Phép thử đầu tiên cho chính sách ngoại giao vaccine của Trung Quốc

Phạm Ngọc Thạch
2021-02-17
Share
Phép thử đầu tiên cho chính sách ngoại giao vaccine của Trung Quốc Tổng thống Indonesia Joko Widodo (giữa) được tiêm vaccine phòng COVID-19 ở Jakarta hôm 13/1/2021
AFP

Indonesia sử dụng đại trà vaccine từ Trung Quốc

Tổng thống Indonesia Joko Widodo ngày 13/1 đã được tiêm một loại vaccine COVID-19 do Trung Quốc sản xuất sau khi Jakarta phê duyệt sử dụng khẩn cấp vaccine này. Ngoài ra, một số thành viên nội các, nhà lãnh đạo tôn giáo và người có ảnh hưởng cũng được tiêm vắc-xin CoronaVac do Công ty Dược phẩm sinh học Sinovac Biotech (Trung Quốc) sản xuất. Indonesia bắt đầu chiến dịch tiêm phòng cho hàng triệu người dân để chống lại Đại dịch COVID- 19.

Việc Indonesia quyết định chi tiền mua hàng triệu liều vaccine của Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh và Jakarta có thể sử dụng cuộc khủng hoảng y tế công cộng này để tăng cường quan hệ song phương giữa hai nước.

Tuy nhiên, việc triển khai tiêm vaccine rộng rãi của Indonesia có nguy cơ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với cuộc khủng hoảng kinh tế và sức khỏe ngày càng gia tăng của đất nước này, cũng như uy tín trên trường quốc tế của Trung Quốc.

Phép thử cho chính sách ngoại giao vaccine của Trung Quốc

Đến nay, Indonesia đã ghi nhận số lượng ca nhiễm COVID-19 cao nhất trong số các quốc gia Đông Nam Á, với hơn 1,1 triệu ca và số lượng người tử vong do đại dịch đã lên tới hơn 30.000 người. Indonesia là quốc gia nhập khẩu vaccine ngừa COVID-19 chính của Trung Quốc với tổng cộng 50 triệu liều vaccine Sinovac và 60 triệu liều vaccine Sinopharm. Ngày 6/12/2020, quốc gia này đã nhận được 1,2 triệu liều vaccine Sinovac từ Trung Quốc.

Để mua số vaccine này, Indonesia đã phải chi 637,3 tỷ rupiah (45 triệu USD), 277,5 tỷ rupiah (19,7 triệu USD) cho các trang thiết bị phục vụ việc tiêm phòng và 190 tỷ rupiah (13,5 triệu USD) cho hệ thống bảo quản vaccine.

Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối của vaccine Sinovac tại Indonesia (sản phẩm hợp tác sản xuất giữa Indonesia và Trung Quốc) ban đầu dự kiến được công bố trong khoảng thời gian giữa tháng 1/2021, song đến nay vẫn chưa được công bố đầy đủ. Điều này đang cho thấy sự thiếu minh bạch và mập mờ, khiến dư luận hoài nghi về độ tin cậy và tính an toàn, hiệu quả của vaccine Sinovac.

Tuy nhiên, bất chấp sự hoài nghi của công chúng về tính hiệu quả của vaccine do Trung Quốc sản xuất, Jakarta và Bắc Kinh đã ký một thỏa thuận cho phép nhà sản xuất vaccine thuộc sở hữu nhà nước của Indonesia là tập đoàn Bio Farma được quyền sản xuất 50 triệu liều Sinovac. Cùng với đó, Tổng thống Indonesia cũng là lãnh đạo đầu tiên trên thế giới công khai việc sử dụng vaccine ngừa COVID-19 của Trung Quốc.

Nếu Sinovac không tạo ra kết quả đầy hứa hẹn, hoặc có các tác dụng phụ nghiêm trọng hay có những sai sót đáng tiếc, Indonesia sẽ phải đối mặt với thiệt hại tài chính nặng nề từ số lượng lớn vaccine đặt mua. Ngoài ra, Indonesia cũng sẽ cần phải chi thêm rất nhiều tiền để mua vaccine ngừa COVID-19 từ các nhà cung cấp phương Tây. Hiện nay, các khu vực kinh tế trọng điểm như Bali, Jakarta và nhiều tỉnh khác của Indonesia đã ghi nhận sự sụt giảm kinh tế lớn do tác động của đại dịch. Do đó, nền kinh tế của Indonesia sẽ bị ảnh hưởng nhiều nếu vaccine Sinovac không phát huy hiệu quả như mong đợi.

2021-01-06T030149Z_1054812338_RC232L9QEADA_RTRMADP_3_HEALTH-CORONAVIRUS-CHINA.JPG
Vaccine Sinovac của Trung Quốc. Reuters

Đầu năm 2020, Trung Quốc đã sử dụng chính sách "ngoại giao khẩu trang" để gửi thiết bị y tế và các chuyên gia y tế ra nước ngoài. Bắc Kinh cũng tham gia COVAX, một sáng kiến do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) điều hành nhằm phân phối vaccine trên toàn cầu. Những động thái này đã phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc khôi phục danh tiếng của mình trên trường quốc tế với hy vọng được ghi nhận là lực lượng toàn cầu trong việc ngăn chặn đại dịch COVID-19.

Rủi ro tiềm ẩn cho cả hai bên

So với vaccine của Trung Quốc, các loại vaccine hàng đầu của các nhà cung cấp phương Tây như Pfizer và Moderna đắt hơn và đòi hỏi phải được bảo quản trong điều kiện khắt khe như phải được giữ trong các tủ bảo ôn ở nhiệt độ rất thấp. Điều này làm tăng chi phí và giá thành khi triển khai tiêm vaccine đại trà. Trong khi đó, vaccine Sinovac của Trung Quốc không đòi hỏi bảo quản trong điều kiện khắt khe như vậy, do đó giảm được chi phí rất nhiều khi vận chuyển và tiêm đại trà trên khắp lãnh thổ Indonesia.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa rằng Indonesia đang đơn phương phụ thuộc vào Trung Quốc mà trái lại nhiều khả năng Trung Quốc sẽ mất nhiều hơn nếu Sinovac tại Indonesia thất bại. Đây sẽ là thảm họa cho việc quảng bá vaccine của Trung Quốc trên toàn cầu. Việc triển khai thành công Sinovac sẽ mở ra cánh cửa cho thị trường vaccine Trung Quốc trên khắp khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là với tầm ảnh hưởng của Indonesia trong khu vực.

Sự hợp tác này mang tính đôi bên cùng có lợi, miễn là Sinovac của Trung Quốc cho thấy có kết quả lâm sàng đáng tin cậy tại Indonesia. Điều này cho phép Trung Quốc tăng cường ảnh hưởng đối với hệ thống y tế toàn cầu và cũng đồng nghĩa với việc sẽ giúp Indonesia ứng phó hiệu quả đối với cuộc khủng hoảng kinh tế và sức khỏe hiện nay tại quốc quốc gia này.

Nếu Sinovac của Trung Quốc phát huy hiệu quả thực sự như mong đợi, Trung Quốc có thể xoay chuyển hoặc đảo ngược cuộc chơi” từ chỗ bị cáo buộc là quốc gia làm lây lan đại dịch COVID-19 sang vị thế là quốc gia trợ giúp thế giới phục hồi sau đại dịch. Ít nhất, một loại vaccine đáng tin cậy sẽ giúp Bắc Kinh giảm bớt áp lực ngoại giao và mở rộng ảnh hưởng trên trường quốc tế.

Việc Trung Quốc có những điều kiện kèm theo khi các quốc gia nhận viện trợ ghi nhận sự trợ giúp của Trung Quốc không có gì mới. Thế giới đều biết rằng khi tiến hành chính sách ngoại giao khẩu trang vào đầu năm 2020, Bắc Kinh đã yêu cầu các nước nhận viện trợ ca ngợi sự minh bạch của Trung Quốc trong các hoạt động hỗ trợ sức khỏe cộng đồng và các biện pháp nhân đạo.

Trung Quốc tiếp tục sử dụng chiến lược này trong chính sách ngoại giao vaccine hiện nay với nhiều điều kiện khi ký kết việc cung cấp vaccine và sản phẩm chăm sóc sức khỏe của Trung Quốc với Indonesia và các nước đang phát triển khác. Về lâu dài, Indonesia sẽ tiếp tục là “con nợ” của Trung Quốc với “ưu ái” ngoại giao này. Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng kinh tế và khủng hoảng sức khỏe đang diễn ra trầm trọng, lựa chọn tốt nhất của Indonesia là phải đặt mua vaccine của Trung Quốc với hy vọng sẽ cứu quốc gia thoát khỏi tình thế này.

Sự che đậy đối với những cáo buộc làm sự bùng phát đại dịch COVID-19 và chính sách ngoại giao thất bại của Trung Quốc đã làm xói mòn hơn nữa lòng tin của thế giới đối với Bắc Kinh. Ngay cả khi kết quả thử nghiệm vaccine cuối cùng chưa có hiệu quả, điều quan trọng đối với Trung Quốc là phải công khai dữ liệu để thế giới có những đánh giá khoa học và tiếp tục bổ trợ cho quá trình sản xuất thành công vaccine ngừa COVID-19. Việc công bố minh bạch và trung thực tất cả dữ liệu thử nghiệm lâm sàng của vaccine Sinovac và Sinopharm cũng sẽ là cách tham khảo hữu ích cho các công ty dược phẩm Trung Quốc khác trong việc sản xuất vaccine COVID-19 của riêng họ.

Việt Nam cần theo dõi kỹ lưỡng

Hồi đầu tháng 1 năm nay, Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường cho báo chí biết là Việt Nam đang đàm phán mua vaccine chống COVID- 19 từ 4 quốc gia, bao gồm Anh, Nga, Mỹ và Trung Quốc. (1)

Mặc dù quan chức Việt Nam cho biết Việt Nam đang nhập 30 triệu vaccine từ một công ty của Anh, đồng thời Việt Nam cũng đang cố gắng tự sản xuất vaccine cho mình, tuy nhiên, khả năng Việt Nam sẽ sử dụng vaccine từ Trung Quốc cũng rất cao. Bởi lẽ, Trung Quốc luôn muốn dùng chính sách ngoại giao vaccine để quảng bá ảnh hưởng của mình, mà Việt Nam thì luôn là quốc gia trong tầm ảnh hưởng của Trung Quốc. Mặt khác, Việt Nam cũng không “dại” gì mà từ chối nếu Trung Quốc ngỏ ý viện trợ vaccine cho Việt Nam, nhất là khi dịch bệnh COVID-19 đợt ba tại Việt Nam đang diễn biến phức tạp. Chính phủ Việt Na mới đây đã đưa ra mục tiêu nhập vaccine phòng dịch trong tháng 2 là ưu tiên hàng đầu.

Chính vì vậy, đợt thực hiện tiêm phòng vaccine của Trung Quốc tại Indonesia lần này cũng sẽ giúp Việt Nam có thêm kinh nghiệm trong việc sử dụng an toàn vaccine từ Trung Quốc và không rơi vào “bẫy ngoại giao” trong chính sách ngoại giao vaccine của Trung Quốc.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang