể ứng phó linh động và mau lẹ như Ngân hàng Trung ương hay bộ Ngân khố Hoa Kỳ vì cần sự đồng ý của tất cả các quốc gia hội viên.”

Tiến sĩ Vũ Quang Việt thì cho là có sự tương đồng nhất định của tình hình kinh tế hiện tại so với cuộc khủng hoảng những năm 1930: cũng khởi đi từ sự suy sụp của thị trường, niềm tin bắt đầu suy thoái, kéo theo sự khó khăn của hệ thống ngân hàng, và hệ quả là tình trạng đình đốn sản xuất.

Tuy nhiên, có sự khác biệt, đó là sự can thiệp mạnh mẽ và trực tiếp của nhiều cơ quan hữu trách vào hệ thống kinh tế.

Nhà tư vấn kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa thì phát biểu, ngụ ý rằng sự đa diện và tinh vi của nền kinh tế Hoa Kỳ có thể giúp nền kinh tế có cơ sở hồi phục nhanh hơn.

“Kéo dài lâu hay chậm thì còn tùy vào tâm lý của thị trường và của người Mỹ, trong tình trạng hiện nay thì suy trầm sẽ khó chấm dứt trong vòng chín tháng như bình quân của các đợt suy trầm trước. Tuy nhiên, bị tổng khủng hoảng như thời 1929-1933 thì có lẽ là không. Thời nay, kinh tế Mỹ có cơ chế sản xuất đa diện hơn và cơ chế ứng phó tinh vi và linh động hơn tám chục năm trước.”

Tuy nhiên, bị tổng khủng hoảng như thời 1929-1933 thì có lẽ là không. Thời nay, kinh tế Mỹ có cơ chế sản xuất đa diện hơn và cơ chế ứng phó tinh vi và linh động hơn tám chục năm trước.”

Ô.Nguyễn Xuân Nghĩa

Nhiều nhà quan sát cho rằng sự can thiệp của chính phủ lần này có thể xem là nhanh và mạnh chưa từng có tiền lệ.

Nhiều người cũng tin rằng, điều quan trọng cơ bản hiện nay, là phải gây dựng lại niềm tin, để người ta có thể cho nhau vay vốn kinh doanh.

Nhưng, niềm tin, chắc chắn, không thể gây dựng chỉ trong một sớm một chiều.

Xem toàn trang